Biến chứng nguy hại tính mạng từ viêm tụy cấp

Theo L.Vũ (th) (suckhoedoisong.vn) | 11:17 06/04/2022 | 0

Viêm tụy cấp là một trong những cấp cứu nội khoa nghiêm trọng, có nhiều biến chứng với tiên lượng nặng. Bệnh nếu không được điều trị có thể dẫn đến nguy cơ tử vong cho bệnh nhân mắc viêm tụy cấp ngay trong những ngày đầu bị bệnh.

Viêm tụy cấp là một trong những cấp cứu nội khoa nghiêm trọng, có nhiều biến chứng với tiên lượng nặng bao gồm giảm thể tích tuần hoàn, hoại tử nhu mô tụy, suy hô hấp cấp, nhiễm trùng huyết hay liệt ruột cơ năng... Bệnh nếu không được điều trị có thể gây ra các biến chứng toàn thân ảnh hưởng đến hoạt động của các cơ quan chức năng khác như trụy tim mạch, suy giảm chức năng thận... đặc biệt gây chảy máu trong tụy có thể dẫn đến nguy cơ tử vong ngay trong những ngày đầu bị bệnh.

Viêm tụy cấp là bệnh lý có thể thay đổi từ viêm tụy phù nề cho tới viêm tụy xuất huyết và hoại tử. Bệnh thường xảy ra sau khi cơ thể được nạp vào quá nhiều dầu mỡ, đạm từ thực phẩm cũng như nước uống. Triệu chứng bệnh đa dạng, tiến triển phức tạp nguy cơ gây biến chứng nguy hiểm, vì thế cần được cấp cứu điều trị sớm.

Viêm tụy cấp là một trong những cấp cứu nội khoa nghiêm trọng, có nhiều biến chứng.

1. Nguyên nhân gây viêm tụy cấp

  • Bệnh đường mật do sỏi hoặc giun: chiếm 40-50%.
  • Rượu chiếm 20 – 30%.
  • Các nguyên nhân ít gặp hơn có thể do:
  • Chấn thương vùng bụng hoặc do phẫu thuật về DD-TT, do thủ chụp mật tuỵ ngược dòng qua nội soi (ERCP).
  • Các bệnh lý gây tổn thương mạch máu nhỏ như bệnh tiểu đường, bệnh Luput ban đỏ.
  • Các bệnh có tăng lipide máu như h/ch thận hư hoặc nhóm các bệnh rối loạn chuyển hoá lipide máu.
  • Các rối loạn chuyển hoá: Tăng calci huyết như cường tuyến cận giáp.
  • Nhiễm virus (quai bị, CMV, EBV).
  • Do thuốc: Azathioprin, 6-MP, Cimetidine, Estrogenes, Furosemide, Methyl-dopa, Tetracycline …
  • Do dị ứng.
  • Có khoảng 20-25% trường hợp không thể xác định nguyên nhân.

2. Đối tượng bị viêm tụy cấp

Viêm tụy có thể xảy ra với bất cứ ai, nhưng phổ biến hơn ở những người có các yếu tố nguy cơ nhất định như:

  • Sỏi mật. Viêm tụy cấp có thể là dấu hiệu đầu tiên của sỏi mật. Sỏi mật có thể chặn ống tụy từ đó gây ra viêm tụy cấp.
  • Nghiện rượu nặng.

3. Dấu hiệu của viêm tụy cấp

  • Đau bụng cấp: Chủ yếu là đau vùng thượng vị, đau dữ dội, các cơn đau xảy ra đột ngột sau bữa ăn có chứa nhiều chất đạm, nhiều mỡ hoặc sau khi người bệnh uống rượu bia. Cơn đau kéo dài liên tục hoặc từng cơn, đau lan ra sau lưng hoặc lan sang hạ sườn 2 bên. Cơn đau tụy cấp thường dễ bị nhầm với đau dạ dày.
  • Nôn, buồn nôn: Người bệnh có cảm giác buồn nôn xuất hiện sau đau, không liên quan đến triệu chứng đau. Bệnh nhân hay nôn ra dịch mật, dịch dạ dày hoặc máu.
  • Chướng bụng, hay bí trung tiện: Thường gặp ở bệnh nhân viêm tụy cấp thể hoại tử nặng.
  • Các triệu chứng kèm theo: Như rối loạn ý thức, huyết áp tụt, thiểu niệu....

Viêm tụy cấp có biểu hiện đau gần giống với đau bụng cấp trong các bệnh lý dạ dày tá tràng. Triệu chứng thường thấy xuất hiện sau khi đã uống nhiều rượu bia làm cho người bệnh chủ quan không đi khám ngay, do đó có nhiều trường hợp xảy ra biến chứng và để lại những hậu quả vô cùng nghiêm trọng.

