Viêm tụy cấp gây biến chứng tràn dịch màng phổi

Theo L.Vũ (th) (suckhoedoisong.vn) | 18:19 07/04/2022 | 0

Viêm tụy cấp là bệnh lý cấp tính của tuyến tụy. Nếu không được điều trị kịp thời có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm như tràn dịch màng phổi.

Viêm tụy cấp ngày càng phổ biến với tần suất mắc vào khoảng 25 - 75 trường hợp/100.000 dân/năm, trong đó 10-30% là viêm tụy cấp nặng. Viêm tụy cấp là bệnh tổn thương viêm nhu mô tuyến tuỵ cấp tính từ nhẹ đến nặng có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm, trong đó biến chứng tràn dịch màng phổi là vấn đề được lưu tâm.

1. Tràn dịch màng phổi là gì?

Tràn dịch màng phổi hay tình trạng ứ nước trong khoang màng phổi là sự tích tụ bất thường của chất lỏng trong khoang màng phổi. Bình thường lượng dịch trong khoang màng phổi chỉ có khoảng 10 – 20ml. Tràn dịch màng phổi xảy ra khi lượng dịch trong màng phổi nhiều hơn mức bình thường.

Lượng dịch ít, tăng có thể không gây triệu chứng khó chịu cho người bệnh hay chỉ khó thở nhẹ, tuy nhiên trường hợp tràn dịch nhiều gây nguy hiểm đến tính mạng người bệnh.

Tràn dịch màng phổi.

2. Triệu chứng khi bị tràn dịch màng phổi

Khó thở khi nghỉ ngơi hoặc khi hoạt động gắng sức.

Đau hoặc tức ngực, đau tăng khi hít thở sâu, khi nói to hoặc cảm giác không thể hít thở sâu.

Ho khan hoặc ho có đờm.

Sốt có hoặc không kèm theo rét run.

Mệt mỏi, ăn uống kém.

Phù chân đối với người tràn dịch màng phổi do suy tim, suy gan, suy thận, suy dinh dưỡng…

3. Phương pháp chẩn đoán tràn dịch màng phổi

3.1. X-quang phổi thẳng nghiêng

Tràn dịch màng phổi tự do: Với số lượng ít thấy góc sườn hoành tù, vùng mờ ở đáy phổi, thấy rõ hơn trên phim phổi nghiêng.

Tràn dịch khu trú lượng ít có thể khó phát hiện trên phim X-quang.

Tràn dịch màng phổi ác tính: Hình ảnh tràn dịch màng phổi trên phim X-quang thường là số lượng nhiều, có khi mờ hết cả một bên phổi gọi là hội chứng tối mờ nửa lồng ngực, có thể kèm theo khối u gây chèn đẩy khí quản, trung thất hoặc gây xẹp phổi.

3.2. Chụp CT scan

Giúp chẩn đoán trong những trường tràn dịch màng phổi hợp khó, đặc biệt có thể cho biết chính xác vị trí của tràn dịch màng phổi để có thể chọc thăm dò.

Xác định vị trí khối u, hạch trung thất trong trường hợp tràn dịch màng phổi ác tính.

Chụp CT can giúp biết chính xác vị trí của tràn dịch màng phổi để có thể chọc thăm dò.

3.3. Siêu âm

Thường được sử dụng trong những trường hợp nghi ngờ có tràn dịch màng phổi nhưng trên lâm sàng và X-quang không phát hiện được. Siêu âm màng phổi có thể phát hiện được tràn dịch màng phổi khi trong khoang này chỉ có khoảng vài chục ml dịch. Hình ảnh dịch ở đây là một lớp dịch mỏng nằm xen giữa lá thành và lá tạng của màng phổi.

Trường hợp tràn dịch màng phổi ác tính: Siêu âm màng phổi để phát hiện chính xác có dịch màng phổi, đồng thời siêu âm ổ bụng giúp phát hiện các khối u trong ổ bụng và các hạch di căn.

