Mỹ và Israel phối hợp tấn công những tiêm kích F-14 Tomcat cuối cùng của Iran

Nhiều tiêm kích F-14 đã bị phá hủy ngay trên mặt đất trong các cuộc không kích nhằm vào căn cứ không quân tại Isfahan của Iran.

Các hình ảnh vệ tinh do công ty Vantor công bố cho thấy dấu vết rõ ràng của các cuộc tấn công diễn ra trong khuôn khổ chiến dịch Epic Fury, chiến dịch mà Mỹ và Israel được cho là đang nhắm vào các căn cứ không quân, cơ sở hạ tầng tên lửa và các trung tâm chỉ huy của Iran.

So sánh các hình ảnh vệ tinh chụp căn cứ Isfahan vào cuối tháng 2 và đầu tháng 3 cho thấy mức độ thiệt hại đáng kể sau các cuộc tấn công, có thể thấy năm chiếc F-14 Tomcat đậu rải rác trong căn cứ. Tuy nhiên, ở các hình ảnh sau cuộc tấn công, nhiều chiếc dường như đã bị hư hại nặng hoặc phá hủy hoàn toàn. Ít nhất một chiếc gần như biến mất hoàn toàn, chỉ còn lại một vết cháy lớn trên đường băng tại vị trí từng đỗ máy bay.

Không chỉ F-14 bị tấn công trong đợt không kích này. Các hình ảnh vệ tinh cũng cho thấy ít nhất mười máy bay khác của Iran bị phá hủy dọc theo đường lăn. Các nhà phân tích cho rằng đây có thể là các tiêm kích F-7, phiên bản xuất khẩu của J-7 do Trung Quốc sản xuất. J-7 vốn được phát triển từ thời MiG-21 Liên Xô, một máy bay đánh chặn nổi tiếng trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh. Iran từ lâu phải dựa vào những dòng máy bay cũ như vậy do các lệnh trừng phạt kéo dài khiến nước này khó tiếp cận các chiến đấu cơ hiện đại.

Trong những năm 1970, Mỹ đã cung cấp cho Iran 79 chiếc F-14A Tomcat khi hai nước còn là đồng minh thân cận. Sau cách mạng Hồi giáo năm 1979, các máy bay này được chính quyền mới tại Tehran sử dụng. Khi Mỹ áp đặt lệnh trừng phạt và kiểm soát nghiêm ngặt việc xuất khẩu linh kiện F-14, Iran gặp nhiều khó khăn trong việc duy trì hoạt động của phi đội Tomcat do thiếu phụ tùng và hỗ trợ kỹ thuật. Thế nhưng, nước này vẫn duy trì được một số máy bay hoạt động trong nhiều thập kỷ bằng cách tháo linh kiện từ những chiếc không còn sử dụng, tự sửa chữa và tìm cách sản xuất phụ tùng trong nước.

Nhờ những nỗ lực đó, Iran trở thành quốc gia duy nhất trên thế giới vẫn vận hành F-14 sau khi Hải quân Mỹ loại biên dòng máy bay này vào năm 2006. Dù vậy, tình trạng thực tế của phi đội Tomcat Iran từ lâu vẫn chưa rõ ràng. Các ước tính cho rằng chỉ còn từ vài chiếc đến khoảng hai chục chiếc còn đủ điều kiện bay. Những cuộc không kích tại Isfahan có thể đã phá hủy những chiếc F-14 còn hoạt động tốt nhất, khiến quy mô phi đội còn lại suy giảm nghiêm trọng.

Thực tế, lực lượng F-14 của Iran đã bị thu hẹp từ trước khi chiến dịch Epic Fury bắt đầu. Trong cuộc xung đột kéo dài 12 ngày giữa Iran và Israel vào năm 2025, Israel từng công bố hình ảnh các cuộc tấn công nhằm vào ít nhất năm chiếc F-14 tại nhiều căn cứ không quân của Iran.

Ngoài Isfahan, các cuộc tấn công gần đây cũng được cho là gây thiệt hại cho nhiều loại máy bay khác của Iran, bao gồm Su-22, C-130, Il-76 và F-5, trong đó F-5 cũng là loại máy bay do Mỹ cung cấp cho Iran trước năm 1979.

Từ góc độ chiến lược, việc phá hủy những chiếc F-14 còn lại không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng. Nó còn làm suy yếu thêm lực lượng không quân vốn đã già cỗi của Iran, vốn phụ thuộc vào nhiều dòng máy bay từ thời Chiến tranh Lạnh. Với những người đam mê hàng không quân sự, sự kiện này cũng mang ý nghĩa đặc biệt. Trong nhiều thập kỷ, việc Iran vẫn có thể duy trì hoạt động của F-14 Tomcat, một trong những chiến đấu cơ nổi tiếng nhất từng được chế tạo, luôn được xem là điều đáng kinh ngạc.