Thực hiện Nghị quyết 72: Đào tạo y tế công cộng là nền tảng của hệ thống y tế

Trong quá trình chuyển dịch của hệ thống y tế, những thay đổi về mô hình bệnh tật, già hóa dân số và nguy cơ dịch bệnh mới ngày càng đặt ra yêu cầu cao đối với năng lực phòng ngừa, dự báo và quản trị nguy cơ sức khỏe. Y tế dự phòng và y tế công cộng vì vậy được xác định là trụ cột bảo đảm tính chủ động và bền vững của hệ thống y tế.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định rõ định hướng phát triển y tế trong tình hình mới, nhấn mạnh nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, lấy phòng bệnh, y tế dự phòng và y tế cơ sở làm trọng tâm.

Liên quan đến vấn đề này, phóng viên Báo Sức và Đời sống đã có buổi trò chuyện với GS.TS. Hoàng Văn Minh - Hiệu trưởng Trường Đại học Y tế công cộng. 

PV:Thưa GS, Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực y tế, đặc biệt là y học dự phòng và y tế công cộng. GS đánh giá vai trò của đào tạo y học dự phòng và y tế công cộng trong việc hiện thực hóa nghị quyết này như thế nào?

GS.TS. Hoàng Văn Minh: Nghị quyết 72-NQ/TW thể hiện rất rõ chỉ đạo của Đảng ta về định hướng phát triển hệ thống y tế Việt Nam trong tình hình mới, trong đó lấy phòng bệnh, y tế dự phòng và y tế cơ sở làm nền tảng của hệ thống y tế. Trong tư duy đó, đào tạo y tế công cộng giữ vai trò then chốt, bởi đây là lĩnh vực trực tiếp hình thành năng lực "phòng ngừa – dự báo – quản lý nguy cơ sức khỏe" cho toàn hệ thống.

Chỉ đạo này của Đảng hoàn toàn phù hợp với xu hướng phát triển y tế trên thế giới hiện nay. Nếu đối chiếu với các chức năng thiết yếu của y tế công cộng do Tổ chức Y tế Thế giới cập nhật và khuyến nghị các quốc gia thực hiện, có thể thấy Nghị quyết 72-NQ/TW yêu cầu hệ thống y tế Việt Nam thực hiện đầy đủ các chức năng cốt lõi như: giám sát sức khỏe dân cư, phòng chống dịch bệnh, tham mưu chính sách dựa trên bằng chứng, truyền thông nguy cơ, quản trị hệ thống y tế và phát triển nguồn nhân lực. Đào tạo y tế công cộng chính là quá trình chuẩn bị đội ngũ đủ năng lực để thực hiện hiệu quả các chức năng thiết yếu đó.

Vì vậy, có thể khẳng định rằng, đầu tư phát triển hệ thống đào tạo y học dự phòng và y tế công cộng theo hướng hiện đại, gắn với thực tiễn và chuẩn mực quốc tế là đầu tư cho năng lực chiến lược, tính chủ động và tính bền vững của hệ thống y tế quốc gia, đồng thời là điều kiện quan trọng để hiện thực hóa Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị.

PV: Thực hiện tinh thần Nghị quyết 72, Trường Đại học Y tế công cộng đã và đang tập trung triển khai những định hướng, giải pháp trọng tâm nào?

GS.TS. Hoàng Văn Minh: Thực hiện Nghị quyết 72, đồng thời gắn với Nghị quyết 71 về đổi mới giáo dục - đào tạo và Nghị quyết 57 về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, với vai trò là cơ sở đào tạo và nghiên cứu hàng đầu về y tế công cộng tại Việt Nam, Trường Đại học Y tế công cộng đã và đang triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ trọng tâm trong đào tạo, nghiên cứu khoa học và cung cấp dịch vụ y tế, qua đó đóng góp thiết thực cho sự nghiệp chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân.

Về đào tạo, Trường đã và đang cập nhật, đổi mới và triển khai các chương trình đào tạo về hệ thống y tế và quản lý y tế, giúp người học nắm vững phương pháp vận hành hiệu quả hệ thống y tế cơ sở sau khi được kiện toàn theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia và chính sách y tế dựa trên bằng chứng. Nội dung đào tạo được xây dựng phù hợp với các chức năng thiết yếu của y tế công cộng về quản trị và hoạch định chính sách theo chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới, đồng thời bám sát các quy định tại Thông tư số 43/2025/TT-BYT hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Trạm Y tế xã, phường.

