Khai mạc Triển lãm 'Hội họa và điêu khắc Đinh Phong'

Triển lãm mang đến không gian nghệ thuật độc đáo với chất liệu kim loại được xử lý như “biết thở”, tạo nên những chuyển động thị giác mới lạ và giàu cảm xúc.

Một không gian tràn ngập sắt, thép, inox cùng ánh sáng phản chiếu như chuyển động, như thở...Khán giả từ tò mò đến choáng ngợp khi chứng kiến cách mà một nghệ sĩ tự học - tưởng như không chịu ràng buộc bởi khuôn mẫu nào - lại có thể “thức tỉnh” kim loại, mang đến cho nó một đời sống mềm mại, tinh tế và giàu cảm xúc đến vậy.

Sinh ra và lớn lên tại Hà Nội, sớm vào Sài Gòn lập nghiệp, khá thành công về kinh doanh. Khoảng 5 năm gần đây, Đinh Phong trở lại cùng đam mê sáng tác từ nhỏ, đó là hội họa và điêu khắc. Sáng tác với anh căn bản là tự học, đúng hơn là tự đào tạo, bằng hành trình xem, đọc, trao đổi, cũng như luôn dành sự ngưỡng mộ với nhiều nghệ sĩ đi trước.

Nhìn số lượng tác phẩm mà Đinh Phong đã tạo ra, ít ai nghĩ đây là kết quả của khoảng 5 năm làm việc. Chỉ có thực hành liên tục, thậm chí không cần đặt mục tiêu làm nghệ thuật, thì mới có thể làm được nhiều như thế.

Ngoài triển lãm chung với điêu khắc gia Đào Châu Hải (Đại học Mỹ thuật Việt Nam, Hà Nội, năm 2022), đến nay Đinh Phong đã có 3 triển lãm cá nhân là Người bay và giấc mơ siêu thực (Đại học Mỹ thuật Việt Nam, Hà Nội, 2020), Giấc mơ siêu thực (Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM, 2021), Hội họa - điêu khắc Đinh Phong (Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, Hà Nội, 2025). Một khối lượng công việc khổng lồ, nhất là với điêu khắc đồng và inox, vốn rất nặng nhọc và mất nhiều thời gian.

Khoảng 5 năm gần đây, Đinh Phong gần như dành toàn bộ thời gian cho việc sáng tác, hai không gian riêng của anh ở TP.HCM và tỉnh Tiền Giang (cũ) là nơi trưng bày hàng trăm tác phẩm hội họa và điêu khắc, sử dụng nhiều chất liệu phức tạp, đòi hỏi thời gian, kỹ thuật và chi phí vật liệu khá lớn. Đinh Phong rất yêu thơ, nên tác phẩm của anh dạt dào chất thơ, luôn hướng đến sự tự do. Anh thường xuyên cập nhật những thông tin về tác phẩm cũng như hành trình nghệ thuật của mình qua website dinhphongart.com.

Tâm sự về các sáng tác, nghệ sĩ Đinh Phong cho biết: “Tôi sống trong hiện tại, nên làm việc trong hiện tại. Chất liệu nào khiến tôi có cảm hứng tôi làm việc với nó. Với tôi, quá khứ hoặc tương lai chỉ là đối tượng để nghiên cứu, còn sáng tạo luôn thuộc về hiện tại”.

Là người dõi theo hành trình của Đinh Phong ngay từ ngày đầu, điêu khắc gia Đào Châu Hải nhận xét: “Các vấn đề về tư duy tạo hình, ý tưởng nghệ thuật… đối với Đinh Phong dường như không quan trọng, ông ấy thực hành sáng tác theo những cảm nhận cá nhân và vì vậy, giá trị của nó xác định qua việc phơi bày được cảm xúc - điều không phải bất kỳ người làm nghệ thuật nào cũng đạt được. Và đó là những giá trị đáng trân trọng, đáng kể nhất khi nói về nghệ thuật của Đinh Phong”.

