Suy đa tạng: Cẩn trọng tình trạng diễn biến cấp tính của bệnh lý khi mắc COVID-19

Theo L.Vũ (th) (suckhoedoisong.vn) | 16:03 08/04/2022 | 0

Suy đa tạng là tình trạng rối loạn chức năng của ít nhất hai hoặc nhiều hệ thống cơ quan. Suy đa tạng xuất hiện ở những bệnh nhân mắc bệnh lý cấp tính, nếu không can thiệp điều trị, cơ thể người bệnh không thể duy trì cân bằng nội môi.

Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ vừa điều trị thành công cho một bệnh nhân bị suy đa tạng nặng nề, đồng thời mắc COVID-19. Sau giai đoạn hồi phục, dự kiến bệnh nhân sẽ được ra viện trong một vài ngày tới.

Theo đó, bệnh nhân là Đ.T.H (36 tuổi) được chuyển đến Khoa Hồi sức tích cực - Chống độc (Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ) trong tình trạng suy đa tạng nặng nề, suy thận cấp, suy gan cấp đồng thời có mắc COVID-19 đang trong giai đoạn lây nhiễm mạnh CT: 23.

Qua thăm khám, hội chẩn các bác sĩ đã thống nhất điều trị tích cực cho bệnh nhân bằng các biện pháp: Đặt ống nội khí quản, thở máy, đặt catheter tĩnh mạch trung tâm, bù dịch, vận mạch, kháng sinh; đặt sonde JJ niệu quản giải quyết ổ mủ nhiễm khuẩn, lọc máu liên tục và thay huyết tương cho bệnh nhân vì tình trạng suy gan, suy thận nặng nề.

Sau thời gian điều trị, sức khỏe bệnh nhân hồi phục đáng kể.

Theo các bác sĩ khoa Hồi sức tích cực – chống độc, đây là trường hợp nặng do vừa tình trạng sốc nhiễm khuẩn có suy đa cơ quan đồng thời mắc COVID-19. Bệnh nhân đã được phối hợp liên khoa để giúp giải quyết nguyên nhân nhiễm khuẩn và đồng thời điều trị lọc máu và thay huyết tương hỗ trợ suy đa tạng.

Sau 10 ngày điều trị tích cực, bệnh nhân đã được cai thở máy, thở oxy đáp ứng tốt, dừng lọc máu, tiểu tốt, cắt vận mạch. Sau giai đoạn hồi phục, bệnh nhân dự kiến được ra viện trong một vài ngày tới.

Theo BS.CKI. Nguyễn Hồng Phúc (Khoa Hồi sức cấp cứu - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Phú Quốc) cho biết, suy đa tạng là một hội chứng xuất hiện ở nhiều bệnh nhân đang hồi sức cấp cứu. Bệnh do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra. Suy đa tạng thường xuất hiện cấp tính và diễn tiến nặng, phức tạp, tỉ lệ tử vong cao nhất là khi người bệnh không được cấp cứu sớm và điều trị tích cực.

1. Suy đa tạng là gì?

Suy đa tạng là tình trạng suy giảm đồng thời ít nhất 2 trong các cơ quan quan trọng của cơ thể gồm: gan, phổi, tim mạch, thận… Đây là hậu quả của hội chứng rối loạn chức năng đa cơ quan, thường xảy ra ở bệnh nhân bị chấn thương, nhiễm trùng huyết, bỏng nặng hoặc viêm tụy.

Suy đa tạng xuất hiện ở những bệnh nhân mắc bệnh lý cấp tính, nếu không can thiệp điều trị, cơ thể người bệnh không thể duy trì cân bằng nội môi. Suy đa tạng là biến chứng sức khỏe nghiêm trọng, cấp cứu chậm trễ hoặc không đúng đều có thể để lại nhiều hậu quả nặng nề cho bệnh nhân.

Suy đa tạng ảnh hưởng đến thận dẫn đến suy thận. 

