Đang dùng thuốc chống đông, sản phụ bất ngờ vỡ ối ở tuần 39

Tin từ Bệnh viện Sản - Nhi Bắc Ninh số 1 cho biết, bệnh viện vừa phẫu thuật cấp cứu thành công cho một sản phụ mang thai đủ tháng mắc huyết khối tĩnh mạch sâu, tình trạng tiềm ẩn nguy cơ cao xảy ra băng huyết và thuyên tắc mạch trong quá trình sinh nở. Sản phụ là chị Nguyễn Thị Phượng (35 tuổi, trú tại xã Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Ninh).

Mang thai được 14 tuần thì chị Phượng thấy sưng đau, bầm tím toàn bộ chân trái. Đi khám tại bệnh viện tuyến trên được chẩn đoán bị huyết khối tĩnh mạch sâu và được kê thuốc uống điều trị ngoại trú. Thai nhi được 37 tuần, kết quả siêu âm cho thấy chị Phượng bị huyết khối từ bán phần đến hoàn toàn tĩnh mạch đùi chung và đùi nông bên trái, tình trạng rất nguy hiểm. Đến khi thai nhi được 39 tuần chị Phượng quyết định nhập viện Sản - Nhi Bắc Ninh số 1 điều trị.

BSCKII Lê Công Tước, Nguyên Giám đốc Bệnh viện, Chuyên gia Sản - Phụ khoa tại Bệnh viện Sản Nhi Bắc Ninh số 1, đồng thời là người trực tiếp phẫu thuật và điều trị hậu phẫu cho sản phụ Nguyễn Thị Phượng cho biết: Huyết khối tĩnh mạch sâu trong khi mang thai là căn bệnh cực kỳ nguy hiểm bởi trong khi mang thai cơ thể tăng sản xuất các yếu tố đông máu để cầm máu sau đẻ. 

Mặt khác, khối tử cung có thai chèn ép các tĩnh mạch chậu cản trở dòng máu trở về dẫn đến tăng nguy cơ hình thành huyết khối gây tắc mạch ở chân và có thể di chuyển huyết khối gây tắc mạch phổi, mạch não và mạch vành gây tử vong. 

Nguy cơ biến chứng huyết khối, tắc mạch sau đẻ, sau mổ lại tăng lên gấp bội do quá trình mổ, bong rau sẽ giải phóng các yếu tố hoạt hóa đông máu vào trong máu sản phụ gây nên huyết khối và tắc mạch nếu điều trị thuốc chống đông không tốt.

Tuy nhiên có một mâu thuẫn nội tại ở bệnh nhân đang điều trị huyết khối tĩnh mạch sâu khi đẻ, khi mổ đó là 2 nguy cơ đối nghịch: tắc mạch và băng huyết. Nếu ngăn chặn nguy cơ tắc mạch bằng các thuốc chống đông thì có thể dẫn tới băng huyết sau đẻ, sau mổ đe dọa tính mạng sản phụ. Còn nếu lo sợ băng huyết mà ngừng thuốc chống đông sớm và dùng lại muộn sau mổ thì nguy cơ huyết khối tắc mạch khiến nguy cơ tử vong cực kỳ cao. 

Để cứu sống được người bệnh, người thầy thuốc phải giải quyết hài hòa 2 mâu thuẫn nội tại này theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới và cá thể hóa cho từng bệnh nhân.

Tại Bệnh viện Sản - Nhi Bắc Ninh số 1, các xét nghiệm cho thấy tình trạng đông máu của sản phụ Phượng có nhiều bất thường. Chỉ số Prothrombin chỉ đạt 37%, thấp hơn nhiều so với ngưỡng an toàn; chỉ số INR tăng lên 2,5, phản ánh nguy cơ chảy máu cao. 

Theo phác đồ điều trị, sản phụ được chuyển từ thuốc chống đông đường uống sang thuốc tiêm và dự kiến mổ lấy thai sau khi bảo đảm khoảng thời gian an toàn liên quan đến việc sử dụng thuốc chống đông. 

Tuy nhiên, khi mới thực hiện chuyển đổi thuốc được khoảng một ngày, sản phụ bất ngờ đau bụng, vỡ ối và chuyển dạ. Trước tình huống khẩn cấp, các bác sĩ đã hội chẩn và quyết định phẫu thuật lấy thai cấp cứu. 

Sau khi rạch thành bụng, rạch tử cung đón bé gái nặng 3,5 kg chào đời an toàn, đúng như tiên lượng ban đầu, máu chảy ra từ buồng tử cung và vết mổ không đông lại để cầm máu. 

Kíp phẫu thuật nhanh chóng thắt cả 4 động mạch chính cấp máu cho tử cung, ngăn chặn được 98% lượng máu đến tử cung, 2% máu còn lại đến tử cung làm nhiệm vụ nuôi tử cung và cầm được do cơ chế co hồi tử cung. 

Việc cầm máu các chân chỉ khâu ở tử cung và vết rạch thành bụng cũng được tiến hành tỉ mỉ, kỹ lưỡng bằng khâu buộc và dao điện. Tử cung của sản phụ được bảo tồn thành công. 

Sau phẫu thuật, sản phụ Phượng được BSCKII Lê Công Tước và các điều dưỡng Khoa Phẫu thuật Gây mê hồi sức theo dõi sát tình trạng ra máu. Sau mổ khoảng 8 giờ và sau mũi tiêm chống đông 13 giờ, sản phụ lại được tiêm thuốc chống đông Levenox liều điều trị. 

Từ ca bệnh này, BSCKII Lê Công Tước khuyến cáo:

* Đối với thai phụ:

- Cần duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, lành mạnh, kiểm soát cân nặng trong thai kỳ, tránh để tăng cân quá mức cho mẹ và thai nhi (khuyến nghị tăng khoảng 9 - 13kg trong suốt thai kỳ).

- Tăng cường vận động phù hợp, đặc biệt với những người phải ngồi nhiều, ít vận động.

- Nhận biết sớm các dấu hiệu nghi ngờ huyết khối tĩnh mạch sâu: Sưng phù một bên chân (thường là chân trái), kèm đau nóng, tím, các tĩnh mạch dưới da nổi rõ. Khi xuất hiện những triệu chứng này, thai phụ cần đến cơ sở y tế để thăm khám sớm.

* Đối với đội ngũ phẫu thuật viên sản khoa:

- Học tập rèn luyện các kỹ năng về cầm máu và bảo tồn tử cung trong các trường hợp chảy máu sau đẻ, trong mổ. Đây là chìa khóa thành công cho các ca mổ có rối loạn đông máu hoặc huyết khối tĩnh mạch sâu.