Ngủ phòng bật điều hòa kín cửa: Vì sao dễ mệt mỏi, đau đầu sau khi thức dậy?

Điều hòa không "làm sạch" không khí như nhiều người nghĩ

Theo BS Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, người dân không nên quá hoang mang, nhưng cũng không nên xem nhẹ chất lượng không khí trong phòng ngủ.

Theo phân tích của BS Hoàng, phần lớn điều hòa dân dụng hiện nay hoạt động theo cơ chế hút không khí trong phòng, làm lạnh rồi thổi ngược trở lại. Các hệ thống điều hòa hai cục thông thường hầu như không lấy gió tươi từ bên ngoài, đồng nghĩa không loại bỏ được CO2 do con người thải ra trong quá trình hô hấp.

Trong phòng ngủ đóng kín cửa để giữ lạnh, lượng không khí trao đổi với bên ngoài giảm mạnh. Sau nhiều giờ ngủ liên tục, CO2 có thể tích tụ đến mức ảnh hưởng sức khỏe.

BS Nguyễn Huy Hoàng phân tích, trong phòng ngủ, nguồn tạo ra CO2 chủ yếu là từ hơi thở của con người. Một người trưởng thành có thể thải khoảng 120-160 lít CO2 trong suốt 8 giờ ngủ trong căn phòng khoảng 20m². Nếu số người trong phòng tăng lên thì lượng CO2 cũng tăng tương ứng. Ngoài ra, một số nguồn khác như bếp gas, nến hoặc lò sưởi cũng có thể tạo ra CO2, tuy nhiên những nguồn này ít xuất hiện trong các phòng ngủ hiện đại sử dụng điều hòa. Việc đóng kín cửa để giữ lạnh khiến không khí khó lưu thông, tạo điều kiện cho CO2 tích tụ dần qua đêm.

Mức độ tích tụ CO2 còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau. Phòng càng nhỏ thì nồng độ CO2 càng tăng nhanh. Những căn phòng kín hoàn toàn, ít trao đổi không khí tự nhiên cũng dễ bị ngột ngạt hơn. Thời gian ngủ kéo dài 7-9 giờ đủ để CO2 tích tụ đến mức ảnh hưởng chất lượng không khí nếu không có thông gió. Dù cơ thể khi ngủ hoạt động ở mức thấp, quá trình hô hấp vẫn diễn ra liên tục và liên tục thải CO2 vào không gian kín.

BS Hoàng cho biết, theo các nghiên cứu được dẫn từ Đại học Kỹ thuật Đan Mạch (DTU) và Singapore, phòng ngủ kín sử dụng điều hòa thường có nồng độ CO2 đạt khoảng 1.500-1.900 ppm sau một đêm.

Trong khi đó: Dưới 1.000 ppm: Chất lượng không khí được xem là tốt; Từ 1.000-2.000 ppm: Có thể xuất hiện buồn ngủ, đau đầu nhẹ, cảm giác ngột ngạt; Trên 2.000 ppm: Dễ gây mệt mỏi rõ rệt, giảm tập trung, đau đầu và suy giảm hiệu suất nhận thức.

Nghiên cứu của DTU cho thấy chất lượng giấc ngủ bắt đầu bị ảnh hưởng từ khoảng 1.150 ppm CO2. Khi nồng độ lên tới 2.600 ppm, giấc ngủ và khả năng nhận thức ngày hôm sau suy giảm đáng kể.

Sử dụng điều hòa đúng cách để tốt cho sức khỏe

Theo BS Hoàng, CO2 cao không gây ngạt cấp tính trong đa số trường hợp phòng ngủ gia đình, nhưng có thể khiến cơ thể rơi vào trạng thái ngủ không sâu, thiếu phục hồi. Người ngủ trong môi trường không khí kém thông thoáng dễ gặp các biểu hiện như: Thức dậy mệt mỏi, uể oải; Đau đầu nhẹ; Khó tập trung, giảm tỉnh táo; Cảm giác ngột ngạt, khó chịu; Buồn ngủ kéo dài vào ban ngày.

