Giá dầu thế giới từng ở mức âm, người bán phải trả tiền cho người mua
Giá dầu thế giới từng trải qua giai đoạn chấn động khi người bán phải trả tiền cho người mua để đưa dầu đi. Ở trong nước, giá xăng cao nhất trong lịch sử tại Việt Nam được ghi nhận vào kỳ điều hành ngày 21/6/2022.
Người bán phải trả tiền để 'đẩy' dầu đi
Ngày 20/4/2020, thị trường năng lượng toàn cầu ghi nhận một sự kiện gây chấn động: giá dầu thô WTI giao tháng 5/2020 giảm xuống âm 37,63 USD/thùng. Điều đó đồng nghĩa với việc người bán phải trả tiền cho người mua chỉ để họ chấp nhận nhận dầu.
Dầu WTI (West Texas Intermediate) còn được gọi là dầu ngọt nhẹ Texas hay dầu thô Mỹ vì được khai thác từ các giàn khoan ở Mỹ và gửi đến Oklahoma bằng đường ống. Còn dầu Brent được khai thác từ các mỏ ở Biển Bắc. Số đông cho rằng WTI là dầu thô chất lượng hơn, đặc biệt phù hợp để tinh chế xăng và luôn có giá cao hơn dầu Brent. Vì nguồn cung thừa mứa, các bể chứa dầu WTI gần như không còn chỗ. Các công ty mua bán dầu phải thuê những chiếc tàu lớn chỉ để neo cảng và chứa lượng dầu dư thừa.
Thực tế, mức giá âm không xuất hiện trên thị trường dầu vật chất thông thường mà xảy ra ở hợp đồng tương lai dầu WTI được giao dịch trên sàn New York Mercantile Exchange. Khi hợp đồng sắp đến ngày đáo hạn, những người nắm giữ hợp đồng phải bán lại nếu không muốn thực hiện nghĩa vụ nhận dầu thật tại điểm giao hàng ở Cushing, bang Oklahoma (Mỹ).
Đại dịch COVID-19 khiến nhu cầu năng lượng trên toàn thế giới giảm mạnh. Máy bay ngừng bay, hoạt động giao thông giảm sâu, nhiều nhà máy tạm dừng hoặc cắt giảm sản xuất. Trong khi đó, nguồn cung dầu vẫn ở mức cao, một phần do cuộc chiến giá dầu giữa Nga và Saudi Arabia khiến sản lượng không được cắt giảm kịp thời.
Hệ quả là dầu vẫn được khai thác nhưng không có người tiêu thụ, khiến các kho dự trữ nhanh chóng chật kín. Khi thời điểm giao hàng của hợp đồng tương lai đến gần, nhiều nhà đầu tư tài chính, vốn chỉ giao dịch giấy tờ chứ không có kho chứa dầu thực tế, buộc phải bán tháo hợp đồng để tránh nghĩa vụ nhận dầu. Khi thị trường gần như không còn ai sẵn sàng tiếp nhận dầu, giá có thể giảm xuống mức dưới 0.
Đối với các nhà khai thác dầu, việc dừng hoạt động giếng dầu không hề đơn giản. Việc tạm ngưng có thể làm hỏng thiết bị, gây thiệt hại cho mỏ và kéo theo chi phí rất lớn khi khởi động lại sau này. Trong nhiều trường hợp, bán dầu với giá cực thấp, thậm chí trả tiền cho người mua, vẫn rẻ hơn so với việc đóng giếng hoặc tìm thêm kho lưu trữ.
Không ít thương nhân hiện không có ý định nhận dầu vì đã chọn mua theo hợp đồng tương lai, nhằm tránh ảnh hưởng của biến động giá và mắc kẹt giữa việc giá dầu giảm quá sâu và buộc phải lựa chọn tìm kiếm kho chứa hay bán lỗ. Vậy là không ít người đã phải lựa chọn đưa ra quyết định trả tiền cho người mua, trong bối cảnh kho chứa ngày càng hiếm hoi vì sản lượng dầu mỏ tăng mạnh.
Ban đầu, dịch bệnh COVID-19 khiến cho các hoạt động vận tải trên toàn thế giới đình trệ, kéo nhu cầu đối với dầu mỏ xuống thấp. Khi tác động của đại dịch bắt đầu vượt qua khỏi vấn đề y tế và tấn công đến các nền kinh tế, Saudi Arabia và Nga lại khơi mào cuộc chiến tranh giá dầu.
Tổ chức các nước xuất khẩu dầu lửa (OPEC) cùng liên hiệp lại mới đạt được thỏa thuận cắt giảm năng lượng lịch sử, nhưng lượng dầu đổ ra thị trường đã "quá sức" chịu đựng của thị trường, dẫn đến tình huống vừa thiếu người mua vừa không có kho chứa hàng tồn.
Giá xăng dầu từng lên mức cao nhất là bao nhiêu?