Nhà nghiên cứu Vũ Huy Thông (Giám tuyển của triển lãm) nhận định: “Ở triển lãm Hội họa và điêu khắc Đinh Phong lần nay, ông có những sáng tạo đáng chú ý khi sử dụng phần lớn kim loại thay thế chất liệu hội họa phổ biến như sơn dầu, sơn mài, sơn acrylic… Cơ bản vẫn là bề mặt 2 chiều, nhưng các tấm lá đồng cho axit ăn mòn, phủ sơn, gia nhiệt, mài, gò, đột… khi kết hợp với lưới kim loại vò nhàu, hoặc sơn acrylic theo kỹ thuật collage (dán, ghép) đã tạo được ấn tượng thẩm mỹ mới mẻ. Hòa sắc ghi xám tỏ ra đặc biệt ăn nhập với các lá đồng gỉ xanh nước thời gian hoặc các mảng hình có độ tương phản mạnh giữa ánh kim tự thân và các mảng đen sẫm (dưới tác động của nhiệt độ). Vẫn là các motif hình thù trừu tượng (nhiều tính ngẫu nhiên/ngẫu hứng) nhưng các miếng kim loại phẳng cứng và lưới kim loại vò nhàu bập bùng lại có thể gợi liên tưởng, ví dụ, về hiện trường khảo cổ với các mảnh hiện vật xa xưa, hoặc cảm giác về thời gian(?), sự hủy hoại (?)…”.

Gần 15 bức tranh kích thước lớn (vài bức trên 10m2), 17 bức tượng kim loại (đồng, inox) lớn nhỏ được chọn cho triển lãm (còn nhiều nữa), ngoài việc chứng tỏ năng lực thực hành sung mãn, còn tạo một phức cảm khó lý giải. Trên tranh và tượng của Đinh Phong, cấu trúc hình thể biến chuyển và thay đổi lạ lùng khi xem xét tâm lý thị giác về nhịp điệu sáng/tối, đặc/rỗng, to/nhỏ theo logic cân bằng và hài hòa. Có thể chính sự coi trọng thực hành liên tục (mà không mấy bận tâm về định kiến thẩm mỹ) đã mang đến những kết quả bất ngờ và chúng sẽ là những sáng tạo giá trị? Câu trả lời còn ở phía trước, nhưng chắc chắn, những gì Đinh Phong làm được trong 5 năm và nhất là ở triển lãm Hội họa, điêu khắc Đinh Phong lần này, rất trọn vẹn và đáng ghi nhận trên phương diện là một “người thực hành nghệ thuật”.

Nhà nghiên cứu Quách Cường thì nhận định, tranh và tượng của Đinh Phong đều có chung một bản chất: Sự tương giao giữa con người và vũ trụ. Con người không hiện ra trực tiếp, nhưng luôn hiện hữu dưới dạng năng lượng, chuyển động, xoáy, khối, ánh sáng. Ở góc nhìn này, nghệ thuật của ông không chỉ là tạo hình, mà là một hành trình tâm linh. Từ màu sắc đến khối rỗng, từ toan đến đồng, mọi thứ đều hướng về tinh thần thoát khỏi cái tôi để bay vào không gian của ý thức vũ trụ.

Ở cấp độ học thuật, Đinh Phong là một trong số ít nghệ sĩ Việt Nam hiện nay đi theo hướng “mỹ học vật chất”, tức coi vật chất, ánh sáng và hư không không phải là phương tiện, mà là chủ thể biểu đạt triết lý nghệ thuật. Sự độc lập tư duy và cách tiếp cận không mang tính trường phái của anh đã tạo nên một vùng sáng tạo lai ghép giữa hội họa - điêu khắc - triết học: vừa siêu thực, vừa vật lý, vừa tinh thần.

Lê Nam Ảnh: Harry Nguyễn