Người mẹ trẻ phải điều trị sức khỏe tâm thần vì có biểu hiện bất thường sau sinh
Mang thai ngoài ý muốn ở tuổi 23, dù được gia đình và chồng quan tâm, chăm sóc, nhưng người mẹ trẻ vẫn rơi vào tình trạng bi quan, suy nghĩ tiêu cực. 3 tuần trước khi vào viện điều trị, cô ôm con đứng trên ban công định nhảy xuống nhưng được người nhà phát hiện và ngăn cản...
Chiều 11/5, tại buổi cung cấp thông tin về Trầm cảm sau sinh, BS Nguyễn Phương Linh (Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai) cho biết, bệnh viện vừa điều trị cho 1 bệnh nhân có các biểu hiện trầm cảm sau sinh khá nặng.
Người mẹ trẻ loạn thần vì trầm cảm sau sinh
Bệnh nhân là Trần Thị N (sinh viên đại học, 23 tuổi, trú tại Hà Nội). Bệnh nhân tính tình vui vẻ, cởi mở. Nhưng đang học Đại học thì cô mang thai ngoài ý muốn với người yêu. Được sự động viên của gia đình hai bên, cô và chồng đã kết hôn và về sống cùng với bố mẹ chồng.
Trước đây, cô gái là người vui vẻ, cởi mở, có nhiều bạn bè nhưng sau khi mang thai, bệnh nhân có thay đổi ngoại hình nên buồn chán, lo lắng, dễ xúc động, hay khóc... Được gia đình động viên, cô gái đã vui vẻ trở lại.
Trong thai kỳ, cô nghén nặng, cơ thể thay đổi, tăng cân nhanh khiến tâm lý bị ảnh hưởng. Người bệnh thường xuyên buồn bã, dễ khóc, nhiều lúc cáu gắt vô cớ và tự ti về ngoại hình. Dù vậy, nhờ sự động viên của chồng, gia đình và bạn bè, cô vẫn cố gắng duy trì việc học. Các giảng viên tạo điều kiện để bệnh nhân tiếp tục đến trường cho tới sát ngày sinh.
Người mẹ trẻ từng rất háo hức chờ con ra đời. Cô đã sinh được một bé trai nặng 3kg, sức khỏe ổn định, được gia đình hỗ trợ chăm sóc đầy đủ cả thể chất lẫn tinh thần. Những tuần đầu tiên, cô cảm thấy hạnh phúc, nhưng khoảng 5 tuần sau sinh cô thường xuyên cảm thấy buồn chán, mệt mỏi, không có hứng thú với sở thích trước đây như xem phim, dùng mạng xã hội.
Cô hạn chế giao tiếp với mọi người xung quanh, không muốn gặp gỡ người thân, bạn bè. Không đủ sữa nuôi con nên con phải ăn sữa ngoài, cô cảm thấy có lỗi với con, mệt mỏi, chán nản.
Tình trạng trên kéo dài khoảng 3-4 tháng, người mẹ trẻ buồn chán nhiều hơn, cảm giác trống rỗng, xuất hiện nhiều suy nghĩ bi quan tiêu cực, cho rằng mình có tội, có lỗi do không chăm sóc được con.
3 tuần trước vào viện, bệnh nhân ôm con đứng trên ban công định nhảy xuống nhưng được người nhà phát hiện và ngăn cản. Bệnh nhân suy nghĩ bi quan, tiêu cực nhiều hơn, suy nghĩ muốn chết thường xuyên xuất hiện. Bệnh nhân được gia đình đưa đến khám và nhập viện Sức khỏe tâm thần điều trị.
BS Linh cho hay, thăm khám cho thấy, bệnh nhân bị trầm cảm sau sinh có triệu chứng loạn thần, có thể làm hại đến bản thân và con nếu không được điều trị kịp thời.
Qua 20 ngày điều trị, bệnh nhân được ra viện. Người nhà cũng được tư vấn để tạo môi trường giúp bệnh nhân phục hồi. Hiện tại 2 tháng sau khi ra viện, sức khỏe về mặt tinh thần của người bệnh đã hoàn toàn ổn định, bệnh nhân đã chuẩn bị quay trở lại học và có dự định đi làm.
Khoảng 10-15% phụ nữ sau sinh mắc trầm cảm
Chia sẻ thêm, BSCK II Nguyễn Thị Ái Vân, Viện Sức khỏe Tâm thần cho biết, trầm cảm sau sinh (Postpartum Depression - PPD) là rối loạn tâm thần phổ biến nhưng dễ bị bỏ sót. Bệnh thường xuất hiện trong vòng 4-6 tuần đầu sau sinh nhưng cũng có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí hơn một năm nếu không được điều trị.
Các nghiên cứu cho thấy khoảng 10-15% phụ nữ sau sinh mắc trầm cảm sau sinh. Tại Việt Nam, một số nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ dao động 8-16%. Ở nhóm phụ nữ chịu nhiều áp lực tâm lý hoặc trong giai đoạn dịch bệnh, tỷ lệ có thể cao hơn đáng kể.
Theo BSCKII Ái Vân, trầm cảm sau sinh là kết quả của nhiều yếu tố cùng tác động. Sau sinh, hormone estrogen và progesterone giảm đột ngột, ảnh hưởng đến hệ thần kinh điều hòa cảm xúc.
Bên cạnh đó là áp lực chăm con, thiếu ngủ kéo dài, khó khăn kinh tế, mâu thuẫn gia đình hoặc thiếu sự hỗ trợ từ người thân. Nhiều trường hợp bị bỏ qua vì gia đình cho rằng sản phụ chỉ "mệt sau sinh" hoặc "quá nhạy cảm".
Các chuyên gia nhấn mạnh, trầm cảm sau sinh hoàn toàn có thể điều trị nếu được phát hiện sớm. Người bệnh cần được hỗ trợ tâm lý, nghỉ ngơi hợp lý, giảm áp lực chăm con và tăng sự đồng hành từ gia đình. Với trường hợp nặng hoặc có nguy cơ tự sát, sản phụ cần nhập viện điều trị chuyên khoa càng sớm càng tốt.
Dấu hiệu của trầm cảm sau sinh là gì?
Các triệu chứng ban đầu của trầm cảm sau sinh như: Khí sắc giảm, cảm xúc thay đổi, buồn rầu, dễ cáu, dễ khóc…; Giảm sở thích hứng thú, giảm các mối quan hệ gia đình; Rối loạn giấc ngủ, rối loạn ăn uống; Giảm tập trung chú ý, trí nhớ; Các triệu chứng cơ thể: đau đầu, đau bụng, ngực...
Ở giai đoạn nặng, sản phụ có thể xuất hiện cảm giác tội lỗi, vô dụng, không muốn giao tiếp, mất khả năng chăm sóc con, thậm chí có ý nghĩ tự sát hoặc làm hại bản thân.
Nếu không được điều trị kịp thời, trầm cảm sau sinh có thể gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng. Đối với mẹ có thể làm suy giảm chất lượng cuộc sống, nguy cơ lạm dụng chất và tự tử (chiếm khoảng 20% các ca tử vong sau sinh);
Đối với con có thể làm gián đoạn sự gắn kết mẹ - con, dẫn đến các vấn đề về phát triển nhận thức, ngôn ngữ và hành vi của trẻ từ sơ sinh đến tuổi thiếu niên;
Đối với gia đình có thể gây áp lực lớn lên bạn đời, tăng nguy cơ trầm cảm ở người cha và làm mất ổn định cấu trúc gia đình...