Viêm phổi: Những loại vaccine phòng bệnh cho người lớn và trẻ em cần biết

Theo D.H (th) (suckhoedoisong.vn) | 15:02 07/03/2022 | 0

Để phòng ngừa viêm phổi, trẻ em và người lớn, đặc biệt là người cao tuổi, người mắc các bệnh mạn tính cần được tiêm vaccine để bảo vệ sức khỏe. Bởi, nếu mắc các bệnh lý này, việc điều trị bệnh rất khó khăn và tốn kém, nguy cơ biến chứng cao.

1. Viêm phổi là gì?

Viêm phổi là viêm các phế nang trong phổi do một tổn thương nào đó gây nên. Hai phế nang chứa nhiều dịch nhầy hoặc mủ, xuất tiết dịch đường hô hấp trên gây ho đờm, sốt ớn lạnh, khó thở. Bệnh hay gặp nhất là nhiễm trùng bởi vi khuẩn, virus, vi nấm. Viêm phổi có thể ở một vùng hoặc ở một vài vùng (viêm phổi thuỳ hoặc “đa thùy”) hoặc toàn bộ phổi.

Một số loại viêm phổi thường gặp như:

Viêm phổi bệnh viện: Là loại viêm phổi xuất hiện sau khi bệnh nhân nhập viện 48 giờ, mà trước đó bệnh nhân hoàn toàn không có các biểu hiện của viêm phổi. Viêm phổi bệnh viện có thể kháng với nhiều loại kháng sinh, khiến việc điều trị gặp nhiều khó khăn.

Viêm phổi là bệnh lý hay gặp, thường do nhiễm trùng phổi gây ra

Viêm phổi cộng đồng: Viêm phổi cộng đồng chỉ tất cả các loại viêm phổi mà không phải là viêm phổi bệnh viện. Nguyên nhân gây ra viêm phổi cộng đồng rất đa dạng, thông thường do vi khuẩn, virus. Sử dụng vaccine có thể giúp phòng tránh virus cúm và một số loại vi khuẩn nhất định có khả năng gây ra viêm phổi. Viêm phổi cộng đồng ở trẻ nhỏ còn có một loại đặc biệt hay gặp đó là viêm phổi hít, xảy ra sau khi trẻ hít phải thức ăn, chất lỏng hoặc chất nôn vào trong phổi (khi trẻ bị ho, bị sặc,...).

Viêm phổi ở người suy giảm miễn dịch:

- Viêm phổi ở bệnh nhân thiếu hụt globulin miễn dịch và bổ thể .

- Viêm phổi ở bệnh nhân thiếu hụt bạch cầu hạt.

- Viêm phổi ở bệnh nhân suy giảm miễn dịch tế bào: Ở người mắc bệnh ác tính, ở người ghép tạng, ở bệnh nhân AIDS.

- Viêm phổi ở những bệnh nhân có bệnh lý suy giảm miễn dịch khác.

2. Nguyên nhân viêm phổi

Hô hấp đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình trao đổi khí để duy trì sự sống cho mọi tế bào trong cơ thể. Quá trình hô hấp sẽ bị gián đoạn, tắc nghẽn khi có một hay nhiều tác nhân sau đây xâm nhập vào cơ thể phát triển gây bệnh:

- Viêm phổi do vi khuẩn

- Viêm phổi do virus

- Viêm phổi do nấm

- Viêm phổi do hóa chất

Có nhiều nguyên nhân gây viêm phổi, trong đó chủ yếu là vi khuẩn và virus.

3. Viêm phổi có nguy hiểm không?

Viêm phổi là bệnh có thể phòng ngừa được nhưng mỗi năm vẫn có hàng triệu trẻ em, người lớn tuổi tử vong.

- Nhiễm trùng máu: Nhiễm trùng ở phổi trong một số khả năng có thể lây lan vào máu gây nhiễm trùng máu, theo đường máu và tiếp tục tấn công các cơ quan khác. 

- Tràn dịch màng phổi: Dịch tích tụ ở màng phổi gây ra tràn dịch màng phổi, mức độ nhiều gây chèn ép làm xẹp phổi và gây khó thở. 

- Áp xe ở phổi: Các vùng nhiễm trùng để có khả năng tạo thành các khoang chứa mủ và gây ra tình trạng áp xe ở các cơ quan nhiễm trùng.

- Suy hô hấp cấp (ARDS): Xảy ra ở các bệnh nhân bị viêm phổi ở cả 2 thùy, lượng oxy trong máu giảm. 

- Suy hô hấp: Ảnh hưởng của viêm phổi có thể gây ảnh hưởng đến các cơ quan khác, chủ yếu là do sự tác động của vi khuẩn. Bệnh nhân có thể giảm huyết áp, giảm nhịp tim, nếu nặng có thể gây mất ý thức.

Viêm phổi có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm cho người bệnh.

