Nga 'hồi sinh' tàu chiến lớn nhất thế giới khiến NATO phải theo dõi sát sao

Động thái này đưa tàu chiến Admiral Nakhimov tiến gần hơn tới ngày trở lại biên chế chiến đấu sau nhiều năm nằm trong xưởng nâng cấp. Đây cũng là lần đầu tiên sau 28 năm con tàu bước vào giai đoạn hoàn thiện cuối cùng trước khi tái gia nhập lực lượng tuyến đầu của Hải quân Nga.

Admiral Nakhimov thuộc lớp tuần dương hạm hạt nhân Kirov, dòng tàu chiến mặt nước chạy bằng năng lượng hạt nhân duy nhất còn hoạt động trên thế giới. Hiện Nga chỉ còn hai tàu lớp này và Nakhimov được xem là chiếc mạnh nhất sau khi hoàn tất chương trình hiện đại hóa toàn diện.

Với lượng choán nước khoảng 28.000 tấn, lớp Kirov vẫn là những tàu chiến mặt nước lớn nhất thế giới không tính tàu sân bay. Kích thước của chúng vượt cả tàu sân bay trực thăng lớp Izumo của Nhật Bản và tương đương gần ba tàu khu trục lớp Arleigh Burke của Mỹ cộng lại.

Điểm nổi bật nhất của Admiral Nakhimov nằm ở hệ thống hỏa lực đồ sộ. Con tàu được trang bị tổng cộng 176 ống phóng tên lửa cỡ lớn. Trong số đó có 96 ống phóng dành cho tên lửa phòng không, sử dụng biến thể hải quân của hệ thống S-400, tương đương sức mạnh của ba tiểu đoàn S-400 triển khai trên bộ.

Ngoài ra, tàu còn có 80 ống phóng dành cho tên lửa hành trình và tên lửa chống hạm. Đáng chú ý nhất là khả năng mang tên lửa siêu vượt âm Zircon, loại vũ khí được Nga quảng bá có tốc độ lên tới Mach 9, tầm bắn khoảng 1.000 km và khả năng cơ động cao nhằm xuyên thủng các hệ thống phòng thủ hiện đại.

Theo các nguồn tin Nga, sự kết hợp giữa số lượng tên lửa lớn và khả năng triển khai Zircon giúp Admiral Nakhimov sở hữu năng lực tấn công chống hạm thuộc hàng mạnh nhất thế giới hiện nay. Trong số các vũ khí cùng loại, chỉ một số hệ thống tiên tiến của Trung Quốc mới được đánh giá có hiệu năng tương đương hoặc vượt trội.

Nga đã xác nhận Admiral Nakhimov sẽ phục vụ trong Hạm đội Phương Bắc, lực lượng chịu trách nhiệm bảo vệ các lợi ích chiến lược của Moscow tại Bắc Cực. Tuy nhiên, tương lai của toàn bộ chương trình tàu tuần dương lớp Kirov vẫn còn nhiều dấu hỏi.

Năm 2021, ông Andrei Dyachkov, Tổng giám đốc Cục thiết kế Severnoye, từng tuyên bố rằng tiềm năng hiện đại hóa rất lớn của lớp Kirov cho phép Admiral Nakhimov được trang bị những hệ thống vũ khí tiên tiến nhất, biến nó thành tàu chiến mặt nước mạnh nhất thế giới.

Dù vậy, những khó khăn về tài chính đã khiến Nga phải điều chỉnh kế hoạch ban đầu. Nếu trước đây Bộ Quốc phòng Nga dự định nâng cấp cả Admiral Nakhimov lẫn tàu chị em Pyotr Veliky, thì đến năm 2023 Moscow xác nhận Pyotr Veliky sẽ bị loại biên thay vì tiếp tục hiện đại hóa.

Chi phí vận hành rất cao của lớp Kirov, cùng với kinh phí đại tu khổng lồ và áp lực ngân sách phát sinh từ cuộc xung đột tại Ukraine, được cho là những nguyên nhân chính dẫn đến quyết định này.

Tình hình càng đáng chú ý hơn, khi ngành đóng tàu Nga chưa chế tạo được một tàu chiến mặt nước cỡ lớn tương đương khu trục hạm hiện đại nào kể từ sau khi Liên Xô tan rã. Điều này khiến các tàu lớp Kirov trở thành những "người khổng lồ" đặc biệt nổi bật trong một hạm đội mặt nước có quy mô tương đối khiêm tốn.

Trong khi đó, Nga tiếp tục ưu tiên đầu tư cho lực lượng tàu ngầm hạt nhân, đặc biệt là các tàu ngầm tấn công lớp Yasen-M. Đây được xem là những phương tiện có giá trị chiến lược cao nhờ khả năng tàng hình, cho phép chúng lựa chọn thời điểm và địa điểm giao chiến, đồng thời tạo sức ép lớn lên các hải quân đối phương với chi phí thấp hơn so với việc duy trì một hạm đội tàu nổi khổng lồ.

Ngược lại, lớp Kirov là sản phẩm của thời kỳ Liên Xô theo đuổi chiến lược cạnh tranh trực tiếp với Hải quân Mỹ bằng các tàu mặt nước lớn hơn và được trang bị hỏa lực mạnh hơn.

Mặc dù vai trò của những chiến hạm khổng lồ này trong học thuyết hải quân Nga hiện đại không còn nổi bật như trước, nhưng căng thẳng ngày càng gia tăng tại Bắc Cực đang khiến các tàu chiến có khả năng hoạt động xa bờ, thời gian bám biển dài và hỏa lực mạnh như Admiral Nakhimov trở nên có giá trị hơn.