Lý do quân đội Nga đang mắc kẹt trong 'vùng xám' Ukraine

Theo báo The New York Times, Tổng thống Putin đã nhiều lần tìm cách thuyết phục Tổng thống Trump rằng quân đội Nga đang tiến gần tới “chiến thắng tất yếu” ở Ukraine, đồng thời gây sức ép buộc Kiev phải nhượng toàn bộ vùng Donbass để tránh thất bại. Tuy nhiên, thực tế trên chiến trường lại cho thấy một bức tranh khác.

Sau giai đoạn đạt được một số bước tiến vào cuối năm ngoái, tốc độ tiến quân của Nga hiện giảm mạnh. Ở một số khu vực, lực lượng Nga thậm chí còn mất quyền kiểm soát. Theo tốc độ tiến quân trung bình hiện nay, Nga có thể mất hơn 30 năm mới kiểm soát hoàn toàn Donbass - khu vực mà Điện Kremlin coi là điều kiện tiên quyết để kết thúc chiến tranh.

Dù vậy, giới chức Ukraine cảnh báo Nga đang chuẩn bị cho các chiến dịch tấn công mới trong mùa hè, khi điều kiện thời tiết thuận lợi hơn và cây cối rậm rạp giúp binh sĩ có thêm khả năng che chắn trước các cuộc tấn công bằng UAV.

Tuy nhiên, Moskva bước vào chiến dịch mới với nhiều khó khăn. Nga đã mất một số lợi thế quan trọng như khả năng tiếp cận mạng vệ tinh Starlink từng hỗ trợ điều khiển UAV, trong khi việc chính phủ Nga siết kiểm soát Internet và hạn chế Telegram cũng ảnh hưởng tới liên lạc của binh sĩ ngoài mặt trận.

Chiến trường drone và “vùng xám”

Theo các chuyên gia quân sự, vấn đề lớn nhất của Nga hiện nay là chưa tìm ra cách tạo ra những bước đột phá lớn trong môi trường chiến tranh bị UAV bao phủ dày đặc. Những cuộc tấn công quy mô lớn bằng xe bọc thép và bộ binh ồ ạt gần như không còn hiệu quả.

Thay vào đó, Nga chuyển sang chiến thuật “thẩm thấu”: đưa các nhóm binh sĩ nhỏ, thường chỉ gồm hai người, len lỏi từng bước vào khu vực đối phương kiểm soát. Điều này tạo ra các “vùng xám” - nơi quân hai bên cùng hiện diện nhưng không bên nào kiểm soát hoàn toàn.

Bà Dara Massicot, chuyên gia thuộc Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, nhận định chiến thuật này chỉ giúp Nga tiến chậm từng bước nhỏ và chưa tạo được các chiến thắng mang tính đột phá. Theo bà, Moskva “gần như bị mắc kẹt”.

Trong khi đó, Ukraine lại giành ưu thế ở nhiều khu vực nhờ cải tiến nhanh chóng về công nghệ UAV, sản xuất và chiến thuật tác chiến. Nga hiện đang nỗ lực bắt kịp bằng cách mở rộng lực lượng drone và triển khai các đơn vị UAV tinh nhuệ như Rubicon.

Một binh sĩ Nga 24 tuổi từng tham chiến ở Donbass kể với báo New York Times rằng đơn vị của anh mất cả tháng chỉ để giành một vị trí tại một thị trấn gần Pokrovsk. Các đợt tấn công trực diện liên tục bị UAV Ukraine ngăn cản, buộc chỉ huy phải chuyển sang chiến thuật chia thành từng cặp nhỏ để thâm nhập dần vào khu vực mục tiêu.

Áp lực với Điện Kremlin

Theo các tổ chức theo dõi chiến sự như Black Bird Group, DeepState và Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW), tốc độ tiến quân của Nga trong năm nay là thấp nhất kể từ năm 2023. Một số tháng, Nga thậm chí ghi nhận mức tổn thất lãnh thổ ròng.

Cùng lúc, Nga cũng gặp khó khăn trong tuyển quân. Các quan chức Mỹ và châu Âu cho biết Moskva không đạt mục tiêu tuyển mộ trong những tháng đầu năm, làm dấy lên câu hỏi liệu Điện Kremlin có phải tiến hành thêm một đợt động viên quân sự quy mô lớn hay không.

Những khó khăn trên chiến trường cũng được cho là đang kéo theo sức ép kinh tế và chính trị trong nước trong bối cảnh nền kinh tế chịu gánh nặng chi tiêu quân sự khổng lồ và các đợt cắt Internet di động nhằm ngăn UAV Ukraine.

Dù vậy, Điện Kremlin vẫn tiếp tục duy trì chiến dịch quân sự và hy vọng các cuộc đàm phán hòa bình có thể giúp Nga đạt được phần còn lại của mục tiêu chính trị mà quân đội chưa thể giành được trên chiến trường.

Ukraine cố kéo dài cuộc chiến tiêu hao

Về phía Ukraine, Kiev cũng đối mặt nhiều vấn đề như thiếu nhân lực và tình trạng đào ngũ. Tuy nhiên, UAV đang giúp nước này làm chậm đáng kể các đợt tiến công của Nga.

Ukraine hiện tìm cách gia tăng cái giá mà Moskva phải trả bằng các cuộc tập kích sâu vào lãnh thổ Nga, nhắm vào cơ sở dầu khí và hạ tầng quân sự. Bộ trưởng Chuyển đổi số Ukraine Mykhailo Fedorov cho biết mục tiêu của Kiev là gây nhiều thương vong cho binh sĩ Nga nhằm khiến cuộc chiến trở nên quá tốn kém đối với Điện Kremlin.

Trong khi đó, các binh sĩ Ukraine tại Donetsk cho biết hoạt động quân sự của Nga gần đây đang nóng lên rõ rệt. Trung úy Maksym Bakulin nhận định quân Nga đang cải thiện chiến thuật thẩm thấu nhờ điều kiện thời tiết thuận lợi hơn. Dù chưa xuất hiện một cuộc tổng tấn công quy mô lớn, giới quân sự Ukraine tin rằng điều đó có thể xảy ra bất cứ lúc nào.

Sau hơn ba năm chiến sự, mặt trận Donbass vẫn rơi vào trạng thái giằng co. Nga chưa thể tạo ra đột phá chiến lược, còn Ukraine cũng chưa đủ khả năng đẩy lùi hoàn toàn đối phương. Cuộc chiến ngày càng trở thành một cuộc đối đầu tiêu hao kéo dài, nơi công nghệ UAV, năng lực sản xuất và sức chịu đựng kinh tế có thể quyết định kết cục nhiều hơn các đợt tiến công truyền thống.