Hà Nội triển khai thí điểm vùng phát thải thấp từ tháng 7/2026, doanh nghiệp đồng hành thúc đẩy giao thông xanh

Hà Nội khởi động lộ trình xây dựng vùng phát thải thấp

Hưởng ứng Tháng hành động vì môi trường năm 2026 với chủ đề “Không khí sạch - Giao thông xanh - Hà Nội hành động”, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đã tổ chức chuỗi hoạt động gồm Ngày chuyển đổi giao thông xanh, ra mắt Hệ thống giám sát môi trường cộng đồng và Hội thảo “Chuyển đổi giao thông xanh”.

Thông qua các hoạt động này, thành phố khẳng định quyết tâm triển khai vùng phát thải thấp (Low Emission Zone - LEZ) theo lộ trình thận trọng, khả thi và có sự tham gia của người dân, doanh nghiệp.

Theo kế hoạch, từ ngày 1/7 đến 31/12/2026, Hà Nội sẽ thí điểm vùng phát thải thấp tại khu vực Hoàn Kiếm với diện tích khoảng 1,65 km² và dân số khoảng 90.000 người. Đây là khu vực trung tâm của Thủ đô, bao gồm không gian phố cổ, khu vực quanh hồ Hoàn Kiếm cùng nhiều tuyến phố có mật độ thương mại, du lịch và dịch vụ cao.

Theo thống kê của thành phố, toàn bộ khu vực Vành đai 1 có diện tích khoảng 26,07 km² với dân số khoảng 625.000 người, bao gồm 9 phường trung tâm. Việc lựa chọn Hoàn Kiếm làm khu vực thí điểm được xem là bước đi đầu tiên để đánh giá hiệu quả mô hình trước khi mở rộng trong các giai đoạn tiếp theo.

Đại diện cơ quan quản lý môi trường Hà Nội cho biết, vùng phát thải thấp không nhằm hạn chế đột ngột việc đi lại của người dân mà hướng tới giảm dần phương tiện gây ô nhiễm, khuyến khích sử dụng phương tiện sạch, giao thông công cộng, xe đạp và các hình thức di chuyển thân thiện với môi trường.

Giao thông công cộng giữ vai trò trung tâm trong chuyển đổi xanh

Theo định hướng của thành phố, giao thông công cộng sẽ là nền tảng quan trọng để triển khai hiệu quả vùng phát thải thấp.

Tính đến tháng 4/2026, Hà Nội đã chuyển đổi 28 trong tổng số 128 tuyến xe buýt sang sử dụng xe điện với 490 phương tiện. Cùng với 139 xe buýt sử dụng khí CNG, tổng số xe buýt sử dụng điện và năng lượng xanh hiện đạt 629 xe, chiếm khoảng 32,7% tổng đội xe buýt.

Dự kiến đến cuối năm 2026, Hà Nội sẽ có 827 xe buýt sử dụng năng lượng sạch trên tổng số 1.925 xe, tương đương khoảng 42,96%.

Đối với khu vực thí điểm, thành phố sẽ từng bước chuyển đổi các tuyến buýt hoạt động trong vùng phát thải thấp sang phương tiện sử dụng năng lượng xanh. Đồng thời, các tuyến xe buýt điện cỡ nhỏ và mini buýt sẽ được phát triển để phù hợp với điều kiện hạ tầng của khu vực phố cổ và các tuyến phố nhỏ.

Bên cạnh đó, Hà Nội tiếp tục mở rộng hệ thống xe đạp công cộng và xe đạp điện nhằm tạo thêm lựa chọn di chuyển xanh cho người dân.

Hiện thành phố có khoảng 130 trạm xe đạp công cộng với 1.800 phương tiện, trong đó có 300 xe đạp điện. Dự kiến sẽ có thêm 79 vị trí mới trong khu vực Vành đai 1 với khoảng 1.000 xe đạp điện được bổ sung.

Riêng khu vực Hoàn Kiếm - Cửa Nam hiện có 13 trạm với 210 xe và dự kiến tăng thêm từ 25 đến 30 trạm mới, nâng tổng số phương tiện phục vụ người dân lên khoảng 410 - 500 xe.