3.4. Chọc dò dịch màng phổi

Chọc hút dịch màng phổi nhằm xác định nguyên nhân gây bệnh nhờ tính chất dịch màng phổi:

Màu sắc: Dịch có thể có màu vàng chanh, dịch trong, vàng đục, mủ, nâu, đỏ máu, trắng đục như sữa....

Xét nghiệm dịch tìm nguyên nhân gây bệnh: Phân tích các thành phần của dịch màng phổi xác định dịch thấm hay dịch tiết, làm xét nghiệm vi sinh xác định căn nguyên do vi sinh vật, xét nghiệm tìm tế bào ác tính trong trường hợp tràn dịch màng phổi ác tính...

Chọc hút dịch màng phổi nhằm xác định nguyên nhân gây bệnh.

4. Nguyên nhân viêm tụy cấp gây tràn dịch màng phổi

Tràn dịch màng phổi là một biến chứng có thể gặp khi bệnh nhân viêm tụy cấp. Tràn dịch có thể xuất hiện ở cả hai bên phổi hoặc chỉ một bên, tuy nhiên tràn dịch một bên phổi trái thường gặp hơn. Tình trạng tràn dịch màng phổi do viêm tụy cấp thường ở mức độ ít hoặc trung bình.

Trong viêm tụy cấp, các men tiêu hóa bình thường do tụy tiết ra để tiêu hóa thức ăn như amylase, lipase, trypsin,... lại trở lại tiêu hủy mô tụy. Bình thường các men này ở dạng tiền men chưa được hoạt hóa, các men chỉ được hoạt hóa ở tá tràng hoặc hoạt hóa khi có mặt của trypsin.

Khi gặp các yếu tố thuận lợi cho khởi phát viêm thận cấp như ăn nhiều thịt, uống nhiều rượu, giun đũa, sỏi, chấn thương... các yếu tố khởi phát này sẽ làm tổn thương các tế bào và gây giải phóng các men tế bào. Các men tế bào này sẽ hoạt hóa trypsinogen thành trypsin, đến lượt trypsin sẽ hoạt hóa các men còn lại gây tổn thương tụy.

Trong các trường hợp viêm tụy cấp diễn biến nặng, men tụy sẽ xâm nhập vào ổ bụng gây tổn thương ở bụng, men tụy cũng vào hệ tuần hoàn đến các cơ quan ở xa như phổi, thận gây ra các tổn thương và suy chức năng ở các cơ quan này. Các biến chứng có thể gặp như sốc, suy hô hấp cấp, suy thận cấp, viêm phúc mạc, nang giả tụy... Tình trạng viêm tụy cấp đồng thời cũng giải phóng các hóa chất trung gian như Prostaglandin E1, Prostaglandin E2, interleukin 1... gây tăng tính thấm thành mạch, tăng tiết dịch dẫn đến tràn dịch ở các hệ cơ quan, trong đó có tràn dịch màng phổi.

Biểu hiện trên lâm sàng là giảm oxy máu khó thở và trên X-quang là thâm nhiễm lan tỏa trong phổi và tràn dịch màng phổi, xẹp phổi.

5. Tràn dịch màng phổi có nguy hiểm không?

Tràn dịch màng phổi gây ra hậu quả ảnh hưởng rất lớn đến hô hấp, gây thiếu oxy nuôi dưỡng cơ thể. Có thể để lại một số di chứng như: Viêm dày màng phổi, vôi hóa màng phổi, nếu căn nguyên do lao còn gây viêm mủ màng phổi. Các di chứng này ảnh hưởng tới khả năng hô hấp của người bệnh.

Tràn dịch màng phổi gây ra hậu quả ảnh hưởng rất lớn đến hô hấp. 

6. Tràn dịch màng phổi có chữa được không?

Tràn dịch màng phổi có thể được kiểm soát nếu bệnh được phát hiện sớm. Nếu mắc tràn dịch màng phổi, bệnh nhân cần thực hiện đúng phác đồ điều trị của bác sĩ. Sử dụng thuốc đúng liều lượng, uống thuốc đều đặn và đúng liệu trình. Ngoài ra có thể được can thiệp chọc hút, dẫn lưu dịch trong trường hợp cần thiết.