2. Đối tượng có nguy cơ bị suy đa tạng

Bệnh nhân trên 55 tuổi bị chấn thương nặng.

Nhiễm khuẩn huyết.

Bị tụt huyết áp kéo dài trên 24 giờ.

Thiếu hụt cung cấp, sử dụng oxy sau hồi sức chống sốc.

Trải qua cuộc phẫu thuật lớn, kéo dài. Kẹp động mạch chủ kéo dài trên 1,5 giờ.

Bệnh nhân có rối loạn chức năng gan nặng.

3. Nguyên nhân gây suy đa tạng

Nguyên nhân dẫn đến suy đa tạng rất đa dạng, chủ yếu là các vấn đề cấp tính gây ra rối loạn hệ thống nhiều cơ quan trong cơ thể. Do liên quan đến nhiều hệ thống cơ quan trong cơ thể, nên có rất nhiều nguyên nhân thường gặp là:

Chấn thương nặng và lớn.

Nhiễm khuẩn huyết.

Bỏng.

Thương tổn thiếu máu và tái tưới máu.

Ngộ độc cấp tính.

Truyền nhiều nhóm máu.

Sản giật.

Tuần hoàn ngoài cơ thể.

Các bệnh lý: Viêm tụy, bệnh tự miễn, bệnh nhiệt.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến suy đa tạng.

4. Triệu chứng bị suy đa tạng

Do đồng thời nhiều hệ thống cơ quan cùng bị tổn thương và suy giảm chức năng nên triệu chứng suy đa tạng rất phức tạp. Tùy theo cơ quan ảnh hưởng gây ra các triệu chứng: 

Triệu chứng thần kinh

Suy đa tạng có thể gây rối loạn thần kinh trung ương với triệu chứng rối loạn ý thức, mê sảng, lú lẫn, tăng chuyển hóa, xuất hiện các chất dẫn truyền thần kinh lưu hành giả, viêm thần kinh ngoại biên thậm chí hôn mê.

Triệu chứng tiêu hóa

Tổn thương suy hệ tiêu hóa gây teo niêm mạc, chảy máu tiêu hóa, tăng tính thấm niêm mạc ruột.

Triệu chứng hô hấp

Suy hô hấp làm tăng tính thấm mao mạch, nhiễm toan chuyển hóa, máu không trao đổi được oxy khiến các đầu chi tím tái. Vì thế bệnh nhân có suy hô hấp thường gặp tình trạng thở nhanh, khó thở hoặc nhịp thở không đều.

Triệu chứng tuần hoàn

Bệnh nhân sẽ gặp tình trạng tụt huyết áp, mạch nhanh nhỏ, có khi không bắt được mạch, thân nhiệt cao hoặc thấp bất thường (trên 38 độ C hoặc dưới 36 độ C), nhiễm toan chuyển hóa, nhịp nhanh, tiểu ít…

Triệu chứng gan mật

Rối loạn chức năng gan mật ở bệnh nhân suy đa tạng có biểu hiện cận lâm sàng trước tiên là tăng sau đó giảm tổng hợp, bao gồm tổng hợp muối mật, IgA, tăng chuyển hoá, tăng dị hoá ngoại biên, vãng khuẩn huyết từ ruột, rối loạn đông máu. Trên lâm sàng, bệnh nhân có biểu hiện vàng da.

Triệu chứng suy thận

Huyết động không ổn định, rối loạn phân bố dòng chảy ở thận, thuốc gây độc với thận, suy thận, tăng creatinin máu, thiểu niệu.

Suy đa tạng thường xuất hiện cấp tính và diễn tiến nặng, phức tạp.

5. Biện pháp chẩn đoán suy đa tạng

Chẩn đoán xác định 

Bệnh nhân được kết luận bị suy đa tạng nếu đồng thời có 2 đặc điểm sau:

Bảng điểm SOFA đánh giá mức độ suy đa tạng trên 3 điểm, so với lúc nhập viện tăng ít nhất 1 điểm và suy tại ít nhất 2 tạng trong vòng 24 giờ.

