Thời điểm vàng quyết định việc cần đi khám xơ phổi hậu COVID-19

Theo L.Vũ (th) (suckhoedoisong.vn) | 10:24 08/03/2022 | 0

Sau khi khỏi COVID-19, xơ phổi là một di chứng điển hình. Các tổn thương ở phổi do COVID-19 có thể tiến triển thành mạn tính. Nếu xuất hiện ít nhất một trong các dấu hiệu của xơ phổi cần đi khám để có hướng xử lý phù hợp.

COVID-19 là bệnh gây ảnh hưởng trực tiếp lên đường hô hấp và có khả năng gây ra biến chứng nghiêm trọng là suy hô hấp cấp. Do đó, người mắc các bệnh lý phổi trong đó có xơ phổi vô căn (IPF) có nguy cơ chuyển biến nặng khi mắc COVID-19.

Trên Zing, BS Trần Văn Phúc (Khoa Chẩn đoán hình ảnh, Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn, Hà Nội) cho biết, một nghiên cứu tổng hợp từ 24 nghiên cứu trên khắp thế giới đã chỉ ra bệnh nhân viêm phổi do COVID-19, xơ phổi không chỉ xảy ra trong thời kỳ mắc bệnh, mà còn tiếp tục tiến triển cho đến 3 tháng sau khi xuất viện. 59% trường hợp viêm phổi do COVID-19 có tổn thương dai dẳng ở nhu mô phổi.

Các hình thái tổn thương phổ biến nhất trên phim cắt lớp vi tính ngực bao gồm: 39% kính mờ loang lổ, 33% dày tổ chức kẽ hoặc dày vách ngăn tiểu thuỳ, 31% dải xơ trong nhu mô, 26% biến dạng bó mạch phế quản hoặc giãn phế quản trong tiểu thuỳ, 11% phản ứng dày màng phổi, 6% đông đặc nhu mô phổi.

1. Xơ phổi hậu COVID-19 là gì?

Xơ phổi hậu COVID-19 là tình trạng nhu mô phổi bị phá hủy trong giai đoạn cấp tính sẽ không thể phục hồi trạng thái nhu mô phổi bình thường, mà thay bằng những mô xơ (đặc biệt ở bệnh nhân bị viêm phổi nặng và hội chứng nguy kịch suy hô hấp cấp tính - ARDS). Những tổ chức xơ này không thực hiện được chức năng trao đổi khí CO2 và O2 ở phổi, khiến người bệnh ho nhiều, người mệt mỏi, khó thở, đặc biệt là khó thở khi vận động thể lực.

Xơ phổi có thể được nhìn thấy trên mô bệnh học qua sinh thiết phổi hoặc hình ảnh xơ trên phim CT scan. Kèm với nó là tình trạng giảm thể tích phổi và giảm độ khuếch tán của phổi qua các thăm dò chức năng hô hấp.

Người mắc xơ phổi có nguy cơ chuyển biến nặng khi mắc COVID-19.

2. Nguyên nhân gây xơ phổi hậu COVID-19

Nguyên nhân gây xơ phổi hậu COVID-19 chủ yếu là do 2 quá trình:

  • Tái cấu trúc nhu mô phổi.
  • Tái cấu trúc tại các túi khí.

Quá trình tái cấu trúc gồm 2 nguyên nhân chính:

  • Do sự lắng đọng bất thường của các protein (collagen typ I) ở nhu mô phổi.
  • Do sự tăng sinh tế bào, tái cấu trúc nhu mô phổi.

3. Triệu chứng mắc xơ phổi hậu COVID-19

  • Ho dai dẳng, có thể ho ra máu.
  • Khó thở hụt hơi kéo dài, đặc biệt sau khi ho, tập thể dục hoặc vận động gắng sức.
  • Người luôn mệt mỏi, đau đầu, chán ăn, sụt cân…
  • Đau tức ngực, đầu ngón tay bị tím tái.

4. Khi nào cần đi khám xơ phổi hậu COVID-19

Theo BS Trần Văn Phúc, hậu COVID-19 nếu người bệnh xuất hiện ít nhất một trong các dấu hiệu sau nên đi khám tình trạng xơ phổi.

