Bị Iran 'hỏa thiêu' khiến không quân Mỹ 'bốc cháy' hàng tỷ USD trong vài tuần

Số lượng máy bay không người lái (UAV) của Mỹ bị bắn hạ tăng nhanh chỉ trong thời gian ngắn. Nếu như đầu tháng 4 mới ghi nhận 16 chiếc bị mất, thì chỉ trong khoảng từ ngày 1 đến 9/4, thêm 8 chiếc nữa đã bị phá hủy. Các tổn thất được cho là tập trung quanh khu vực Shiraz và đảo Kish, những điểm nóng phòng không của Iran.

Đáng chú ý, các thông tin này xuất hiện cùng lúc với việc một máy bay trinh sát chiến lược MQ-4C Triton, có giá gần 250 triệu USD đột ngột "mất dấu" trên Vịnh Ba Tư.

Ngay từ khi Mỹ và Israel mở chiến dịch tấn công Iran cuối tháng 2, MQ-9 Reaper đã được sử dụng với cường độ cao trong các nhiệm vụ trinh sát và tấn công sâu trong không phận đối phương. Với chi phí khoảng 150 triệu USD mỗi chiếc, đây không phải là loại phương tiện "rẻ", nhưng vẫn được coi là chấp nhận được để thay thế so với rủi ro mất máy bay có người lái.

Việc số lượng UAV bị bắn hạ tăng mạnh cho thấy Mỹ đã chấp nhận đưa chúng vào các nhiệm vụ nguy hiểm hơn, đặc biệt khi phải xâm nhập các khu vực phòng không dày đặc. Một phần nguyên nhân được cho là do kho tên lửa tầm xa dần cạn kiệt, buộc Mỹ phải sử dụng nhiều hơn các phương tiện tấn công tầm gần và giá rẻ, kéo theo rủi ro lớn hơn.

Không chỉ MQ-9, nhiều UAV khác của đồng minh Mỹ cũng chịu chung số phận. Israel mất số lượng đáng kể UAV Heron, trong khi UAE cũng thiệt hại các máy bay Wing Loong II. Đặc biệt, hai chiếc MQ-9 nằm trong số những phương tiện bị bắn rơi khi tham gia chiến dịch giải cứu phi công từ một chiếc F-15E Strike Eagle bị bắn hạ trên lãnh thổ Iran.

Tổng thể, sau 39 ngày của chiến dịch Epic Fury, Mỹ đã thực hiện hơn 13.000 phi vụ và mất ít nhất 39 máy bay các loại, cùng 10 chiếc khác bị hư hại. Trong đó, UAV chiếm hơn 60% tổng thiệt hại, con số cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng lớn của quân đội Mỹ vào các hệ thống không người lái.

Ngoài UAV, Mỹ còn mất 5 máy bay chiến đấu, gồm 4 chiếc F-15E và 1 chiếc A-10 Warthog. Một chiếc F-35A Lightning II cũng bị trúng đạn, lần đầu tiên dòng tiêm kích thế hệ 5 này chịu thiệt hại trong chiến đấu, dù phi công đã hạ cánh an toàn. Đặc biệt, khoảng 20% tổn thất lại đến từ hỏa lực "quân mình" hoặc các trường hợp buộc phải phá hủy phương tiện để tránh rơi vào tay đối phương. Một trong những thiệt hại nặng nề nhất là việc mất hoàn toàn máy bay cảnh báo sớm E-3G Sentry.

Những tổn thất lớn này đang làm dấy lên câu hỏi về hiệu quả và khả năng sống sót của các UAV như MQ-9 khi đối đầu với những hệ thống phòng không hiện đại. Trước đó, loại máy bay này cũng từng chịu thiệt hại đáng kể khi hoạt động gần Yemen, nhưng cuộc xung đột với Iran, một đối thủ có năng lực mạnh hơn nhiều, đã phơi bày rõ hơn những hạn chế của chúng.