Israel đánh thẳng mỏ khí đốt của Iran, Trung Đông đứng trước 'cơn địa chấn' mới

Mới nhất, Israel đã tiến hành không kích vào mỏ khí đốt South Pars, một trong những dự án năng lượng lớn nhất thế giới mà Iran cùng khai thác với Qatar.

Theo các nguồn tin từ Israel và Mỹ, cuộc tấn công nhằm vào một cơ sở xử lý khí đốt ở tây nam Iran đã được thực hiện với sự phối hợp và chấp thuận từ Washington. Truyền thông Iran xác nhận một số khu vực tại South Pars, gần thành phố Bushehr, đã bị đánh trúng, khiến lực lượng cứu hộ phải khẩn trương dập lửa. Mức độ thiệt hại hiện chưa được công bố, nhưng giới phân tích cảnh báo hậu quả có thể kéo dài, đặc biệt đối với năng lực xử lý và xuất khẩu năng lượng của Iran.

Phản ứng trước động thái này, Qatar đã lên án mạnh mẽ, gọi đây là hành động "nguy hiểm và vô trách nhiệm", trong bối cảnh căng thẳng quân sự khu vực đang leo thang nhanh chóng.

Ngay sau vụ không kích, Iran lập tức phát đi cảnh báo chưa từng có: hàng loạt cơ sở dầu khí tại Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Qatar có thể trở thành mục tiêu tấn công trong "vài giờ tới". Những địa điểm bị nêu tên bao gồm các nhà máy lọc dầu, khu phức hợp hóa dầu và mỏ khí lớn trong khu vực. Tehran kêu gọi toàn bộ nhân viên và dân thường rời khỏi các khu vực này ngay lập tức.

Động thái này đánh dấu một bước leo thang nghiêm trọng, khi cuộc xung đột không còn giới hạn ở mục tiêu quân sự mà đã lan sang hạ tầng năng lượng – lĩnh vực có tác động trực tiếp đến kinh tế toàn cầu.

Giới phân tích cho rằng sau South Pars, các mục tiêu "nhạy cảm" hơn hoàn toàn có thể bị đưa vào tầm ngắm, trong đó có đảo Kharg, nơi xử lý tới 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran. Nếu cơ sở này bị tấn công, nền kinh tế Iran có thể chịu đòn giáng nặng nề, với quá trình phục hồi kéo dài nhiều năm.

Trong bối cảnh đó, eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới, tiếp tục là điểm nóng. Việc Iran hạn chế hoạt động qua lại tại đây, kết hợp với các cuộc tấn công bằng UAV, tên lửa và thủy lôi, đã khiến giao thông hàng hải gần như tê liệt. Dù vậy, một số tàu vẫn di chuyển, phần lớn là các chuyến đi "âm thầm" nhằm né tránh trừng phạt hoặc có liên hệ với Iran.

Căng thẳng gia tăng cũng kéo theo rủi ro lan rộng ra toàn khu vực. Nhiều quốc gia vùng Vịnh lo ngại họ có thể trở thành mục tiêu tiếp theo nếu xung đột tiếp tục leo thang. Một số quan chức thậm chí cho rằng Iran đang "tiến hành chiến tranh kinh tế toàn cầu" bằng cách đe dọa nguồn cung năng lượng.

Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump phát tín hiệu cứng rắn khi ám chỉ Washington có thể rút khỏi vai trò bảo vệ eo biển Hormuz sau khi chiến dịch quân sự hiện tại kết thúc. Ông cũng gây sức ép lên các đồng minh, cho rằng họ cần tự gánh vác trách nhiệm thay vì phụ thuộc vào Mỹ.

Tuy nhiên, nhiều quốc gia như Anh, Đức hay Nhật Bản đã tỏ ra thận trọng, thậm chí từ chối tham gia sâu hơn vào kế hoạch bảo vệ tuyến hàng hải này. Điều đó khiến tương lai an ninh tại Hormuz trở nên khó đoán hơn bao giờ hết.

Thực tế trên biển cũng cho thấy mức độ nguy hiểm ngày càng gia tăng. Các vụ tấn công tàu thương mại liên tiếp xảy ra, trong đó có tàu container SAFEEN PRESTIGE bị đánh trúng và bốc cháy. Chỉ trong thời gian ngắn, hàng chục sự cố đã được ghi nhận tại khu vực Vịnh Ba Tư và vùng lân cận.

Hệ quả là thị trường năng lượng toàn cầu bắt đầu rung chuyển. Chi phí vận tải tăng kéo theo giá hàng hóa, thực phẩm leo thang, tạo áp lực lớn lên các nền kinh tế, đặc biệt là những quốc gia thu nhập thấp.

Dù một số cơ sở dầu khí trong khu vực đã dần hoạt động trở lại sau các đợt tấn công trước đó, nhưng nguy cơ gián đoạn nguồn cung vẫn còn rất lớn. Các hãng vận tải biển đã bắt đầu hạn chế hoạt động, chuyển hướng tuyến đường hoặc tạm ngừng nhận đơn hàng, làm trầm trọng thêm tình trạng đứt gãy chuỗi cung ứng.