Tính đến nay, giá xăng cao nhất trong lịch sử tại Việt Nam được ghi nhận vào kỳ điều hành ngày 21/6/2022. Theo đó, giá bán lẻ tối đa của các mặt hàng xăng được niêm yết ở mức: xăng E5RON92 đạt 31.302 đồng/lít, trong khi xăng RON95-III lên tới 32.873 đồng/lít. Đây là mức giá cao nhất từng được thiết lập trên thị trường xăng dầu trong nước.
Theo Công văn số 3460/BCT-TTTN ngày 21/6/2022 của Bộ Công Thương về điều hành kinh doanh xăng dầu, Bộ Công Thương đã công bố giá cơ sở các mặt hàng xăng dầu tiêu dùng phổ biến trên thị trường. Việc điều hành được thực hiện trong bối cảnh giá xăng dầu thành phẩm trên thị trường thế giới biến động mạnh, đồng thời tuân thủ cơ chế giá thị trường có sự quản lý của Nhà nước.
Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương và Bộ Tài chính thống nhất phương án điều hành giá, bao gồm việc trích lập và chi sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu.
Ngày 23/6/2022, sau điều chỉnh của liên Bộ Công Thương - Tài chính, giá xăng bán lẻ trong nước là xăng E5 RON 92 là 31.110 đồng một lít; RON 95-III vượt 32.000 đồng, lên mức 32.370 đồng một lít. RON 95-III là loại bán phổ biến, chiếm gần 70% lượng tiêu thụ trên thị trường và được liên Bộ Công Thương - Tài chính điều hành giá.
Các mặt hàng dầu (dầu hoả, dầu diesel) ở kỳ điều hành này tăng khá mạnh, trên 2.000 đồng một lít. Dầu hoả đắt thêm 2.490 đồng, lên mức giá 27.830 đồng một lít. Dầu diesel cũng tăng 2.630 đồng, lên 29.020 đồng một lít. Riêng dầu mazut giảm 550 đồng một lít, còn 20.350 đồng.
Từ ngày 7/3 đến 9/3, giá dầu thô trên thị trường thế giới ghi nhận đà tăng rất mạnh, nhanh chóng vượt ngưỡng 100 USD/thùng. Cụ thể, ngày 7/3, giá dầu Brent dao động quanh mức 92,7 USD/thùng, trong khi dầu WTI ở khoảng 90,9 USD/thùng. Sang ngày 8/3, thị trường tiếp tục duy trì ở vùng giá cao khi Brent và WTI lần lượt ở khoảng 92–93 USD/thùng và 90–91 USD/thùng.
Tuy nhiên, đến sáng 9/3, giá dầu đã tăng vọt, với WTI giao ngay lên tới khoảng 106,58 USD/thùng, còn Brent đạt gần 107,3 USD/thùng, đánh dấu việc vượt mốc 100 USD/thùng sau nhiều tháng.
Như vậy, chỉ trong vòng hai ngày, giá dầu thế giới đã tăng khoảng 15–17 USD/thùng, tương đương mức tăng gần 17–20%, phản ánh những biến động mạnh trên thị trường năng lượng toàn cầu trong bối cảnh lo ngại về nguồn cung và các căng thẳng địa chính trị gia tăng.
Cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran tiếp tục gây chấn động thị trường toàn cầu khi giá dầu vẫn ở mức cao với diễn biến khó lường. Giá dầu thế giới đang ở mức cao đáng ngại với diễn biến còn khó lường, trong bối cảnh cuộc chiến giữa Mỹ-Israel và Iran đã sang tuần thứ 2, với các cuộc tấn công trả đũa của Tehran nhằm vào các quốc gia sản xuất dầu ở vùng Vịnh.
Nhiều nhà sản xuất dầu lớn ở Trung Đông cắt giảm nguồn cung và do lo ngại về sự gián đoạn kéo dài đối với hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz - tuyến đường vận chuyển 20% lượng dầu và khí đốt toàn cầu.
Việc eo biển Hormuz gần như bị đóng cửa hoàn toàn đồng nghĩa với việc các nhà sản xuất dầu hàng đầu trong khu vực, gồm Saudi Arabia, Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Iraq và Kuwait, đã phải tạm ngừng vận chuyển tới 140 triệu thùng dầu, tương đương khoảng 1,4 ngày nhu cầu toàn cầu, đến các nhà máy lọc dầu trên toàn thế giới.
Theo nhiều chuyên gia năng lượng, thị trường dầu mỏ khó sớm ổn định. Giá dầu có thể tăng trở lại, thậm chí vượt 100 USD/thùng nếu xung đột kéo dài hoặc hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn. Căng thẳng tại Trung Đông gia tăng sau các cuộc không kích nhằm vào Iran hôm 28/2, tiếp đó là các đợt đáp trả bằng tên lửa và máy bay không người lái trong khu vực.