'Bỏ thuốc lá là món quà ý nghĩa nhất bạn dành cho những người thân yêu'

Nicotine là chất gây nghiện rất mạnh, đặc biệt nguy hiểm với sự phát triển não bộ của thanh thiếu niên

Thông tin từ Quỹ phòng chống tác hại của thuốc lá cho biết, tại Việt Nam, báo cáo tổng kết 13 năm thi hành Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá cho thấy nhờ có nhiều nỗ lực trong công tác phòng chống tác hại của thuốc lá, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điếu thông thường trong nam giới trưởng thành giảm, đồng thời tỷ lệ phơi nhiễm với khói thuốc thụ động cũng giảm đáng kể cả ở các hộ gia đình, nơi công cộng và nơi làm việc.

Theo điều tra tình hình sử dụng thuốc lá ở người trên 15 tuổi năm 2023: Tỷ lệ sử dụng thuốc lá trong nam giới giảm từ 47,4% (năm 2010)xuống 38,9% (năm 2023). Tỷ lệ sử dụng thuốc lá trong thanh thiếu niên từ 13 đến 17 tuổi giảm từ 5,36% năm 2013 xuống 2,78% năm 2019; trong nhóm tuổi từ 13 đến 15 tuổi giảm từ 2,5% (năm 2014) xuống 1,9% (năm 2022).

Giai đoạn 2010-2025, tỷ lệ hút thuốc thụ động tại nơi làm việc giảm 32,9% (từ 55,9% xuống 23%); tại cơ sở y tế giảm 2,3% (từ 23,6% xuống 21,3%); tại trường trung cấp, cao đẳng và đại học giảm 23,6% (từ 54,3% xuống 30,7%); trên phương tiện giao thông công cộng giảm 15,4% (từ 34,4% xuống 19%); tại nhà hàng, quán ăn giảm 16,3% (từ 84,9% xuống 68,6%); tại gia đình giảm 27,5% (từ 73,1% xuống 45,6%).

Đây là những kết quả rất đáng khích lệ trong công tác phòng chống tác hại của thuốc lá. Tuy nhiên, những thành tựu này có nguy cơ bị phá bỏ bởi việc gia tăng nhanh chóng tỷ lệ sử dụng thuốc lá mới, chủ yếu là thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, đặc biệt là trong giới trẻ.

Cụ thể, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở học sinh đang gia tăng một cách đáng báo động. Nếu như năm 2019 tỷ lệ này ở nhóm 13–17 tuổi chỉ là 2,6%, thì đến năm 2023, khảo sát tại 11 tỉnh thành cho thấy con số này là 8,1%. Ngay cả ở nữ giới độ tuổi 11–18, tỷ lệ sử dụng cũng đã chạm mức 4,3% vào năm 2023.

Tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở người trưởng thành tại Việt Nam cũng ghi nhận sự gia tăng từ 0,2% năm 2015 lên 3,6% vào năm 2020, trong đó nhóm tuổi 15–24 chiếm tỷ lệ cao nhất với 7,3%.

Những con số này cho thấy xu hướng trẻ hóa đối tượng nghiện nicotine đang diễn ra mạnh mẽ, khi các tập đoàn thuốc lá liên tục tìm cách tiếp cận và lôi kéo nhóm khách hàng trẻ tuổi thông qua các sản phẩm mới đầy tính kích thích.

Tổ chức Y tế Thế giới khẳng định rằng không có bất kỳ sản phẩm chứa nicotine nào là an toàn cho sức khỏe, từ thuốc lá điếu, thuốc lào đến thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá ngậm, túi ngậm nicotine. 

Nicotine là chất gây nghiện rất mạnh và đặc biệt nguy hiểm đối với sự phát triển não bộ của thanh thiếu niên. 

Việc tiếp xúc với nicotine trong giai đoạn này gây ra những hậu quả nghiêm trọng cả ngắn hạn và dài hạn như rối loạn nhận thức, giảm khả năng học tập, rối loạn cảm xúc và các vấn đề về sức khỏe tâm thần. Và việc càng bắt đầu sớm càng làm gia tăng nguy cơ sử dụng đồng thời nhiều sản phẩm khác nhau thay vì là chuyển đổi sang một loại duy nhất như tuyên bố của ngành công nghiệp thuốc lá.

Yêu cầu cấp thiết phải duy trì và tăng cường các biện pháp kiểm soát thuốc lá

Trong văn bản do GS.TS Trần Văn Thuấn - Thứ trưởng Bộ Y tế gửi các bộ, ngành, đoàn thể trung ương và UBND các tỉnh, thành phố về việc tổ chức hoạt động hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5, Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá 25-31/5/2026 và tăng cường thực thi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá cho biết các nước trên thế giới cũng như Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải duy trì và tăng cường các biện pháp kiểm soát thuốc lá, đặc biệt trong bối cảnh các sản phẩm thuốc lá mới như thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng tiếp tục gia tăng, có nguy cơ làm suy yếu các thành tựu trong công tác phòng chống tác hại của thuốc lá trong hơn một thập kỷ qua.