ĐBQH đề xuất coi việc sinh đủ 2 con là trách nhiệm xã hội gắn với mục tiêu phát triển bền vững của đất nước

"Già trước khi giàu hoàn toàn có thể xảy ra"

Dẫn số liệu, đại biểu cho biết tổng tỷ suất sinh của Việt Nam hiện chỉ còn khoảng 1,91 con/phụ nữ, thấp hơn mức sinh thay thế là 2,1 con. Nếu như năm 2022, mức sinh còn duy trì quanh ngưỡng thay thế (gần 2,1 con), thì đến năm 2023 giảm xuống khoảng 1,96 con và tiếp tục giảm còn 1,91 vào năm 2024.

Theo đại biểu, xu hướng giảm nhanh trong 2 năm gần đây, đặc biệt tại khu vực thành thị – nơi mức sinh thấp hơn đáng kể so với nông thôn cho thấy quy mô gia đình ngày càng thu nhỏ, số trẻ em sinh ra không còn đủ để duy trì quy mô dân số ổn định trong dài hạn.

Hệ quả không chỉ dừng lại ở bài toán dân số mà còn kéo theo nhiều áp lực lớn về lao động, an sinh xã hội và tăng trưởng kinh tế. Cùng với đó, Việt Nam đang chuyển nhanh từ giai đoạn "dân số vàng" sang "dân số già", với tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên ngày càng tăng, trong khi lực lượng lao động trẻ có xu hướng suy giảm.

"Sự chuyển dịch này đặt ra thách thức kép: vừa thiếu hụt lao động trong tương lai, vừa gia tăng gánh nặng chăm sóc người cao tuổi. Nếu không có chính sách kịp thời, nguy cơ 'già hóa trước khi giàu' là hoàn toàn có thể xảy ra", đại biểu cảnh báo.

Loạt giải pháp "khuyến sinh" đồng bộ

Trước thực trạng trên, đại biểu Lê Thị Ngọc Linh đề xuất cần có các giải pháp mang tính hệ thống, với trọng tâm là chuyển đổi mạnh mẽ chính sách dân số. Trước hết, cần điều chỉnh định hướng từ "kế hoạch hóa gia đình" sang "duy trì mức sinh thay thế một cách bền vững". Việc phân vùng chính sách theo từng khu vực là cần thiết, trong đó tập trung vào các địa phương có mức sinh thấp, đặc biệt là đô thị lớn và khu công nghiệp.

Đại biểu đề xuất khuyến khích các cặp vợ chồng sinh đủ hai con, coi đây là trách nhiệm xã hội gắn với mục tiêu phát triển bền vững của đất nước. Cùng với đó, cần triển khai các chính sách hỗ trợ tài chính thiết thực, lâu dài nhằm giảm bớt gánh nặng chi phí sinh và nuôi con, như hỗ trợ chi phí sinh nở, chăm sóc trẻ nhỏ, trợ cấp hợp lý cho các gia đình sinh con thứ nhất và thứ hai.

Ngoài ra, cần mở rộng chính sách miễn, giảm học phí, chi phí y tế cho trẻ em; nghiên cứu kéo dài thời gian nghỉ thai sản, nhất là với lao động nữ khu vực ngoài nhà nước; đồng thời xem xét các chính sách thuế ưu đãi đối với hộ gia đình nuôi con nhỏ.

Ở góc độ xã hội, đại biểu cho rằng cần đẩy mạnh truyền thông, giáo dục nhằm thay đổi nhận thức, khuyến khích kết hôn và sinh con đúng độ tuổi, hạn chế xu hướng trì hoãn hôn nhân và sinh con đang gia tăng trong giới trẻ.

"Cần chuyển mạnh sang chính sách 'khuyến sinh' chủ động, đồng bộ và dài hạn, lấy gia đình và phụ nữ làm trung tâm; tôn trọng quyền lựa chọn sinh con nhưng tạo môi trường thuận lợi để người dân 'muốn sinh và có thể sinh'", đại biểu nhấn mạnh.

Đáng chú ý, đại biểu đề xuất đưa chỉ tiêu duy trì mức sinh thay thế trở thành một chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội quan trọng trong từng giai đoạn. Nhấn mạnh tầm quan trọng của vấn đề, đại biểu Lê Thị Ngọc Linh cho rằng mức sinh không chỉ là câu chuyện của mỗi gia đình mà là vấn đề chiến lược quốc gia, gắn trực tiếp với chất lượng nguồn nhân lực và sự phát triển bền vững.

Từ đó, bà bày tỏ mong muốn sớm có các quyết sách kịp thời, mạnh mẽ và đồng bộ nhằm xây dựng môi trường thân thiện với gia đình và trẻ em, nơi mỗi cặp vợ chồng không chỉ "muốn sinh con" mà còn "có điều kiện để sinh và nuôi dạy con tốt hơn".

Lê Bảo