Cô giáo người Tày tới miền 'đất lửa' lần tìm manh mối về người bố liệt sĩ

Người bố của Nhớ, Nhung

Đầu tháng 8, bà Hoàng Thị Nhớ (SN 1966, giáo viên về hưu, trú xã Nà Hang, tỉnh Tuyên Quang) nhận cuộc gọi từ bà Trần Thị Huê (giáo viên mầm non ở xã Trường Ninh, tỉnh Quảng Trị) cung cấp manh mối về nơi an nghỉ của người bố là liệt sĩ Hoàng Văn Địch (SN 1936).

Bà Huê cho biết, sau khi xem Chương trình "Sao sáng dẫn đường", nhiều người dân địa phương kể cho bà chuyện về một chiến sĩ tên Địch từng sống, chiến đấu tại thôn Long Đại. Người chiến sĩ ấy từng kể với người dân rằng mình có người con gái tên Nhớ. Từ thông tin nhỏ ấy, gia đình bà Nhớ quyết định lên đường tới Quảng Trị tìm hy vọng dù mong manh.

Bà Nhớ kể, bố bà từng tham gia kháng chiến chống Pháp rồi tiếp tục lên đường ra chiến trường khi giặc Mỹ xâm lược. Ngày bố ra chiến trường, bà Nhớ chỉ mới 2 tuổi, em gái út còn nằm trong bụng mẹ.

"Trước lúc ra chiến trường, bố đặt tên khai sinh tôi là Nhớ, tên em còn chưa sinh là Nhung thể hiện sự yêu thương của bố với chị em. Do phong tục của đồng bào chúng tôi nên sau đó em gái được đặt tên là Cánh. Mọi người vẫn thường gọi em ấy là Nhung. Khi lớn lên, anh chị em chúng tôi luôn muốn tìm thấy nơi an nghỉ của bố để nói rằng chúng tôi cũng rất thương ông ấy", bà Nhớ chia sẻ.

Năm 1977, gia đình bà nhận giấy báo tử thông báo liệt sĩ Hoàng Văn Địch hy sinh ngày 3/12/1968. Cũng từ đó, gia đình bà Nhớ ngược xuôi tìm gặp đồng đội, đến nhiều nghĩa trang liệt sĩ để tìm thông tin, từng manh mối dù chỉ là nhỏ nhất về nơi an nghỉ của bố.

Mới đây, trong Chương trình "Sao sáng dẫn đường", gia đình bà Nhớ đón nhận bộ hồ sơ phục dựng từ bản gốc lưu giữ tại Mỹ gồm chứng minh quân nhân, giấy gọi nhập ngũ, quyết định cử ra Bắc học tập và quyển lịch bỏ túi ghi nhật ký hành quân của liệt sĩ Hoàng Văn Địch. Theo thông tin từ chương trình, những tài liệu này được phía Mỹ thu giữ trực tiếp trên thi thể người lính sau trận đánh.

Theo bà Nhớ, giấy báo tử báo bố bà hy sinh tháng 12/1968, nhưng tài liệu và kỷ vật do quân đội Mỹ thu giữ lại được tìm thấy trên người một chiến sĩ hy sinh tháng 2/1969 tại Sài Gòn (nay là TPHCM).

"Trên giấy báo tử và nguồn thông tin cơ quan chức năng thu thập sau này, mốc thời gian vẫn chưa trùng khớp nên gia đình chưa thể xác định bố hy sinh năm nào, ở đâu. Chúng tôi vẫn sẽ tiếp tục tìm kiếm, mong rằng một ngày nào đó sẽ xác định được nơi bố yên nghỉ", bà Nhớ chia sẻ.

Về miền "đất lửa" tìm bố liệt sĩ

Sau cuộc gọi từ bà Huê, bà Nhớ xem lại nhật ký hành quân của bố có thông tin ngày 14/6/1968 đến Quảng Bình (nay là tỉnh Quảng Trị). Bà Nhớ quyết định cùng em gái Hoàng Thị Cánh (SN 1968) cùng con tìm về thôn Long Đại với hy vọng tìm được manh mối về người bố liệt sĩ.

Ông Phan Thanh Điền (SN 1959, trú tại thôn Long Đại) kể rằng: "Hồi đó bộ đội, dân công hỏa tuyến, thanh niên ba sẵn sàng đến đây thực hiện nhiệm vụ, họ sinh sống và chiến đấu cùng người dân. Ở trong nhà tôi có 3 người tên Điền, Địch và Đào, nhưng không biết họ tên đầy đủ là gì. Tháng 6/1972, Long Đại bị quân mỹ đánh bom, bắn phá. Nhiều nhà cửa bị phá hủy, hầm trú ẩn sập, 16 người thuộc các lực lượng làm nhiệm vụ hy sinh, trong đó có anh Địch".

Cựu dân quân du kích Nguyễn Minh Chiến (SN 1953, trú tại thôn Long Đại), là người trực tiếp chứng kiến trận bom và thực hiện việc an táng các nạn nhân. Theo ông, sau trận bom, nhiều thi thể không còn nguyên vẹn, bị cháy đen, rất khó nhận diện. Ông cùng các lực lượng và người dân đưa thi thể ra cánh đồng gần làng để an táng. Năm 1977, địa phương tổ chức cất bốc những phần mộ này vào nghĩa trang liệt sĩ.

Bà Nguyễn Thị Riu (SN 1951, trú thôn Long Đại) cho biết, ngày xưa ở làng có anh tên Địch đến sinh sống và làm nhiệm vụ. "Anh ấy tính cách vui vẻ, hòa đồng, hay nói chuyện với người dân trong làng. Có lần anh ấy nói rằng có cô con gái đặt tên là Nhớ", bà Riu nhớ lại.

Gia đình bà Nhớ đến Nghĩa trang liệt sĩ Hiền Ninh (xã Trường Ninh) mong tìm được cái tên thân quen. Nhưng trên bia tưởng niệm chỉ có tên liệt sĩ Hoàng Văn Dịch, trong nghĩa trang có một phần mộ ghi tên Văn Dịch.

"Theo nhật ký hành quân, bố tôi đến Quảng Bình vào tháng 6/1968, giấy báo tử ghi hy sinh tháng 12/1968. Trong khi người tên Địch được người dân Long Đại nhắc đến lại hy sinh vào năm 1972. Gia đình chúng tôi mong từ những thông tin góp nhặt nhiều năm qua có thể sớm xác định được năm hy sinh và phần mộ của bố tôi", bà Hoàng Thị Cánh chia sẻ.

Những dữ liệu về một chiến sĩ tên Địch từng hành quân qua Quảng Bình, có người con gái tên Nhớ nhen nhóm hy vọng với gia đình liệt sĩ. Nhưng đối chiếu các thông tin khác vẫn chưa trùng khớp. Theo người dân Long Đại, chiến sĩ tên Địch hy sinh tại địa phương trong trận bom năm 1972. Trong khi đó, giấy báo tử và các hồ sơ liên quan cho thấy bố bà Nhớ hy sinh trước đó nhiều năm.

Bà Nhớ nghĩ rằng, mỗi chuyến đi đều mang bà đến gần với người bố hơn. Từ lời kể của các nhân chứng, những tài liệu có được, gia đình sẽ tổng hợp, gửi đến cơ quan chức năng để tiếp tục đối chiếu hồ sơ, xác minh. Bà và người thân mong một phép màu sẽ đến sau đằng đẵng thời gian lần tìm thông tin về bố.