Đau vùng thượng vị là một trong những triệu chứng của viêm tụy cấp.

3. Biến chứng của viêm tụy cấp

Bệnh viêm tụy có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng, bao gồm:

  • Suy thận: Viêm tụy cấp có thể gây suy thận nặng thậm chí đôi khi cần phải lọc máu.
  • Tổn thương phổi: Viêm tụy cấp gây ra những thay đổi hóa sinh trong cơ thể, ảnh hưởng đến trao đổi khí tại phổi gây giảm oxy máu.
  • Nhiễm trùng: Biến chứng nghiêm trọng với tỉ lệ tử vong cao là viêm tụy hoại tử nhiễm trùng.
  • Nang giả tuỵ: Viêm tụy cấp có thể khiến chất lỏng và các mảnh vụn tích tụ trong các túi giống như nang trong tuyến tụy. Một nang giả lớn vỡ ra có thể gây ra các biến chứng như chảy máu và nhiễm trùng.
  • Suy dinh dưỡng: Khi bị viêm, tuyến tụy sẽ sản xuất các enzym cần thiết ít hơn. Điều này có thể khiến người bệnh bị suy dinh dưỡng, tiêu chảy và giảm cân.
  • Viêm tụy mãn tính: Viêm tuỵ cấp lặp lại nhiều lần có thể dẫn đến viêm tuỵ mãn tính. Viêm tụy mãn tính gây hại cho các tế bào sản xuất insulin trong tuyến tụy và có thể dẫn đến bệnh tiểu đường hoặc nguy cơ ung thư tuyến tuỵ.
  • Suy hô hấp cấp: Người bệnh viêm tụy cấp có biến chứng này thường tiên lượng nặng.

Do đó, viêm tụy cấp là tình trạng cấp cứu nghiêm trọng, hầu hết biến chứng đều tiên lượng nặng, nguy cơ tử vong cao như nhiễm trùng huyết, suy hô hấp cấp, liệt ruột cơ năng, hoại tử nhu mô tụy, giảm thể tích,… Phát hiện và điều trị sớm giúp bảo vệ tính mạng cũng như sức khỏe của các cơ quan chức năng trong cơ thể.

Nếu bị mắc viêm tụy cấp, thai phụ cần được theo dõi cẩn trọng tránh biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và bé.

4. Phụ nữ mang thai lưu ý điều gì khi mắc viêm tụy cấp?

Khi mang thai, cơ thể người phụ nữ có rất nhiều biến đổi, nhất là nội tiết tố dẫn đến nhiều hệ lụy sức khỏe khi hệ miễn dịch suy giảm, sức đề kháng cũng yếu đi. Ngoài những triệu chứng thai kỳ khó chịu, cơ thể cũng nhạy cảm hơn với các tác nhân kích thích. Khi bị mắc viêm tụy cấp, thai phụ cần được theo dõi cẩn trọng hơn, tránh biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và bé.

Viêm tụy cấp ở phụ nữ mang thai là tình trạng khá hiếm gặp, chiếm khoảng 1/1.000 đến 1/12.000 trên tổng số các ca mang thai. Đây là kết quả của nhiều tình trạng kết hợp như: rối loạn nội tiết tố, nồng độ triglyceride trong máu tăng cao, áp lực lớn do thai ở cuối thai kỳ,…

Là biến chứng nguy hiểm, gây tỉ lệ tử vong cao song chẩn đoán sớm viêm tụy cấp còn gặp nhiều khó khăn do triệu chứng ban đầu không rõ ràng, dễ gây bỏ sót hoặc chẩn đoán nhầm lẫn. Đây cũng là lý do viêm tụy cấp ở phụ nữ mang thai là biến chứng vô cùng nguy hiểm. Tình trạng bệnh càng kéo dài, xảy ra ở những tháng cuối thai kỳ thì mức độ nguy hiểm càng cao.

Trường hợp thai phụ gặp phải các triệu chứng nghi ngờ của viêm tụy cấp cần sớm đến bệnh viện để được thăm khám kiểm tra. Các triệu chứng nghi ngờ bao gồm:

  • Đau bụng: đau nhói, đau đột ngột quằn quại, dần dần cơn đau lan rộng đến xương bả vai, vai và cả cạnh sườn.
  • Đau theo từng đợt, có lúc cường độ cao có lúc cơn đau giảm nhẹ nhưng không hết.
  • Không dung nạp các thực phẩm chứa nhiều acid béo.
  • Chán ăn, có thể có buồn nôn và sốt nhẹ.

