Phát hiện hợp chất mới giúp đốt mỡ, giữ cơ mà không cần nhịn ăn

Nhóm nhà khoa học từ Đại học California cơ sở Berkeley (UC Berkeley) (Mỹ) vừa tìm ra một hợp chất dùng qua đường uống có tên là TOFA, mang lại hiệu quả giảm cân đáng kể trên chuột béo phì.

Phát hiện trên được công bố trên tạp chí Science Advances, cho thấy thay vì kiềm chế cảm giác thèm ăn như các loại thuốc hiện hành, hợp chất này lại thúc đẩy quá trình tiêu hao năng lượng của cơ thể.

Nhờ đó, cơ thể có thể tự đốt cháy mỡ thừa mà không bắt người dùng phải chịu đựng cảm giác thèm ăn hay mất đi khối lượng cơ bắp quý giá.

Lợi thế hơn các loại thuốc giảm cân hiện hành

Sự xuất hiện của TOFA diễn ra trong bối cảnh các dòng thuốc giảm cân phổ biến như Ozempic, Wegovy hay Mounjaro đang đối mặt với nhiều tác dụng phụ. Các liệu pháp thuộc nhóm GLP-1 này mang lại hiệu quả nhờ khả năng kiểm soát cơn thèm ăn, nhưng lại khiến không ít người rơi vào tình trạng suy dinh dưỡng, chán ăn hoặc gặp các vấn đề về tiêu hóa.

Mức giảm cân nhanh chóng từ thuốc GLP-1 cũng thường kéo theo sự suy giảm 25-40% khối lượng cơ nạc, gây lo ngại lớn về lâu dài. Khối cơ đóng vai trò thiết yếu đối với sức khỏe chuyển hóa, giúp duy trì thể lực và chống lại quá trình lão hóa.

Bên cạnh đó, tình trạng tăng cân trở lại một cách nhanh chóng sau khi ngừng dùng thuốc GLP-1 cũng là bài toán chưa có lời giải triệt để.

Giải thích về cơ chế hoạt động của TOFA, Giáo sư Anders Näär tại UC Berkeley cho biết cân nặng của cơ thể phụ thuộc vào 2 đòn bẩy chính là nạp ít calo hơn hoặc tiêu tốn nhiều năng lượng hơn.

Trong khi các thuốc hiện tại tập trung toàn bộ vào đòn bẩy thứ nhất, nhóm nghiên cứu đã chọn khai thác đòn bẩy thứ hai. Cụ thể, TOFA hoạt động trực tiếp bên trong tế bào bằng cách ức chế các enzym tham gia sản xuất chất béo, đồng thời kích hoạt các thụ thể tế bào mở các gen chuyên trách đốt mỡ và tạo năng lượng.

Kết quả thử nghiệm cho thấy những con chuột béo phì được cho sử dụng TOFA 2 lần/ngày trong 4 tuần đã giảm trung bình 18% trọng lượng cơ thể. Dù lượng thức ăn tiêu thụ, mức độ hoạt động thể chất và nhiệt độ cơ thể của chuột không thay đổi, mức tiêu hao năng lượng tổng thể lại tăng lên tới 18%.

Điều quan trọng là hầu như toàn bộ trọng lượng mất đi đều là mỡ thừa, còn khối lượng cơ nạc vẫn được bảo toàn nguyên vẹn. Các nhà nghiên cứu giải thích việc chuột duy trì chế độ ăn uống bình thường đã cung cấp đủ dưỡng chất để nuôi dưỡng cơ bắp trong suốt quá trình chuyển hóa mỡ.

Triển vọng mới và rào cản phía trước

Không dừng lại ở khả năng giảm cân, TOFA còn mang lại nhiều cải thiện tích cực về mặt sức khỏe chuyển hóa. Thử nghiệm trên chuột cho thấy hợp chất này giúp hạ đường huyết lúc đói, tăng độ nhạy insulin và làm giảm chỉ số mỡ máu.

Đặc biệt, đối với chứng bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa, TOFA đã chứng minh khả năng làm giảm lượng mỡ tích tụ trong gan, giảm tình trạng viêm cũng như xơ hóa. Khác với một số liệu pháp chuyển hóa trước đây từng làm tăng chỉ số triglyceride trong máu gây nguy cơ tim mạch, TOFA hoàn toàn không gặp phải nhược điểm này.

Một điểm đáng chú ý khác là hợp chất trên có thể kết hợp hiệu quả với các dòng thuốc giảm cân hiện có. Khi thử nghiệm kết hợp TOFA liều thấp cùng semaglutide hoặc tirzepatide, các nhà khoa học ghi nhận hiệu quả giảm cân và kiểm soát chỉ số chuyển hóa vượt trội hơn hẳn so với việc sử dụng riêng lẻ từng loại.

Đặc biệt, sau khi kết thúc đợt điều trị, những con chuột dùng TOFA tiếp tục duy trì được mức cân nặng ổn định, trong khi nhóm chuột từng dùng semaglutide lập tức có dấu hiệu tăng cân trở lại. Các nhà nghiên cứu tin rằng TOFA sẽ là giải pháp bổ trợ hoàn hảo thay vì thay thế hoàn toàn các dòng thuốc GLP-1.

Dù mang lại những tín hiệu hết sức khả quan, giới chuyên gia y tế vẫn đưa ra những lời khuyên thận trọng.

"Béo phì là một vấn đề cực kỳ phức tạp. Không chỉ có một cơ chế duy nhất khiến tất cả mọi người tăng cân hay thậm chí khiến một cá nhân tăng cân. Có rất nhiều yếu tố chồng chéo lẫn nhau", Tiến sĩ Leslie Pristas, chuyên gia về phẫu thuật giảm cân tại Mỹ, nhận định.

Hiện tại, toàn bộ dữ liệu về TOFA mới chỉ được ghi nhận trên thử nghiệm với chuột đực, chưa thử nghiệm trên chuột mái hay con người. Do đó, các vấn đề về liều lượng tối ưu, độ an toàn khi sử dụng dài hạn cũng như các tác dụng phụ tiềm ẩn trên người của hợp chất này vẫn cần thêm nhiều thời gian để làm rõ.