4. Các loại vaccine phòng viêm phổi

Vaccine phòng viêm phổi phế cầu

Vi khuẩn phế cầu (Streptococcus pneumoniae) là nguyên nhân hàng đầu gây ra viêm phổi. Bệnh gây tử vong từ 10-20% và 50% ở nhóm đối tượng có nguy cơ cao như trẻ nhỏ, người già. Phế cầu khuẩn thường trú trong hầu họng người lớn và trẻ em. Được lây truyền nhiều nhất qua đường không khí (ho, hắt hơi) và lây lan thông qua việc tiếp xúc với người bệnh hoặc người khỏe mạnh mang vi khuẩn phế cầu trong người.

Hiện nay, Việt Nam có 2 loại vaccine được khuyến cáo tiêm cho trẻ em và người lớn để phòng ngừa nguy cơ mắc viêm phổi do phế cầu khuẩn:

Vaccine Synflorix (Bỉ): Được chỉ định cho trẻ từ 6 tuần tuổi đến 5 tuổi, phòng ngừa các bệnh do phế cầu khuẩn gây ra, bao gồm: viêm màng não, viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết và viêm tai giữa cấp.

Vaccine Prevenar 13: Phòng các bệnh do phế cầu khuẩn gây ra như viêm phổi, viêm màng não, viêm tai giữa, … đặc biệt có thể sử dụng cho cả trẻ em, người trưởng thành và người cao tuổi.

Tiêm phòng là một trong những biện pháp phòng ngừa hàng đầu bệnh viêm phổi.

Vaccine phòng viêm phổi do virus cúm

Viêm phổi do virus là loại viêm phổi thường gặp thứ hai, sau viêm phổi do vi khuẩn. Nhóm virus “nổi cộm” nhất ở đây là cúm. Influenza là một virus gây cúm mùa, thường sau khi nhiễm influenza, người bệnh sẽ sốt, sổ mũi, ho và sau đó trở thành viêm phổi, đây được coi là một nhiễm trùng thứ phát. Các chuyên gia cho rằng nguyên nhân là do virus influenza làm yếu cơ chế bảo vệ thông thường của phổi, khiến các vi khuẩn khác có thể ăn theo mà tràn vào, nhân rộng và gây bệnh. Điều này đặc biệt đúng với trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có hệ miễn dịch yếu rất nhạy cảm với virus cúm.

Viêm phổi do cúm mùa là căn bệnh nguy hiểm, nhất là trong thời điểm COVID đang diễn biến phức tạp, để phòng tránh bệnh hiệu quả, tiêm vaccine phòng cúm hằng năm là cách bảo vệ tối ưu, đơn giản và tiết kiệm nhất. Các loại vaccine phòng cúm dành cho trẻ em và người lớn hiện có bao gồm: Vaxigrip (Pháp), Influvac (Hà Lan), Vaxigrip tetra (Pháp), Influvac Tetra (Hà Lan), Ivacflu-S (Việt Nam), GC Flu (Hàn Quốc),  tùy theo từng đối tượng mà có phác đồ khác nhau.

Vaccine phòng viêm phổi do vi khuẩn não mô cầu

Hiện nay, viêm phổi do não mô cầu khuẩn đang chiếm đến 9% trong tổng số các ca viêm phổi. Bệnh ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe vì có thể gây các biến chứng nặng nề, thường khởi phát nhanh và đột ngột. Các triệu chứng thông thường gồm: Sốt, ớn lạnh, ho, thở khò khè, thở nhanh, khó thở,… Những triệu chứng này dễ gây nhầm lẫn với cảm cúm thông thường, do đó viêm phổi do não mô cầu khuẩn thường không được điều trị kịp thời dẫn đến nhiều hậu quả đáng tiếc.

Viêm phổi do não mô cầu khuẩn thường xuất phát từ 2 tuýp chính là BC và ACYW-135. Điều may mắn, hiện nay bệnh đã có vaccine phòng ngừa.

Vaccine VA-MENGOC-BC (Cu Ba) được chỉ định cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến người lớn 45 tuổi. Lịch tiêm gồm 2 mũi, mũi 2 cách mũi 1 khoảng 6-8 tuần.

Tại Việt Nam, bên cạnh vaccine phòng viêm phổi do não mô cầu khuẩn tuýp B+C – Mengoc BC (CuBa) – thì nhu cầu chủng ngừa vaccine phòng bệnh do não mô cầu khuẩn tuýp ACYW-135 rất cao, do đó khi vaccine cộng hợp Menactra (Mỹ) với hiệu quả phòng bệnh tốt hơn, cho trẻ cơ hội chủng ngừa từ sớm hơn xuất hiện tại Việt Nam thì được rất nhiều người đón nhận.

Vaccine VA-MENGOC-BC (Cu Ba) phòng ngừa viêm phổi vi khuẩn do não mô cầu

Vaccine phòng viêm phổi do vi khuẩn Hib

Vi khuẩn Hib (Haemophilus Influenzae type b) là nguyên nhân chủ yếu gây bệnh nguy hiểm là viêm phổi dưới 5 tuổi, khi chưa có vaccine phòng ngừa, vi khuẩn Hib gây viêm phổi nặng ở ¼ trẻ. Hib rất dễ lây lan và có thể lây qua đồ chơi dùng chung hoặc các đồ vật mà trẻ thường cho vào miệng nên nguy cơ lây nhiễm tăng cao ở nhóm trẻ tại nhà trẻ hoặc trường mẫu giáo. Bất cứ trẻ nào chưa có miễn dịch phòng bệnh đều có nguy cơ cao mắc bệnh này.