Khi các dấu hiệu này xảy ra sau một bữa ăn chứa quá nhiều chất béo thì thai phụ càng phải cẩn thận hơn. Tùy theo mức độ nghiêm trọng của viêm tụy cấp mà bác sĩ có thể phải xem xét có chấm dứt thai kỳ để bảo vệ sức khỏe của mẹ hay không.

Cần có chế độ ăn uống, sinh hoạt hợp lý để phòng ngừa viêm tụy cấp.

5. Các biện pháp phòng tránh bệnh viêm tụy cấp

Phòng ngừa sỏi mật hiệu quả:

  • Ăn nhiều rau, củ, quả mỗi ngày.
  • Ăn bánh mì nguyên hạt, yến mạch và gạo nâu, giảm chất béo… để đề phòng sỏi mật.
  • Uống nhiều nước.
  • Duy trì cân nặng phù hợp và khỏe mạnh bằng cách sử dụng một chế độ ăn uống cân bằng, đống thời tập thể dục, thể thao thường xuyên.
  • Đối với những người mắc bệnh đái tháo đường, mỡ máu, sỏi mật… nên thăm khám định kỳ để quản lý tốt bệnh nền, tránh để biến chứng gây viêm tuỵ cấp.

Nói không với sử dụng rượu bia và thuốc lá:

  • Không uống rượu, hoặc giảm ngay việc sử dụng rượu, bia. Điều này sẽ giúp ngăn ngừa tuyến tụy bị hư hại.
  • Không uống quá 14 đơn vị rượu bia một tuần, trải đều từ 3 ngày trở lên. Một đơn vị rượu được tính bằng khoảng nửa lít rượu có độ mạnh bình thường hoặc 25ml rượu rất mạnh.
  • Nếu là người bệnh viêm tụy cấp do uống nhiều rượu, bệnh nhân cần kiêng hoàn toàn.
  • Không hút thuốc lá.

Để phòng tránh các biến chứng nguy hiểm của viêm tụy cấp, người bệnh cần nghiêm túc trong thực hiện phác đồ điều trị của bác sĩ đưa ra. Đặc biệt cần kiên trì thực hiện chế độ dinh dưỡng, chế độ sinh hoạt lành mạnh, nhất là quyết tâm trong vấn đề kiêng rượu bia.

Tin liên quan

Tin bài khác

Phẫu thuật trả lại bàn tay cho bé 23 tháng mắc dị tật thừa ngón

Phẫu thuật trả lại bàn tay cho bé 23 tháng mắc dị tật thừa ngón

20/05/2022| 0

Tin từ TTYT huyện Tân Sơn, Phú Thọ cho biết, thầy thuốc của trung tâm đã thực hiện phẫu thuật chỉnh...


3 nguyên nhân được nghi ngờ khiến trẻ em gái ngày càng dậy thì sớm

3 nguyên nhân được nghi ngờ khiến trẻ em gái ngày càng dậy thì sớm

20/05/2022| 0

Ngày càng nhiều bé gái bắt đầu phát triển ngực sớm, một số trẻ phát triển ngay từ 6 hoặc 7 tuổi. Các...


Sĩ tử nên ăn gì, ngủ bao lâu là đủ

Sĩ tử nên ăn gì, ngủ bao lâu là đủ

20/05/2022| 0

Bác sĩ Chuyên khoa 2 Đỗ Thị Ngọc Diệp - Giám đốc Trung tâm Dinh dưỡng TP. Hồ Chí Minh đã tư vấn...


Đau lưng: 6 cách massage giúp giảm cơn đau, thư giãn vùng cơ

Đau lưng: 6 cách massage giúp giảm cơn đau, thư giãn vùng cơ

20/05/2022| 0

Massage là phương pháp tác động lực vào các mô sâu giúp đánh tan vùng máu bị tắc nghẽn, hỗ trợ lưu...


Cảnh báo khả năng xuất hiện biến thể COVID-19 mới tại châu Phi

Cảnh báo khả năng xuất hiện biến thể COVID-19 mới tại châu Phi

20/05/2022| 0

Ngày 19/5, ông Ahmed Ogwell - quyền giám đốc Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Châu Phi...


Adenovirus- Nghi phạm gây bệnh viêm gan bí ẩn có khả năng gây bệnh gì?

Adenovirus- Nghi phạm gây bệnh viêm gan bí ẩn có khả năng gây bệnh gì?

19/05/2022| 0

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh viêm gan cấp tính chưa rõ nguyên nhân ở trẻ nhỏ đã được phát...