Những lưu ý khi dùng thuốc GLP-1 giảm cân

Semaglutide (ozempic, wegovy) và tirzepatide (mounjaro, zepbound) là các thuốc chủ vận thụ thể GLP-1, giúp kiểm soát cảm giác đói, làm chậm rỗng dạ dày và cải thiện chuyển hóa glucose. Nhiều nghiên cứu cho thấy, nhóm thuốc này có thể giúp giảm 10–20% trọng lượng cơ thể ở người béo phì.

Tuy nhiên, thuốc không thay thế cho lối sống lành mạnh. Việc sử dụng GLP-1 cần được xem như một phần của chiến lược quản lý cân nặng toàn diện, có thể hỗ trợ giảm cân dưới sự giám sát của bác sĩ chuyên khoa.

1. Khám sức khỏe tổng quát trước khi dùng thuốc

Trước khi bắt đầu điều trị bằng GLP-1, người bệnh cần được đánh giá toàn diện về tiền sử bệnh lý, các yếu tố nguy cơ tim mạch, chức năng gan – thận, rối loạn chuyển hóa, tình trạng tâm lý và thói quen sinh hoạt.

Bác sĩ sẽ cân nhắc lợi ích - nguy cơ, chỉ định liều phù hợp và theo dõi sát các tác dụng phụ. Việc kê đơn thuốc giảm cân mà không có thăm khám đầy đủ hoặc tư vấn chuyên môn tiềm ẩn nhiều rủi ro và không được khuyến cáo.

2. Ưu tiên cải thiện sức khỏe, không chỉ là giảm cân

Mục tiêu chính của điều trị béo phì là cải thiện sức khỏe tổng thể, bao gồm: Kiểm soát đường huyết, huyết áp, mỡ máu, giảm nguy cơ tim mạch và nâng cao chất lượng sống. Thay vì chỉ tập trung vào con số trên cân, người bệnh nên đặt mục tiêu về chức năng thể lực, giấc ngủ, tâm trạng và khả năng duy trì thói quen lành mạnh lâu dài.

3. Điều chỉnh mối quan hệ với thực phẩm

GLP-1 làm giảm cảm giác thèm ăn, giúp người bệnh dễ kiểm soát khẩu phần. Tuy nhiên, sự thay đổi này có thể gây cảm giác "mất hứng thú" với ăn uống, thậm chí dẫn đến chán ăn hoặc thiếu hụt dinh dưỡng. Việc trao đổi thường xuyên với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng giúp người bệnh xây dựng chế độ ăn cân bằng, duy trì niềm vui trong ăn uống mà vẫn đảm bảo giá trị dinh dưỡng.

4. Duy trì hoạt động thể chất

Thuốc không thể thay thế vai trò của vận động. Do đó để giảm cân, ngoài việc uống thuốc đúng chỉ định mà cần kết hợp với chế độ tập luyện phù hợp. Tập thể dục giúp duy trì khối cơ, cải thiện chuyển hóa, tăng sức bền tim mạch, hỗ trợ kiểm soát cân nặng lâu dài.

Khuyến cáo: Ít nhất 150 phút/tuần hoạt động thể lực mức độ vừa (đi bộ nhanh, bơi lội, đạp xe). Kết hợp tập 2 buổi/tuần tập sức mạnh (tạ, dây kháng lực, bài tập thể trọng). Những người kết hợp GLP-1 với tập luyện thường giảm mỡ nhiều hơn và giữ cơ tốt hơn so với chỉ dùng thuốc.

5. Ngăn ngừa mất cơ và loãng xương

Ngăn ngừa mất cơ và loãng xương là mục tiêu quan trọng khi giảm cân, đặc biệt ở những người sử dụng thuốc GLP-1. Việc sụt cân nhanh có thể khiến cơ thể không chỉ mất mỡ mà còn giảm khối cơ và mật độ xương, làm tăng nguy cơ yếu sức, té ngã và hạn chế khả năng vận động.

Để hạn chế tình trạng này, người bệnh cần duy trì các bài tập tăng cường sức mạnh đều đặn, bổ sung đủ protein với mức khuyến cáo khoảng 1–1,2 g/kg/ngày và theo dõi mật độ xương ở những nhóm có nguy cơ cao. Các nguồn protein chất lượng bao gồm trứng, cá, thịt nạc, sữa chua Hy Lạp, phô mai tươi, các loại đậu, hạt và whey protein khi cần thiết.

6. Ưu tiên thực phẩm giàu dinh dưỡng

Do khẩu phần ăn giảm, người bệnh cần chú trọng "chất lượng hơn số lượng". Nên ưu tiên rau xanh, trái cây ít đường, đậu, ngũ cốc nguyên hạt, thực phẩm giàu chất xơ, nước và vi chất, các món súp, canh, hầm, xào ít dầu mỡ giúp dễ tiêu hóa và cung cấp nhiều dưỡng chất. Sinh tố từ rau bina, hạt chia, sữa thực vật không đường cũng là lựa chọn phù hợp.

Ngoài ra, cần theo dõi xét nghiệm định kỳ để phát hiện sớm thiếu hụt vitamin, khoáng chất như B12, sắt, vitamin D.

7. Chủ động kiểm soát tác dụng phụ

Tác dụng phụ thường gặp của GLP-1 gồm: Buồn nôn, nôn, no sớm, trào ngược, ợ hơi, táo bón hoặc tiêu chảy, mệt mỏi… Các triệu chứng thường xuất hiện khi mới dùng thuốc hoặc tăng liều, sau đó giảm dần.

Để giảm thiểu các tác dụng phụ của thuốc nên: Ăn chậm, chia nhỏ bữa, tránh thức ăn nhiều dầu mỡ, uống đủ nước, tăng chất xơ… Trong trường hợp bị buồn nôn kéo dài, bác sĩ có thể chỉ định thuốc chống nôn phù hợp.

8. Ngủ đủ giấc và quản lý căng thẳng

Ngủ đủ giấc và quản lý căng thẳng đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát cân nặng khi sử dụng thuốc GLP-1. Thiếu ngủ và stress kéo dài làm tăng các hormone kích thích cảm giác đói, đồng thời ảnh hưởng tiêu cực đến chuyển hóa năng lượng và khả năng duy trì cân nặng ổn định.

Người bệnh nên duy trì thời gian ngủ từ 7–8 giờ mỗi đêm, kết hợp các biện pháp thư giãn như thiền, viết nhật ký hoặc hít thở sâu. Trong trường hợp căng thẳng kéo dài, trị liệu tâm lý có thể mang lại hiệu quả. Việc kiểm soát tốt stress giúp tối ưu hiệu quả điều trị và duy trì kết quả giảm cân lâu dài.

Xem thêm video đang được quan tâm:

DS. Hoàng Vân