15 nguyện vọng xét tuyển đại học có đủ để thí sinh yên tâm?

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Quy chế tuyển sinh đại học dự kiến áp dụng từ năm 2026 là việc giới hạn số lượng nguyện vọng đăng ký xét tuyển tối đa 15, thay vì không giới hạn như các năm trước. Trước băn khoăn của nhiều thí sinh và phụ huynh, lãnh đạo Bộ GD&ĐT khẳng định đây là điều chỉnh đã được nghiên cứu kỹ lưỡng, dựa trên dữ liệu thực tiễn nhiều năm.

Tại một buổi tư vấn tuyển sinh gần đây, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD&ĐT) cho biết, việc xây dựng, đề xuất các chính sách trong quy chế tuyển sinh đều được rà soát, tổng kết và đánh giá trên cơ sở khoa học, với dữ liệu phân tích từ mùa tuyển sinh 2022 đến nay.

Dữ liệu cho thấy 15 nguyện vọng là phù hợp

Theo thống kê các năm trước, khi chưa giới hạn số lượng nguyện vọng, phần lớn thí sinh chỉ đăng ký từ 1 đến 5 nguyện vọng. Phổ trúng tuyển tập trung chủ yếu từ nguyện vọng 2 đến nguyện vọng 4; trong đó khoảng 35,5% thí sinh trúng tuyển ngay ở nguyện vọng 1.

Trong khi đó, số thí sinh đăng ký từ nguyện vọng thứ 10 trở lên chỉ chiếm khoảng 1,5%, nhưng tỷ lệ trúng tuyển ở các nguyện vọng này chỉ đạt 0,34%. Đáng chú ý, không ít trường hợp dù trúng tuyển ở các nguyện vọng thứ tự cao vẫn không xác nhận nhập học mà tiếp tục chờ đợt xét tuyển bổ sung. Điều này cho thấy việc đăng ký quá nhiều nguyện vọng chủ yếu mang tính dự phòng, chưa phản ánh rõ định hướng lựa chọn ngành, trường thực sự.

Từ thực tiễn trên, Bộ GD&ĐT quyết định đưa ra mức trần 15 nguyện vọng với hai mục tiêu chính.

Thứ nhất, giúp thí sinh định vị rõ hơn năng lực, sở trường; tìm hiểu kỹ ngành đào tạo, môi trường học tập, từ đó lựa chọn phù hợp thay vì đăng ký dàn trải theo tâm lý "có cơ hội là nộp". Khi tập trung vào những lựa chọn thực sự mong muốn, thí sinh sẽ có sự chuẩn bị nghiêm túc, bài bản hơn cho kỳ thi.

Thứ hai, theo phân tích của Bộ GD&ĐT, việc đăng ký quá nhiều nguyện vọng gây lãng phí nguồn lực xã hội, từ chi phí xử lý dữ liệu, tổ chức xét tuyển đến áp lực cho các cơ sở đào tạo và gia đình. Giới hạn 15 nguyện vọng được kỳ vọng sẽ góp phần tối ưu hệ thống xét tuyển, đồng thời tạo tâm lý ổn định, tự tin hơn cho thí sinh và phụ huynh.

GS.TS Nguyễn Tiến Thảo cho biết, qua tổng kết, 10 nguyện vọng đã là con số tương đối an toàn và đầy đủ đối với đa số thí sinh. Tuy nhiên, để giảm áp lực tâm lý và bảo đảm dư địa lựa chọn, Bộ vẫn đề xuất mức tối đa 15 nguyện vọng.

Theo dự thảo Quy chế tuyển sinh, thí sinh vẫn được đăng ký nhiều phương thức xét tuyển khác nhau như xét điểm thi tốt nghiệp THPT, xét học bạ, xét tuyển kết hợp, sử dụng chứng chỉ quốc tế… Tuy nhiên, tất cả các nguyện vọng đều được đăng ký và xử lý trên Hệ thống hỗ trợ tuyển sinh chung của Bộ GD&ĐT. Việc xét tuyển được thực hiện theo nguyên tắc mỗi thí sinh chỉ trúng tuyển một nguyện vọng cao nhất trong danh sách đã đăng ký, bảo đảm công bằng và minh bạch; vì vậy, thứ tự sắp xếp nguyện vọng có ý nghĩa quyết định.

Sắp xếp nguyện vọng thế nào để tăng cơ hội trúng tuyển?

Trước lo lắng "15 nguyện vọng có đủ?", GS.TS Nguyễn Tiến Thảo cho rằng thí sinh không nên quá áp lực. Theo ông, khi bắt tay vào xác định lựa chọn cụ thể, nhiều em sẽ nhận thấy 15 nguyện vọng là con số khá lớn và không dễ để điền đủ.

Điều quan trọng nhất ở thời điểm hiện tại là thí sinh cần đánh giá đúng năng lực, quá trình học tập của bản thân, mức độ chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp THPT cũng như các phương thức xét tuyển dự kiến sử dụng. Đây mới là yếu tố cốt lõi quyết định khả năng trúng tuyển.

Khi đến giai đoạn đăng ký, thí sinh nên phân chia nguyện vọng thành ba nhóm: nhóm ước mơ; nhóm phù hợp với năng lực; và nhóm an toàn làm "vùng đệm". Việc sắp xếp thứ tự theo đúng mức độ ưu tiên thực sự là yếu tố then chốt, bởi hệ thống sẽ xét từ trên xuống và ghi nhận nguyện vọng cao nhất mà thí sinh đủ điều kiện trúng tuyển.

Theo số liệu Bộ GD&ĐT công bố, năm 2025 có khoảng 850.000 thí sinh trúng tuyển đại học; trong đó khoảng 670.000 thí sinh xác nhận nhập học. Ba năm gần đây, quy mô trúng tuyển và xác nhận nhập học cơ bản ổn định.

"Chúng ta sẽ không trượt đại học nếu tìm đúng ngành, đúng trường và sắp xếp nguyện vọng hợp lý. Thực lực nằm trong tay các em. Khi có điểm thi, hãy rà soát, điều chỉnh thứ tự nguyện vọng theo các nhóm đã xác định để tối ưu cơ hội", GS.TS Nguyễn Tiến Thảo nhấn mạnh.