Ấn phẩm đầu tiên nghiên cứu về cả hai danh nhân văn hóa Nguyễn Du và Hồ Xuân Hương
Xuất bản cuốn sách “Nguyễn Du và Hồ Xuân Hương: Danh nhân - Thi hào - Giá trị di sản” là món quà thiết thực, ý nghĩa Kỷ niệm 260 năm ngày sinh Nguyễn Du và 253 năm ngày sinh Hồ Xuân Hương trong năm 2025.
Chiều 27/12 tại Cung Trí thức TP Hà Nội, Viện Nghiên cứu Danh nhân đã chính thức ra mắt cuốn sách “Nguyễn Du và Hồ Xuân Hương: Danh nhân - Thi hào - Giá trị di sản”. Sách do Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội xuất bản, tập hợp các tham luận tham gia Hội thảo khoa học “Nguyễn Du và Hồ Xuân Hương: Danh nhân - Thi hào - Giá trị di sản” được tổ chức cuối năm 2024.
Theo đó, Ban Biên tập đã tổ chức sắp xếp các tham luận theo những vấn đề được định danh bao quát, chia làm 4 phần: Nguyễn Du và Hồ Xuân Hương trong các mối liên hệ lịch sử - văn hóa - xã hội - nhân sinh (qua nhiều thực thể); Nguyễn Du và Hồ Xuân Hương - những tương đồng, khác biệt về thi pháp, phong cách nghệ thuật; Nguyễn Du và Hồ Xuân Hương trong nhà trường, trong một số loại hình nghệ thuật hiện đại và trong tiếp nhận của người nước ngoài; và vấn đề bảo tồn, phát huy giá trị di sản của Nguyễn Du, Hồ Xuân Hương và đôi điều luận bàn riêng về một trong hai danh nhân.
Buổi lễ ra mắt sách có sự tham dự của các nhà khoa học: TS. Nguyễn Thị Kim Oanh - Chủ tịch Hội đồng Viện Nghiên cứu Danh nhân, GS.TS. Lã Nhâm Thìn - Chủ tịch Hội đồng Giáo sư ngành Văn học, Ủy viên Hội đồng Giáo sư nhà nước, PGS.TS. Đỗ Ngọc Thống - Nguyên Phó Vụ trưởng Giáo dục trung học (Bộ Giáo dục và Đào tạo), PGS.TS. Nguyễn Hữu Sơn - Nguyên Viện phó Viện Văn học, Nhà báo - TS. Hồ Bất Khuất, Nhà báo Uông Ngọc Dậu…
Theo TS. Nguyễn Thị Kim Oanh - Chủ tịch Hội đồng Viện Nghiên cứu danh nhân, việc xuất bản cuốn sách “Nguyễn Du và Hồ Xuân Hương: Danh nhân - Thi hào - Giá trị di sản” là món quà thiết thực, ý nghĩa chào mừng Kỷ niệm 260 năm ngày sinh Nguyễn Du và 253 năm ngày sinh Hồ Xuân Hương trong năm 2025.
GS.TS. Lã Nhâm Thìn - Chủ tịch Hội đồng Giáo sư ngành Văn học, Ủy viên Hội đồng Giáo sư nhà nước đánh giá, sách “Nguyễn Du và Hồ Xuân Hương: Danh nhân - Thi hào - Giá trị di sản” là ấn phẩm đầu tiên nghiên cứu chung về cả hai danh nhân văn hóa Nguyễn Du và Hồ Xuân Hương.
Sách phản ánh một hệ so sánh làm nổi bật tài năng của hai danh nhân, đồng thời cộng hưởng hào quang, làm cho hai danh nhân càng thêm rạng rỡ. Bên cạnh đó, sách cũng phát hiện những vấn đề trước đây giới nghiên cứu nhìn nhận chưa thật rõ, chưa thật đủ, thật chính xác.
GS.TS. Lã Nhâm Thìn cũng nêu ra một ví dụ tiêu biểu như cả Nguyễn Du và Hồ Xuân Hương đều có những áng thơ trân trọng đề cao người phụ nữ. Tuy nhiên, Nguyễn Du thi miêu tả vẻ đẹp người phụ nữ theo mỹ học truyền thống, lấy cái vẻ đẹp của thiên nhiên để ca ngợi vẻ đẹp của con người. Còn Hồ Xuân Hương lại đi ngược lại cái mỹ học truyền thống, lấy vẻ đẹp của con người miêu tả vẻ đẹp của thiên nhiên.