Không chỉ dùng thuốc, bệnh nhân cũng cần kiên trì kết hợp thêm liệu pháp vận động bằng cách tập thở để phổi tập co giãn nhanh. Việc làm này không những giúp hiệu quả chữa bệnh cao hơn mà còn giúp phục hồi chức năng hô hấp của phổi.

7. Phương pháp điều trị tràn dịch màng phổi

Để điều trị tràn dịch màng phổi, các bác sĩ sẽ xác định nguyên nhân gây ra tình trạng ứ nước trong khoang màng phổi và có phác đồ điều trị hợp lý.

7.1. Chọc hút dịch màng phổi

Phương pháp này giúp đào thải bớt lượng dịch, làm cho bệnh nhân dễ thở hơn.

7.2. Dẫn lưu màng phổi

Phương pháp này được sử dụng trong trường hợp bệnh nhân bị tràn mủ, tràn máu màng phổi, tràn dịch kèm tràn khí màng phổi. Một dụng cụ hình ống đặc biệt (ống dẫn lưu) thông thường bằng silicon được đặt xuyên qua da vào khoang màng phổi và được nối với một hệ thống hút áp lực âm để dẫn lưu mủ, máu ra ngoài.

7.3. Điều trị nội khoa

Tùy theo từng nguyên nhân gây bệnh, bác sĩ sẽ có chỉ định biện pháp điều trị nội khoa phù hợp.

7.4. Điều trị hỗ trợ

Chống suy hô hấp: chọc tháo dịch, thở oxy qua ống thông mũi.

Giảm đau, hạ sốt bằng paracetamol.

Nghỉ ngơi tại giường; ăn những thức ăn nhẹ, dễ tiêu, đủ năng lượng và dinh dưỡng.

Cần tập vật lý trị liệu hô hấp theo chỉ định của bác sĩ.

Cách phòng tránh tràn dịch màng phổi.

Tin liên quan

Tin bài khác

Trẻ nhập viện do nôn, tiêu chảy gia tăng, cha mẹ cần làm gì?

Trẻ nhập viện do nôn, tiêu chảy gia tăng, cha mẹ cần làm gì?

15/05/2022| 0

Những ngày gần đây, khoa Nhi của một số bệnh viện ghi nhận trẻ nhập viện với các dấu hiệu như nôn,...


COVID-19 kéo dài có thể coi là tình trạng mạn tính và cần tới thuốc chống viêm?

COVID-19 kéo dài có thể coi là tình trạng mạn tính và cần tới thuốc chống viêm?

14/05/2022| 0

Những bệnh nhân COVID-19 kéo dài có thể bị tình trạng phản ứng viêm quá mức lan tỏa khắp cơ thể và...


Gia tăng số bệnh nhân mắc ung thư thực quản tại Mỹ

Gia tăng số bệnh nhân mắc ung thư thực quản tại Mỹ

14/05/2022| 0

Theo báo cáo từ MedicineNet, tỷ lệ mắc bệnh ung thư thực quản tăng gần gấp đôi ở những người từ 45...


Đau lưng: Nên uống nước gì để vừa mát vừa tốt cho xương khớp?

Đau lưng: Nên uống nước gì để vừa mát vừa tốt cho xương khớp?

13/05/2022| 0

Một chế độ ăn, uống được xây dựng từ các loại trái cây và rau quả không chỉ tốt cho cơ thể mà còn...


13 cách giúp tăng tiểu cầu khi mắc sốt xuất huyết

13 cách giúp tăng tiểu cầu khi mắc sốt xuất huyết

13/05/2022| 0

Giảm tiểu cầu là biến chứng nguy hiểm khi bị sốt xuất huyết. Vậy người bệnh nên ăn những thực phẩm...


Giai đoạn nào sốt xuất huyết gây hạ tiểu cầu?

Giai đoạn nào sốt xuất huyết gây hạ tiểu cầu?

13/05/2022| 0

Sốt xuất huyết có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm trong đó có giảm tiểu cầu. Nếu xảy ra biến...