Bệnh viện Mắt Hà Nội - Yên Bái và hành trình chăm sóc đôi mắt người dân

"Giờ thì nhìn rõ rồi", bà nói khẽ

Bức tường trước mặt, nơi từng là một mảng màu mờ đục, giờ hiện ra từng dòng chữ rõ ràng. Những con chữ mà suốt nhiều năm bà chỉ đoán chừng bằng trí nhớ, nay đã trở lại nguyên vẹn trong tầm mắt.

Ít ai biết, để có được buổi sáng yên lành ấy, bà Nhung đã sống khá lâu với đôi mắt mờ dần, nhức nhối. Ở vùng núi, chuyện mắt kém theo tuổi thường được chấp nhận như một lẽ tự nhiên. Không ai nghĩ đó là bệnh. Cũng không mấy người nghĩ mình có thể được chữa.

Cho đến ngày đoàn bác sĩ của Bệnh viện Mắt Hà Nội – Yên Bái về xã khám sàng lọc.

Nghe cán bộ thôn thông báo, bà Nhung đi khám. Ban đầu còn ngại. Sau đó là lo. Rồi khi được bác sĩ giải thích cặn kẽ, bà mới yên tâm theo lịch hẹn xuống bệnh viện. Kết quả là đục thủy tinh thể. Và một ca phẫu thuật Phaco. "Các cô điều dưỡng cầm tay, dắt tôi đi từng phòng. Mình già rồi, mắt kém, đi đâu cũng sợ. Nhưng ở đây, ai cũng nhẹ nhàng, nói chuyện dễ nghe", bà Nhung nhớ lại. "Mổ xong, mở mắt ra là thấy sáng hẳn. Như được cho lại đôi mắt mới".

Ở Nghĩa Tâm, nơi đường đi có đoạn vẫn còn sạt lở, nơi nhiều người già chưa thạo tiếng phổ thông việc một người dân được nhìn rõ trở lại không chỉ là chuyện chuyên môn. Đó là niềm vui của cả gia đình, là sự đổi thay rất thật trong đời sống thường ngày.

Những chuyến đi không mỏi

Năm 2025, Bệnh viện Mắt Hà Nội – Yên Bái ghi nhận hơn 46.700 lượt khám chữa bệnh, đạt 173% so với kế hoạch. Riêng hoạt động khám ngoại viện đạt gần 29.400 lượt, vượt gần gấp đôi chỉ tiêu ban đầu. Trong lĩnh vực phẫu thuật, bệnh viện thực hiện 6.500 ca.

Đáng chú ý, chương trình phòng chống mù lòa, vốn là "mạch ngầm" của chuyên ngành mắt đã khám sàng lọc cho hơn 52.000 người, gấp hơn 5 lần kế hoạch. Hơn 5.400 bệnh nhân được phẫu thuật đục thủy tinh thể, cùng hàng nghìn ca mộng, quặm và các phẫu thuật khác.

Nếu chỉ nhìn con số, đó là một bản báo cáo thành tích ấn tượng. Nhưng có đi, có đến các địa bàn xa xôi ở tỉnh Lào Cai, những con số ấy được đánh đổi bằng không ít gian nan: những chuyến xe vượt đường sạt lở và cả rào cản ngôn ngữ khi nhiều người cao tuổi không nói thạo tiếng phổ thông.

Có xã, đoàn phải quay lại vài lần vì mưa lũ. Có nơi, bác sĩ phải nhờ cán bộ thôn ngồi cạnh để dịch từng câu, từng lời khi tư vấn cho người bệnh cao tuổi. Khám mắt, đôi khi không chỉ là soi đèn, đo thị lực, mà còn là kiên nhẫn lắng nghe, giải thích thật chậm, thật rõ.

"Người dân tin thì mình mới làm được việc", một cán bộ y tế trong đoàn nói ngắn gọn.

Bệnh viện ở nơi người dân cần

Ở Bệnh viện Mắt Hà Nội – Yên Bái, khái niệm "bệnh viện" không dừng lại trong bốn bức tường. Ngoài các phòng khám, phòng mổ với đầy đủ trang thiết bị, còn có những "phòng khám dã chiến" tại xã, nơi bác sĩ cúi xuống sát ánh mắt người bệnh dưới ánh đèn tạm.

Trong năm qua, các đoàn khám đã đi đến hầu hết các xã, phường của Yên Bái trước sáp nhập, mở rộng sang nhiều địa phương lân cận. Người cao tuổi, cựu chiến binh, người nghèo là những đối tượng được ưu tiên.

Với nhiều người, đây là lần đầu tiên họ được đo nhãn áp, chụp đáy mắt, được nghe bác sĩ nói về glôcôm, thoái hóa điểm vàng hay đục thủy tinh thể – những căn bệnh trước đó chỉ được gọi chung là "mắt mờ".

BS Nguyễn Thành Chung, Giám đốc Bệnh viện, thường xuyên có mặt trong các chuyến khám như vậy. Anh nói giản dị: "Khám mắt không chỉ là xem mắt. Phải hiểu người bệnh sống thế nào. Có người nhìn mờ nhưng vẫn cố đi nương, đi rẫy, đến khi không đi nổi nữa mới chịu đi khám".

Làm y tế ở vùng núi chưa bao giờ là dễ. Địa bàn rộng, dân cư thưa, đi lại vất vả. Việc theo dõi sau mổ, tư vấn lâu dài còn nhiều hạn chế. Nhưng bù lại, mỗi ca bệnh thành công đều để lại một niềm vui rất rõ ràng.

Ông Chu Minh Quang, Giám đốc Công ty Cổ phần Bệnh viện Mắt Hà Nội - Yên Bái, cho rằng điều đáng quý nhất là sự tin tưởng của người dân. "Cơ sở vật chất quan trọng, nhưng con người mới là gốc. Khi bệnh nhân yên tâm gửi gắm đôi mắt của mình, đó là trách nhiệm rất lớn với chúng tôi", ông nói.

Bệnh viện Mắt Hà Nội – Yên Bái tiếp tục nỗ lực nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh và chăm sóc mắt cho người dân. Liên tục đào tạo và ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật mới. Hệ thống trang thiết bị y tế cũng được đầu tư, nâng cấp thường xuyên để đáp ứng tốt hơn nhu cầu khám, chữa bệnh ngày càng cao của nhân dân.

Bước sang năm 2026, Bệnh viện Mắt Hà Nội – Yên Bái đặt mục tiêu khám khoảng 22.000 lượt, thực hiện 6.500 ca phẫu thuật và tiếp tục đẩy mạnh chương trình phòng chống mù lòa với 30.000 lượt khám sàng lọc. Những con số khiêm tốn hơn so với năm trước, nhưng phản ánh cách tiếp cận thận trọng, bền vững.

Chiều xuống ở Nghĩa Tâm. Bà Nhung lại đứng trước hiên nhà. Bức tường cũ vẫn ở đó, nhưng với bà, mọi thứ đã khác. Đôi mắt sáng hơn, bước chân vững hơn, và niềm vui thì hiện rõ trên gương mặt.

Ở những con đường vùng cao còn gập ghềnh, ánh sáng vẫn đang được mang đến, từng chút một. Lặng lẽ. Kiên trì. Từ những người thầy thuốc Bệnh viện Mắt Hà Nội – Yên Bái, đi cùng người dân đến tận nơi ánh sáng cần được giữ lại.

Hữu Bắc