  • Khó thở: Nếu bị khó thở, thở hổn hển, phải đi khám ngay. Những trường hợp kín đáo hơn, có thể phát hiện bằng cách đi bộ với đồng hồ đếm ngược 6 phút, nếu quá trình đi thấy mệt, khó thở, phải dừng lại để nghỉ, quãng đường đi không đạt 500m. Đây là những dấu hiệu cảnh báo có tình trạng xơ phổi.

Lưu ý, với những người có tiền sử đau thắt ngực không ổn định, nhồi máu cơ tim, huyết áp cao.

  • Sút cân không rõ nguyên nhân.
  • Mệt mỏi kéo dài.
  • Ho khan kéo dài.
  • Đau nhức khắp cơ thể kéo dài.
  • Đầu ngón tay ngón chân tròn như dùi trống.
Khi bị khó thở, thở hổn hển cần đi khám để phát hiện có phải bị xơ phổi không.

5. Các biện pháp chẩn đoán xơ phổi

Bệnh xơ phổi có triệu chứng diễn biến chậm và giống với nhiều bệnh lý ở phổi khác nên rất khó để chẩn đoán tức thời. Bệnh được chẩn đoán và phân biệt với các bệnh lý phổi khác thông qua các phương pháp:

  • Chụp X-quang vùng ngực.
  • Chụp cắt lớp vi tính với độ phân giải cao.
  • Xét nghiệm đánh giá chức năng phổi.
  • Xét nghiệm khí máu động mạch.
  • Xung oxy.
  • Sinh thiết phổi.
  • Một số bài tập kiểm tra.

6. Biện pháp điều trị xơ phổi hậu COVID-19

Theo PGS-TS.BS Phan Thu Phương (Giám đốc Trung tâm Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai) cho biết, các bệnh nhân hậu COVID-19 liên quan đến phổi và hô hấp có thể gặp ở tất cả các đối tượng, đặc biệt ở những bệnh nhân gặp phải tình trạng suy hô hấp trong thời gian bị COVID-19 phải thở oxy, thở máy… Do đó, những bệnh nhân có những triệu chứng hô hấp kéo dài từ 4-12 tuần hoặc kéo dài sau 3 tháng phải đến những cơ sở y tế để khám để phát hiện di chứng và kịp thời can thiệp.

Hiện nay vẫn chưa có phác đồ điều trị cụ thể cho bệnh xơ phổi hậu COVID-19. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu lâm sàng đã chỉ ra rằng, xơ phổi hậu COVID-19 có thể được cải thiện ở những bệnh nhân dùng các thuốc kháng viêm, thuốc chống virus và chống xơ hóa có khả năng làm giảm sự phát triển của xơ phổi.

Một số phương pháp hiện nay được chỉ định trong điều trị bệnh xơ phổi bao gồm:

  • Điều trị bằng thuốc

Các loại thuốc như Pirfenidone, Nintedanib đang được ưu tiên sử dụng nhằm làm giảm tiến triển của xơ phổi tự phát. Tuy nhiên, các thuốc này thường gây tác dụng phụ cho hệ tiêu hóa, do đó bệnh nhân có thể được chỉ định dùng đồng thời với thuốc chống acid và theo dõi tình trạng bệnh.

Chụp X-quang để phát hiện xơ phổi.
  • Thực hiện trị liệu oxy

Mặc dù trị liệu oxy không có tác dụng làm giảm tổn thương phổi hiện có và tiếp tục xảy ra nhưng sẽ cải thiện được tình trạng khó thở do mô phổi xơ hóa không đảm bảo được chức năng hô hấp. Bệnh nhân trị liệu oxy có thể cải thiện được các vấn đề như:

Thở và tập thể dục dễ dàng hơn.

Giảm huyết áp tim phải.

Cải thiện giấc ngủ, cảm giác dễ chịu hơn.

Ngăn chặn và giảm biến chứng do nồng độ oxy trong máu thấp.

Trị liệu oxy này có thể thực hiện khi bệnh nhân tập thể dục hoặc khi ngủ.