Có nhiễm khuẩn nặng hoặc sốc nhiễm khuẩn.

Chẩn đoán phân biệt 

Cần phân biết suy đa tạng liên quan và không liên quan đến nhiễm khuẩn, dấu hiệu này rất quan trọng trong chẩn đoán bệnh.

Chẩn đoán mức độ

Thang điểm SOFA cũng được dùng để đánh giá mức độ nghiêm trọng của chứng suy đa tạng. Ngoài ra, có thể nhận biết đơn giản khi triệu chứng suy đa tạng nặng dần, mức độ suy giảm chức năng của hệ cơ quan cũng như mức độ nguy hiểm cũng nghiêm trọng hơn.

Ngoài ra, cần kiểm tra:

Số lượng các cơ quan trong cơ thể bị suy giảm chức năng.

Nồng độ Lactat trong máu.

Tình trạng hạ huyết áp không đáp ứng với thuốc vận mạch.

6. Suy đa tạng có nguy hiểm không?

Suy đa tạng thường xuất hiện cấp tính và diễn tiến nặng, phức tạp, tỉ lệ tử vong cao nhất là khi người bệnh không được cấp cứu sớm và điều trị tích cực tại khoa hồi sức tích cực. Tùy vào tình trạng suy giảm chức năng và số lượng cơ quan bị ảnh hưởng cũng như mức độ tổn thương mà tiên lượng cho bệnh nhân có thể rất xấu hoặc có khả năng phục hồi.

Nguyên nhân dẫn đến suy đa tạng rất đa dạng, chủ yếu là các vấn đề cấp tính gây ra rối loạn hệ thống nhiều cơ quan trong cơ thể. Cần xác định được nguyên nhân dẫn tới tình trạng này và điều trị triệt để từ nguyên nhân sau khi bệnh nhân được cấp cứu duy trì được sự sống. 

Sốc nhiễm khuẩn gây suy đa tạng biến chứng nguy hiểm đến tính mạng bệnh nhân.

7. Sự nguy hiểm suy đa tạng do sốc nhiễm khuẩn

Suy đa tạng do sốc nhiễm khuẩn là tình trạng diễn biến mang tính chất cấp tính, suy từ 2 tạng trở lên và tình trạng này tồn tại từ 24 giờ trở lên gây nguy hiểm đến tính mạng của bệnh nhân. Vì vậy, đối với cấp cứu suy đa tạng để bảo vệ tính mạng của bệnh nhân thì cần phải điều trị tích cực và nhanh chóng bằng lọc máu cấp cứu, nếu không sẽ dễ dẫn đến nguy cơ tử vong trên bệnh nhân.

Sốc nhiễm khuẩn là hiện tượng sốc xuất hiện khi bệnh nhân bị nhiễm khuẩn nặng nề. Sốc xuất hiện rất nhanh và vô cùng nguy hiểm. Nếu phát hiện muộn và không điều trị kịp thời có thể tổn thương tế bào, tổn thương đa cơ quan và dẫn đến tử vong.

Khi chuyển sang thời kỳ sốc nhiễm khuẩn, người bệnh đã mắc nhiễm trùng huyết đi kèm tụt huyết áp cùng với rối loạn chức năng tim mạch. Đến giai đoạn này, người bệnh có tiên lượng nặng và nguy cơ tử vong lên đến 40 - 60%.

Sốc nhiễm khuẩn gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như khó thở, nhịp tim nhanh, rối loạn tâm thần... Tỷ lệ tử vong do bệnh cao. Tỷ lệ nhiễm trùng nặng cao đối với người già, trẻ nhỏ và trẻ sơ sinh đặc biệt là nhiễm khuẩn huyết.

