Kiểm tra khí thải 'đạp hết chân ga': Khi nào chủ xe phải ký cam kết?
Cục Đăng kiểm Việt Nam làm rõ trường hợp phải ký cam kết khi kiểm tra khí thải với xe động cơ diesel.
Từ ngày 1/3, việc kiểm tra khí thải ô tô được thực hiện theo QCVN 85:2025/BNNMT và lộ trình tại Quyết định 43/2025 của Thủ tướng Chính phủ. Những ngày đầu triển khai, xuất hiện phản ánh về việc một số chủ xe, chủ yếu là xe sử dụng động cơ diesel, phải ký cam kết trước khi đo theo quy trình gia tốc tự do.
Ông Nguyễn Tô An, Cục phó Cục Đăng kiểm Việt Nam, cho biết quy chuẩn mới phân loại kết quả kiểm tra khí thải thành 5 mức, từ mức 1 đến mức 5, áp dụng theo năm sản xuất và có lộ trình riêng với Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh. Quy trình đo được thực hiện theo tiêu chuẩn quốc gia tương ứng với từng loại động cơ, gồm động cơ cháy do nén và động cơ cháy cưỡng bức.
Với xe lắp động cơ diesel, việc kiểm tra khí thải phải thực hiện theo chu trình gia tốc tự do, tức đăng kiểm viên đạp bàn ga nhanh hết hành trình để động cơ đạt số vòng quay lớn nhất theo thiết kế của nhà sản xuất. Đây là yêu cầu bắt buộc nhằm bảo đảm kết quả đo đúng quy định.
Tuy nhiên, thực tế có nhiều xe đã qua sử dụng không được bảo dưỡng đúng khuyến cáo, bộ điều tốc có thể bị lỗi hoặc hư hỏng. Khi đó, vòng quay thực tế có thể vượt quá giá trị thiết kế, tiềm ẩn nguy cơ hỏng hóc như gãy tay biên, vỡ nắp xi lanh.
Trong bối cảnh cơ sở đăng kiểm chưa có đầy đủ dữ liệu về vòng quay tối đa theo thiết kế của từng mẫu xe để đối chiếu, việc yêu cầu ký cam kết được áp dụng như một giải pháp tạm thời và chỉ trong trường hợp nghi ngờ vòng quay thực tế có thể vượt quá giới hạn cho phép.
Trước khi tiến hành đo, đăng kiểm viên phải kiểm tra các điều kiện kỹ thuật như mức dầu bôi trơn, nhiệt độ dầu tối thiểu 60 độ C, không có tiếng gõ lạ, không tắc nghẽn hay hiện tượng tăng tốc mất kiểm soát. Nếu phát hiện bất thường, việc đo sẽ dừng lại để chủ xe đưa phương tiện đi bảo dưỡng.
Trường hợp kim vòng tua chạm vùng đỏ trên bảng đồng hồ, việc xử lý được chia thành ba tình huống. Nếu xác định không vượt quá vòng quay tối đa theo thiết kế, vẫn tiến hành đo; Nếu chưa có căn cứ xác định giới hạn thiết kế, đăng kiểm viên phải giải thích để chủ xe đưa phương tiện đi kiểm tra, điều chỉnh bộ điều tốc (chỉ khi chủ xe vẫn đề nghị kiểm định mới yêu cầu ký cam kết); Nếu có căn cứ cho thấy vòng quay thực tế vượt quá thiết kế, cơ sở đăng kiểm sẽ từ chối đo, kể cả khi chủ xe đồng ý ký cam kết.
Theo lãnh đạo Cục, việc ký cam kết chỉ áp dụng đúng trong trường hợp nêu trên. Cơ sở nào yêu cầu ký ngoài phạm vi này hoặc không giải thích rõ lý do là thực hiện sai hướng dẫn.
Cục Đăng kiểm Việt Nam đang phối hợp với các nhà sản xuất để bổ sung dữ liệu về vòng quay tối đa theo thiết kế của từng mẫu xe. Khi cơ sở dữ liệu được hoàn thiện, việc yêu cầu ký cam kết sẽ không còn cần thiết.
Mục tiêu của quy định mới không chỉ siết chặt quản lý kiểm tra khí thải mà còn bảo đảm an toàn kỹ thuật, góp phần tăng tuổi thọ động cơ, giảm phát thải và hạn chế rủi ro hư hỏng trong quá trình sử dụng.