  • Phục hồi chức năng phổi

Cải thiện lối sống và sinh hoạt cần được duy trì ở bệnh nhân xơ phổi. Việc này có thể giúp bệnh nhân kiểm soát triệu chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống. Các biện pháp để phục hồi chức năng phổi bao gồm:

Tư vấn dinh dưỡng.

Tập thể dục cải thiện sức chịu đựng.

Tư vấn và hỗ trợ sức khỏe.

Kỹ thuật thở hỗ trợ để nâng cao chức năng phổi.

  • Ghép phổi

Ghép phổi là lựa chọn cuối cùng cho bệnh nhân xơ phổi quá mức không thể thực hiện chức năng trao đổi hô hấp bình thường. Đây cũng là giải pháp để bệnh nhân xơ phổi có thể kéo dài sự sống và đảm bảo chất lượng cuộc sống.

Ngoài việc thực hiện phòng chống dịch bệnh theo đúng khuyến cáo của Bộ Y tế thì người mắc bệnh xơ phổi cần phải thực hiện các biện pháp sau đây để cải thiện sức khỏe:

Sử dụng thuốc điều trị như thường lệ, kể cả những loại có chứa steroid (corticosteroid).

Đảm bảo có đủ thuốc sử dụng trong ít nhất 30 ngày.

Tránh các tác nhân làm trầm trọng thêm tình trạng xơ phổi.

Khi cảm thấy lo lắng về tình trạng sức khỏe hoặc xuất hiện các triệu chứng bất thường cần liên hệ ngay với các cơ sở y tế để được tư vấn.

7. Bài tập phục hồi chức năng phổi cho người nhiễm COVID-19

Phục hồi chức năng phổi rất cần thiết ở người sau điều trị COVID-19. Bài tập này cũng có thể sử dụng trong trường hợp mệt mỏi do làm việc liên tục kéo dài, suy giảm chức năng hô hấp mạn tính, giúp làm giảm các triệu chứng khó thở, lo lắng và trầm cảm, cải thiện thể chất và chất lượng cuộc sống.

Tin liên quan

Tin bài khác

Tác dụng phụ của thuốc giảm đau xương khớp meloxicam và cách phòng tránh

Tác dụng phụ của thuốc giảm đau xương khớp meloxicam và cách phòng tránh

28/05/2022| 0

Meloxicam là một loại thuốc được sử dụng phổ biến để giảm đau xương khớp. Thuốc được coi là an toàn...


Hoại tử bàn chân do chữa bỏng theo lời thầy lang

Hoại tử bàn chân do chữa bỏng theo lời thầy lang

28/05/2022| 0

Chỉ với một vết bỏng diện tích không lớn ở vùng bàn chân 2 bên, nhưng do tin lời thầy lang, nam...


Bị ho ra máu vì mảnh xương lợn 'giấu' 20 năm trong thành phế quản

Bị ho ra máu vì mảnh xương lợn 'giấu' 20 năm trong thành phế quản

28/05/2022| 0

Cách đây 20 năm, anh H.V có lần bị hóc sặc 1 mảnh xương vào đường thở, đã đến y tế cơ sở chụp...


Đại dịch COVID-19 đã làm biến đổi hành vi và giao tiếp của con người

Đại dịch COVID-19 đã làm biến đổi hành vi và giao tiếp của con người

28/05/2022| 0

Trong suốt thời kỳ diễn ra đại dịch COVID-19, những hạn chế xã hội và nỗi sợ hãi về sức khỏe đã tạo...


VIDEO: Những thói quen xấu gây hại cho lá gan mà bạn cần biết

VIDEO: Những thói quen xấu gây hại cho lá gan mà bạn cần biết

27/05/2022| 0

Nhiều thói quen hàng ngày gây tác động xấu đến sức khoẻ của gan mà bạn không biết.


Hướng dẫn cách chăm sóc người mắc bệnh giời leo

Hướng dẫn cách chăm sóc người mắc bệnh giời leo

27/05/2022| 0

Giời leo là bệnh viêm da dị ứng, tuy bệnh không gây quá nhiều nguy hiểm nhưng khiến người mắc mất...