Cùng với đó, Hà Nội chính thức ra mắt Hệ thống giám sát môi trường cộng đồng. Hệ thống được kỳ vọng trở thành công cụ hỗ trợ người dân tham gia phản ánh, giám sát các hành vi gây ô nhiễm môi trường như đốt rác, đốt rơm rạ, phát sinh khói bụi và các vi phạm về vệ sinh môi trường.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, việc ứng dụng công nghệ và tăng cường vai trò giám sát của cộng đồng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý môi trường, đồng thời tăng tính minh bạch trong quá trình xử lý các phản ánh từ cơ sở.

Doanh nghiệp chung tay thúc đẩy giao thông xanh

Tại Hội thảo “Chuyển đổi giao thông xanh”, nhiều doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực vận tải, công nghệ và kết nối giao thông đã đưa ra các đề xuất nhằm hỗ trợ thành phố thực hiện mục tiêu giảm phát thải.

Đại diện Grab Việt Nam cho biết doanh nghiệp ủng hộ chủ trương phát triển giao thông xanh của Hà Nội cũng như mục tiêu phát thải ròng bằng “0” của Việt Nam. Thời gian qua, Grab đã triển khai nhiều giải pháp trong hệ sinh thái giao thông xanh và phối hợp với Metro Hà Nội nhằm khuyến khích người dân sử dụng phương tiện công cộng.

Trong khi đó, Be Group cho rằng quá trình chuyển đổi cần được thực hiện theo lộ trình phù hợp bởi phần lớn tài xế công nghệ hiện vẫn đang sử dụng xe xăng làm phương tiện mưu sinh. Doanh nghiệp đề xuất các cơ chế hỗ trợ tài chính và chính sách khuyến khích nhằm giúp tài xế dễ dàng tiếp cận phương tiện xanh hơn.

Các doanh nghiệp cũng kiến nghị thành phố đẩy nhanh phát triển hạ tầng trạm sạc, ứng dụng công nghệ số trong quản lý giao thông và xây dựng cơ chế ưu tiên đối với phương tiện phát thải thấp.

Lộ trình mở rộng đến toàn bộ khu vực Vành đai 1

Trong quá trình xây dựng Đề án, Thành phố lựa chọn cách tiếp cận thận trọng, có lộ trình và có đánh giá tác động. Giai đoạn thí điểm từ ngày 01/7/2026 đến ngày 31/12/2026 tập trung vào Hoàn Kiếm nhằm kiểm nghiệm mô hình tổ chức, hoàn thiện hạ tầng, truyền thông, hướng dẫn và đánh giá mức độ thích ứng của người dân, doanh nghiệp.

Giai đoạn 2, từ ngày 01/01/2027 đến ngày 31/12/20272027, phạm vi dự kiến được mở rộng sang khu vực Hoàn Kiếm - Cửa Nam với diện tích khoảng 3,6 km² và dân số gần 137.000 người.

Giai đoạn 3, từ năm 2028 đến năm 2029, vùng phát thải thấp sẽ được triển khai trên toàn bộ khu vực Vành đai 1 với diện tích khoảng 26,07 km² và dân số khoảng 625.000 người, trước khi duy trì ổn định từ năm 2030.

Mục tiêu của thành phố đến năm 2030 là giảm khoảng 20% lượng phát thải bụi mịn PM2.5 từ giao thông, giảm khoảng 30% lượng phát thải CO và NO₂ so với kịch bản thông thường tại khu vực Vành đai 1.

Sau năm 2030, Thành phố tiếp tục hướng tới mục tiêu giảm nồng độ bụi mịn PM2.5 trung bình khoảng 5 µg/m³ sau mỗi kỳ kế hoạch 5 năm, từng bước đưa chất lượng không khí về mức đáp ứng quy chuẩn quốc gia.

Chuyển đổi xanh phải đi đôi với công bằng xã hội. Không phải mọi người dân, tài xế và doanh nghiệp đều có khả năng chuyển đổi ngay lập tức. Vì vậy, các chính sách hỗ trợ cần được thiết kế theo nhóm đối tượng, mức độ bị tác động và khả năng chuyển đổi, trong đó ưu tiên người dân thu nhập thấp, hộ nghèo, nhóm dễ bị tổn thương và lực lượng lao động phụ thuộc trực tiếp vào phương tiện hiện hữu.