“Sách Nguyễn Du và Hồ Xuân Hương: Danh nhân - Thi hào - Giá trị di sản, trên cả ba phương diện danh nhân - thi hào - giá trị di sản, đối với những người dạy và người học từ các cấp trong nhà trường phổ thông đến đại học đều có ý nghĩa và tác dụng đáng ghi nhận. Sách cung cấp cho cả người dạy và người học về kiến thức, phương pháp nghiên cứu và giảng dạy, cũng thiết thực cho người học.
Khi mà người dạy và người học tiếp thu được cuốn sách thì vừa kế thừa những cái thành tựu truyền thống, lại có những cái điều mới mẻ, hiện đại để có thể vận dụng cả trong nghiên cứu và cả trong giảng dạy” - GS.TS. Lã Nhâm Thìn nhận định.
PGS.TS. Đỗ Ngọc Thống chia sẻ: “Sách Nguyễn Du và Hồ Xuân Hương: Danh nhân - Thi hào - Giá trị di sản đã nghiên cứu hai danh nhân trong mối quan hệ tương hỗ, kể cả tài thơ, kể cả danh nhân, kể cả những giá trị di sản và trên nhiều phương diện. Đây là cái mới, cách tiếp cận mới đáng chú ý.
Tôi nghĩ, ở các nhà trường phổ thông, nên tiếp cận theo hướng này, là một cái rất hay, nhất là đối với học sinh chuyên văn. Tôi cho rằng cuốn sách này nên có trong thư viện các nhà trường, tôi nhiệt liệt ủng hộ theo hướng này, điều này hết sức hữu ích”.
PGS.TS. Biện Minh Điền, Giảng viên Cao cấp trường Đại học Vinh (Trưởng Ban Nội dung và Biên tập) cho rằng, sự ra đời của cuốn sách “Nguyễn Du và Hồ Xuân Hương: Danh nhân - Thi hào - Giá trị di sản” mang ý nghĩa đặc biệt. Theo ông, sau mỗi hội thảo khoa học, điều quan trọng là để lại được điều gì có giá trị lâu dài. Nếu hội thảo chỉ dừng lại ở những trao đổi trong hội trường, các tài liệu sau đó bị cất vào tủ, thì tri thức ấy chỉ nằm trong phạm vi hẹp của giới nghiên cứu.
“Điều đáng mừng là hội thảo lần này không dừng lại ở đó. Chúng ta đã có một cuốn sách được biên tập công phu, hình thức đẹp, nội dung tốt, đủ sức phục vụ cho nghiên cứu và đặc biệt là cho công tác giảng dạy về hai danh nhân. Với tôi, đó là điều vô cùng ý nghĩa” - PGS.TS Biện Minh Điền nhấn mạnh.
Ông cũng chia sẻ ấn tượng về chương trình nghệ thuật mới đây về Nguyễn Du khi lần đầu tiên, trên sân khấu nghệ thuật, hình tượng Nguyễn Du và Hồ Xuân Hương “gặp gỡ” và đối thoại với nhau - một cách tiếp cận mới mẻ, chưa từng có. “Nguyễn Du không chết, trái tim ông chỉ ngừng đập, còn tư tưởng và di sản thì vẫn sống, vẫn đứng uy nghi giữa trời đất Tiên Điền, giữa trời đất Hà Tĩnh cho đến hôm nay. Việc để Nguyễn Du gặp Hồ Xuân Hương trên sân khấu, trò chuyện và tâm sự với nhau đã nâng cao giá trị nghệ thuật, cũng giống như tinh thần của hội thảo khoa học hay cuốn sách Nguyễn Du và Hồ Xuân Hương: Danh nhân - Thi hào - Giá trị di sản ra mắt lần này” - ông chia sẻ.
Nhân dịp tham dự lễ ra mắt sách, PGS.TS Biện Minh Điền đánh giá cao cách làm việc bài bản, nghiêm túc của Viện Nghiên cứu Danh nhân, cho rằng đây là một mô hình tổ chức hội thảo gắn với sản phẩm khoa học có giá trị bền vững.