Bên cạnh đó, Trường tăng cường đào tạo cơ bản và chuyên sâu về phòng, chống dịch bệnh, đặc biệt là các bệnh mới nổi, tái xuất hiện, an ninh y tế và ứng phó với các tình huống khẩn cấp về y tế công cộng, qua đó nâng cao năng lực giám sát, dự báo và can thiệp sớm. Các chương trình đào tạo về quản lý bệnh mạn tính tại cộng đồng, nhất là ở người cao tuổi, cũng đã được cập nhật và triển khai tại Trường và tại một số địa phương. Là một trong những cơ sở đào tạo chuyên sâu về khoa học dữ liệu trong y tế, Trường cũng đã xây dựng mới và cập nhật các chương trình đào tạo ngắn hạn và dài hạn về phân tích dữ liệu y tế, dịch tễ học số và ứng dụng công nghệ số trong quản lý sức khỏe cộng đồng.

Về nghiên cứu khoa học, nhà trường tập trung triển khai các nghiên cứu phục vụ trực tiếp cho việc thực hiện các chức năng thiết yếu của y tế công cộng, như giám sát dịch bệnh, đánh giá gánh nặng bệnh tật, hiệu quả các can thiệp y tế công cộng, tác động của biến đổi khí hậu tới sức khỏe và chuyển đổi số y tế. Các kết quả nghiên cứu được định hướng ứng dụng trong hoạch định chính sách và thực tiễn quản lý y tế.

Về cung cấp dịch vụ, Trường đã và đang đầu tư phát triển BVĐK Phạm Ngọc Thạch và Trung tâm Xét nghiệm, nhằm cung cấp các dịch vụ y tế cơ bản, thiết yếu tới từng người dân, phù hợp với từng gia đình và cộng đồng cụ thể. Trọng tâm là thực hiện hiệu quả quản lý sức khỏe chủ động và toàn diện, cung cấp các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, xét nghiệm, phục hồi chức năng, tư vấn dinh dưỡng tại nhà và tại cộng đồng; đồng thời sẵn sàng ứng phó với các tình huống khẩn cấp về y tế công cộng, góp phần thực hiện nhiệm vụ chính trị của toàn ngành y tế trong việc bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

PV: Trong bối cảnh già hóa dân số, gia tăng bệnh không lây nhiễm và nguy cơ dịch bệnh mới, nhà trường định hướng đào tạo nguồn nhân lực y tế công cộng ra sao?

GS.TS. Hoàng Văn Minh: Chúng ta đang đồng thời đối mặt với 3 thách thức lớn: già hóa dân số nhanh, gia tăng bệnh không lây nhiễm và nguy cơ thường trực của các dịch bệnh mới nổi với diễn biến ngày càng phức tạp. Trước những thách thức này, đào tạo y tế công cộng không thể tiếp cận theo lối truyền thống, mà phải hướng tới xây dựng năng lực toàn diện và tăng cường hợp tác xuyên ngành để thực hiện đầy đủ các chức năng thiết yếu của y tế công cộng.

Nhà trường định hướng đào tạo nguồn nhân lực y tế công cộng đa năng, có khả năng quản lý sức khỏe người cao tuổi, phòng chống bệnh không lây nhiễm dựa vào cộng đồng, giám sát và ứng phó với dịch bệnh, đồng thời làm chủ dữ liệu và công nghệ số trong quá trình ra quyết định y tế. Người học không chỉ được trang bị kiến thức chuyên môn, mà còn được rèn luyện năng lực phân tích, dự báo, truyền thông nguy cơ và tham mưu chính sách.

Có thể nói, mục tiêu của Trường Đại học Y tế công cộng trong giai đoạn tới không chỉ là đào tạo đủ nhân lực, mà là đào tạo đúng và đào tạo trúng: trúng yêu cầu của Nghị quyết 72, đúng các chức năng thiết yếu của y tế công cộng theo chuẩn quốc tế, và trúng những thách thức sức khỏe đang và sẽ đặt ra đối với đất nước. Đây chính là đóng góp căn cơ, bền vững của nhà trường cho sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

PV:Xin cảm ơn GS.TS. Hoàng Văn Minh về cuộc trao đổi!

Đỗ Vi (thực hiện)