Tiêm kích Su-35 Nga lần đầu bắn hạ F-16 Ukraine?

Các báo cáo cho biết vụ phóng tên lửa, được cho là loại R-77 hoặc R-37M, đã được các kênh giám sát của Ukraine ghi nhận.

Nếu thông tin này được xác nhận, đây sẽ là lần đầu tiên một chiếc F-16 của Ukraine bị bắn hạ trong một trận không chiến trực tiếp. Trước đó, Ukraine đã mất một số F-16 trong chiến đấu, nhưng chưa từng có báo cáo chính thức nào về việc chúng bị hạ bởi máy bay đối phương trong không chiến trên không.

Su-35 là phiên bản hiện đại hóa sâu của dòng Su-27 thời Liên Xô, được Nga phát triển với mục tiêu đối đầu và vượt trội trước các tiêm kích NATO như F-15 và F-16.

Trong khi đó, F-16 được Mỹ thiết kế như một tiêm kích hạng nhẹ, chi phí thấp hơn so với F-15. Đây là máy bay một động cơ, nhỏ và nhẹ hơn đáng kể so với Su-35, loại tiêm kích hai động cơ hạng nặng chuyên về ưu thế trên không.

Một trong những vấn đề lớn nhất xoay quanh lực lượng F-16 của Ukraine là câu hỏi về phi công điều khiển. Nhiều nguồn tin cho rằng một số phi công kỳ cựu của Không quân Mỹ và Không quân Hoàng gia Hà Lan đang trực tiếp tham gia vận hành các máy bay này cho Ukraine.

Ngay từ đầu, giới phân tích đã xem việc thiếu phi công Ukraine được đào tạo theo chuẩn NATO là trở ngại lớn nhất trong quá trình đưa F-16 vào chiến đấu. Trước xung đột, Không quân Ukraine chủ yếu sử dụng các dòng máy bay có nguồn gốc Liên Xô như MiG-29, Su-24M và Su-27.

Quyết định viện trợ F-16 được đưa ra sau khi các phi đội máy bay Liên Xô của Ukraine chịu tổn thất nặng nề, dù Kiev đã nhận thêm nhiều chiếc MiG-29 từ các nước Đông Âu.

Tuy nhiên, phần lớn F-16 chuyển giao cho Ukraine đều là máy bay cũ từ kho dự trữ châu Âu và chưa được nâng cấp lên chuẩn hiện đại của thế kỷ 21. Vì vậy, nhiều chuyên gia cho rằng chúng gặp bất lợi đáng kể khi đối đầu các tiêm kích tiên tiến hơn của Nga.

Phát ngôn viên Không quân Ukraine Yuri Ignat từng tuyên bố vào tháng 6/2025, Nga hiện sở hữu các máy bay có radar mạnh hơn và tên lửa tầm xa hơn cả F-16, đồng thời có mạng lưới phòng không hoạt động phối hợp rất hiệu quả với lực lượng không quân.

Trước đó, tháng 3/2025, ông Ignat cũng thừa nhận rằng F-16 của Ukraine "không thể cạnh tranh trực tiếp" với Su-35 trong không chiến.

Theo ông, để đối phó với các tiêm kích Nga, Ukraine cần một hệ thống tác chiến tổng thể gồm phòng không mặt đất, tác chiến điện tử, radar cảnh báo sớm trên không và tên lửa không đối không hiện đại hơn.

Các báo cáo từ phía Ukraine cho thấy ưu thế trên không của Nga đã buộc F-16 phải thay đổi hoàn toàn cách tác chiến.

Một phi công F-16 Ukraine từng cho biết, các tiêm kích Su-57, Su-35 và máy bay đánh chặn Mikoyan MiG-31 thường xuyên tuần tra ở độ cao lớn, chờ máy bay Ukraine cất cánh. Điều đó khiến F-16 Ukraine hầu như không thể hoạt động ở độ cao cao và buộc phải áp dụng chiến thuật bay bám địa hình ở tầm thấp. Theo các phi công Ukraine, chiến thuật này giúp giảm khả năng radar và đầu dò tên lửa Nga khóa mục tiêu do nhiễu địa hình gây ảnh hưởng tới cảm biến.

Tháng 11/2025, Giám đốc Rostec Sergey Chemezov tuyên bố Su-35 đã buộc các máy bay F-16 và Mirage 2000 của Ukraine phải hoạt động ở độ cao cực thấp và lùi sâu phía sau chiến tuyến. Theo ông, Su-35 có khả năng tấn công mục tiêu ở khoảng cách hàng trăm km, khiến máy bay Ukraine khó tiếp cận tiền tuyến để phóng tên lửa.

Dù Su-35 hiện vẫn được xem là có ưu thế lớn trước các F-16 Ukraine đang sử dụng, giới phân tích quốc tế cho rằng khả năng cạnh tranh của dòng tiêm kích Nga này trước các chiến đấu cơ thế hệ năm tiên tiến hơn như Lockheed Martin F-35 Lightning II hay Chengdu J-20 vẫn còn là chủ đề gây nhiều tranh cãi.