Tâm lý chủ quan người bệnh thường lơ là nên bệnh đã ở giai đoạn nặng tức đã nhiễm trùng nặng mới đến bệnh viện khiến cho tình trạng bệnh đã ở giai đoạn muộn, thường bệnh nhân chỉ đến bệnh viện khi đã nhiễm trùng nặng tỷ lệ tử vong cao.

8. Điều trị suy đa tạng

Với bệnh nhân bị rối loạn chức năng thần kinh trung ương, điều trị hỗ trợ giúp kiểm soát các triệu chứng như: rối loạn cân bằng điện giải, tụt huyết, giảm đường huyết hoặc tăng quá mức…

Với bệnh nhân bị suy giảm chức năng tim mạch, điều trị bao gồm: Tối ưu hóa cung cấp oxy, điều chỉnh thiếu máu, ổn định rối loạn huyết động học, điều trị nhiễm khuẩn, lọc sạch vết thương, dẫn lưu áp xe, giảm đau, kiểm soát tăng thân nhiệt…

Với bệnh nhân bị rối loạn chức năng huyết học: Cần duy trì nồng độ hemoglobin trong máu, đảm bảo cung cấp đủ oxy đến mô, dự phòng thuyên tắc mạch do cục máu đông.

Với bệnh nhân bị rối loạn chức năng hô hấp: Cần thông khí cơ học đảm bảo bệnh nhân trao đổi khí tốt, phục hồi đơn vị phổi bị xẹp, đảm bảo cung cấp đủ oxy.

Với bệnh nhân có rối loạn chức năng thận: Cần lưu ý chế độ dinh dưỡng phù hợp, phòng ngừa mất nước, không dùng kháng sinh độc, điều trị thiểu niệu và vô niệu…

Suy đa tạng trong sốc nhiễm khuẩn: Cần kết hợp điều trị đặc hiệu bằng 2 phương thức hoạt hóa protein C và điều trị với Hydrocortison liều thấp.

Tin liên quan

Tin bài khác

Trẻ ho, sốt kéo dài cha mẹ cần làm gì?

Trẻ ho, sốt kéo dài cha mẹ cần làm gì?

24/05/2022| 0

Trẻ nhập viện với các biểu hiện ho, sốt, khó thở có xu hướng gia tăng trong thời gian gần đây.


12 quốc gia ghi nhận bệnh đậu mùa khỉ, Việt Nam theo dõi sát sao, giám sát chặt

12 quốc gia ghi nhận bệnh đậu mùa khỉ, Việt Nam theo dõi sát sao, giám sát chặt

23/05/2022| 0

Đại diện Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế cho biết các đơn vị đang theo dõi, giám sát chặt chẽ căn bệnh...


'Ngâm mình trong nước lạnh' sau khi vận động thể thao tốt hay xấu cho sức khoẻ?

'Ngâm mình trong nước lạnh' sau khi vận động thể thao tốt hay xấu cho sức khoẻ?

23/05/2022| 0

Nhiều người cho rằng, sau khi vận động luyện tập thể thao rất nên "ngâm mình trong nước lạnh" để...


Triệu chứng của bệnh đậu mùa khỉ, điều trị và phòng ngừa

Triệu chứng của bệnh đậu mùa khỉ, điều trị và phòng ngừa

23/05/2022| 0

Đậu mùa khỉ là loại virus hiếm gặp có họ hàng với đậu mùa. Tổng cộng, đã có hơn 100 trường hợp xác...


Tiêm chủng sau mắc COVID-19 có thể giảm COVID-19 kéo dài?

Tiêm chủng sau mắc COVID-19 có thể giảm COVID-19 kéo dài?

22/05/2022| 0

Tiêm vaccine phòng COVID-19 sau mắc COVID-19 có thể giúp giảm nguy cơ phát triển các triệu chứng...


Cách phân biệt sốt xuất huyết và sốt virus

Cách phân biệt sốt xuất huyết và sốt virus

20/05/2022| 0

Sốt xuất huyết và sốt virus đều do các loại virus gây ra. Tuy nhiên, sốt virus thường lành tính và...