Vì thế ngoài các biện pháp vệ sinh cá nhân và môi trường sống, các phụ huynh cần có biện pháp chủ động phòng ngừa viêm phổi do Hib bằng tiêm vaccine. Việc tiêm chủng sớm cho trẻ ngay từ giai đoạn sơ sinh là biện pháp quan trọng nhằm chống lại nguy cơ nhiễm viêm phổi, tăng cường bảo vệ trẻ trước nguy cơ dịch bệnh.

Vaccine 6 trong 1 Hexaxim (Pháp), Infanrix Hexa (Bỉ) phòng 6 bệnh: Bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, viêm gan B và bệnh viêm phổi – viêm màng não do HIB. Vaccine 5 trong 1 Pentaxim (Pháp), ComBe Five (Ấn Độ) phòng 5 bệnh: bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt và bệnh viêm phổi – viêm màng não do Hib.

Vaccine Infanrix IPV+Hib (5in1) (Bỉ) phòng Bạch hầu, Ho gà, Uốn ván, Bại liệt và các bệnh viêm phổi, viêm màng não do Hib.

Vaccine Quimi – Hib: Tại Việt Nam hiện nay, trong chương trình tiêm chủng mở rộng hay dịch vụ đều có các vaccine phối hợp 5 trong 1 (Quinvaxem, Pentaxim, Infanrix IPV+Hib) hoặc 6 trong 1 (Infanrix Hexa), trong đó đã có thành phần Hib. Do đó, vaccine Quimi – Hib ngừa viêm phổi chủ yếu được sử dụng làm vaccine tiêm nhắc lại cho trẻ trên 1 tuổi (trường hợp trẻ trên 1 tuổi đã được tiêm nhắc lại mũi thứ 4 bằng vaccine 5 trong 1 hoặc 6 trong 1 thì không cần phải tiêm Quimi – Hib).

Phòng ngừa viêm phổi do Hib bằng tiêm vaccine.

Vaccine phòng COVID-19

Việt Nam hiện có 9 loại vaccine phòng COVID-19 được Bộ Y tế cấp phép sử dụng gồm: AstraZeneca (do AstraZeneca sản xuất); SputnikV (Viện nghiên cứu Gamaleya); COVID-19 vaccine Janssen (Johnson & Johnson); Spikevax (COVID-19 Vaccine Moderna); Comirnaty (Pfizer-BioNTech); Vero Cell (China National Biotec Group (CNBG)/Sinopharm); Hayat - Vax (CNBG); Abdala (Công ty AICA Laboraries, Base Business Unit (BBU) AICA - Cuba) và Covaxin (Công ty Bharat Biotech International Limited - Ấn Độ).

Tin liên quan

Tin bài khác

Phẫu thuật trả lại bàn tay cho bé 23 tháng mắc dị tật thừa ngón

Phẫu thuật trả lại bàn tay cho bé 23 tháng mắc dị tật thừa ngón

20/05/2022| 0

Tin từ TTYT huyện Tân Sơn, Phú Thọ cho biết, thầy thuốc của trung tâm đã thực hiện phẫu thuật chỉnh...


3 nguyên nhân được nghi ngờ khiến trẻ em gái ngày càng dậy thì sớm

3 nguyên nhân được nghi ngờ khiến trẻ em gái ngày càng dậy thì sớm

20/05/2022| 0

Ngày càng nhiều bé gái bắt đầu phát triển ngực sớm, một số trẻ phát triển ngay từ 6 hoặc 7 tuổi. Các...


Sĩ tử nên ăn gì, ngủ bao lâu là đủ

Sĩ tử nên ăn gì, ngủ bao lâu là đủ

20/05/2022| 0

Bác sĩ Chuyên khoa 2 Đỗ Thị Ngọc Diệp - Giám đốc Trung tâm Dinh dưỡng TP. Hồ Chí Minh đã tư vấn...


Đau lưng: 6 cách massage giúp giảm cơn đau, thư giãn vùng cơ

Đau lưng: 6 cách massage giúp giảm cơn đau, thư giãn vùng cơ

20/05/2022| 0

Massage là phương pháp tác động lực vào các mô sâu giúp đánh tan vùng máu bị tắc nghẽn, hỗ trợ lưu...


Cảnh báo khả năng xuất hiện biến thể COVID-19 mới tại châu Phi

Cảnh báo khả năng xuất hiện biến thể COVID-19 mới tại châu Phi

20/05/2022| 0

Ngày 19/5, ông Ahmed Ogwell - quyền giám đốc Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Châu Phi...


Adenovirus- Nghi phạm gây bệnh viêm gan bí ẩn có khả năng gây bệnh gì?

Adenovirus- Nghi phạm gây bệnh viêm gan bí ẩn có khả năng gây bệnh gì?

19/05/2022| 0

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh viêm gan cấp tính chưa rõ nguyên nhân ở trẻ nhỏ đã được phát...