Tình trạng này nếu diễn ra liên tục có thể tạo thành "vòng xoắn" gồm ngủ kém – mệt mỏi – stress – tiếp tục khó ngủ. Ngoài ra, nhóm nhạy cảm như trẻ nhỏ, người cao tuổi, người mắc bệnh hô hấp hoặc tim mạch có thể bị ảnh hưởng rõ hơn ngay cả khi nồng độ CO2 chưa quá cao.

BS Hoàng cho biết hiện chưa có nghiên cứu nào chứng minh CO2 cao trực tiếp gây rụng tóc. Tuy nhiên, ngủ kém và stress kéo dài là những yếu tố có thể góp phần làm tóc khô, yếu hoặc gãy rụng. Bên cạnh đó, môi trường phòng kín thông gió kém cũng dễ tích tụ bụi mịn, hợp chất hữu cơ bay hơi (VOCs), gây kích ứng da đầu.

Theo BS Hoàng, điều quan trọng không phải là ngừng dùng điều hòa, mà là phải đảm bảo phòng ngủ có trao đổi không khí.

Một số biện pháp được khuyến nghị gồm: Hé cửa sổ hoặc cửa phòng khoảng 5-10 cm để tạo luồng khí lưu thông; Bật quạt thông gió khi ngủ; Ưu tiên điều hòa có chức năng cấp gió tươi; Vệ sinh điều hòa định kỳ 6 tháng/lần; Duy trì độ ẩm phòng khoảng 40-60%; Sử dụng máy đo CO2 nếu cần theo dõi chất lượng không khí.

BS Hoàng lưu ý, máy lọc không khí chỉ giúp giảm bụi mịn, vi khuẩn hoặc phấn hoa, không có tác dụng làm giảm CO2 trong phòng. Trong khi đó, cây xanh cũng không phải giải pháp thay thế thông gió. Ban đêm cây vẫn hô hấp và thải CO2, do đó không nên đặt quá nhiều cây trong phòng ngủ kín.

Theo phân tích của BS Hoàng, nhiều người hiện chỉ quan tâm nhiệt độ phòng mà bỏ qua chất lượng không khí. Việc đóng kín hoàn toàn cửa để tiết kiệm điện vô tình khiến CO2 tích tụ suốt 7-9 giờ ngủ.

Ông cho rằng phòng ngủ là không gian phục hồi sức khỏe nên tiêu chuẩn không khí cần được chú ý nhiều hơn, đặc biệt tại các căn hộ hiện đại có độ kín cao. "Không cần quá lo lắng hay ngừng dùng điều hòa, nhưng cần kết hợp thông gió hợp lý để tránh tình trạng ngủ dậy vẫn mệt mỏi dù ngủ đủ giờ", BS Hoàng khuyến cáo.

GS.TS Nguyễn Đức Lợi, Hội Khoa học và Công nghệ Nhiệt lạnh cho biết, nguyên tắc tiết kiệm điện khi sử dụng điều hòa là đóng kín cửa phòng. Bản thân, điều hòa khi hoạt động cũng thường xuyên lấy gió tươi bên ngoài (là gió nóng ngoài trời) để làm lạnh trước khi cung cấp cho phòng.

Tuy nhiên, để đảm bảo sức khỏe và tiết kiệm điện khi sử dụng điều hòa, đối với nhà dân thì nên kết hợp một số biện pháp lấy gió tươi khác như bật quạt điện có lưu lượng phù hợp để lưu thông không khí, không nên bịt kín mít các khe hở của cửa để không khí được lưu thông. Theo tiêu chuẩn Việt Nam là 27m3/h/người. Khi thiếu oxy thường hay mệt mỏi và buồn ngủ. Thông thường mỗi lần mở của là đã có được khoảng 3m3 khí tươi.

Thông thường cửa của các gia đình đều luôn có khe hở nhất định. Nếu là phòng kín mít thì cứ khoảng 3-4h lại thông phòng một lần bằng cách mở hé cửa. Tuyệt đối không vừa mở cửa vừa bật điều hòa vì sẽ ngốn điện kinh khủng và tuổi thọ điều hòa sẽ giảm đáng kể.