Quốc gia Đông Nam Á đưa tiêm kích Rafale Pháp vào trực chiến
Indonesia đã chính thức đưa những tiêm kích Rafale do Pháp sản xuất vào biên chế, trong một buổi lễ quốc phòng tổ chức tại căn cứ không quân Halim Perdanakusuma ở Jakarta.
Trong lễ bàn giao có sự tham dự của Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto, Jakarta tiếp nhận tổng cộng 6 chiếc Rafale, 4 máy bay thương mại Falcon 8X, 1 máy bay tiếp dầu – vận tải Airbus A400M MRTT, cùng radar điều khiển đánh chặn Thales GM403. Bộ Quốc phòng Indonesia cho biết 6 chiếc Rafale sẽ được biên chế cho Phi đội 12.
Tổng thống Prabowo đã trực tiếp gắn biểu tượng phi đội lên máy bay dẫn đầu và thực hiện nghi thức ban phước bằng nước theo truyền thống địa phương.
Indonesia ký hợp đồng mua 42 tiêm kích Rafale trị giá khoảng 8,1 tỷ USD vào tháng 2/2022. Kể từ đó, Pháp liên tục vận động Jakarta mở rộng thêm đơn đặt hàng. Đến tháng 8/2025, Không quân Indonesia lần đầu công bố hình ảnh Rafale mang màu sơn quân đội nước này.
Với quy mô phi đội chiến đấu hiện nay của Indonesia, số lượng Rafale được đặt mua cho thấy Jakarta có thể sẽ thay thế phần lớn các tiêm kích F-5 và F-16 do Mỹ sản xuất, thậm chí cả một phần phi đội Su-27 và Su-30 của Nga.
Tuy nhiên, quyết định này cũng làm dấy lên nhiều tranh luận trong giới phân tích quốc phòng Indonesia. Dù Rafale là tiêm kích hiện đại, máy bay này vẫn thuộc nhóm chiến đấu cơ hạng nhẹ, có kích thước và công suất động cơ tương đương F-16. Điều đó khiến Rafale có tầm hoạt động ngắn hơn đáng kể so với các tiêm kích hạng nặng như Su-27 hay Su-30.
Ngoài ra, radar của Rafale cũng nhỏ hơn đáng kể so với các dòng chiến đấu cơ hạng nặng của Nga, làm hạn chế khả năng tuần tra tầm xa và kiểm soát không phận rộng lớn của Indonesia, quốc gia trải dài trên hàng nghìn hòn đảo.
Trước khi chọn Rafale, Indonesia từng lên kế hoạch mua tiêm kích Su-35S của Nga. Hợp đồng được ký từ tháng 2/2018, nhưng sau đó bị đình lại do Mỹ đe dọa áp đặt các lệnh trừng phạt kinh tế theo đạo luật CAATSA.
Su-35 được đánh giá có ưu thế lớn về tầm bay, tải trọng và radar so với Rafale. Trước đó, Rafale từng cạnh tranh với Su-30 trong nhiều thương vụ quốc tế tại Algeria, Kazakhstan và Ethiopia nhưng đều thất bại, phần lớn do các quốc gia này ít chịu ảnh hưởng từ sức ép chính trị phương Tây.
Dù khả năng Indonesia quay lại với Su-35 hiện được xem là rất thấp, nhiều chuyên gia quốc phòng nước này cho rằng Jakarta vẫn có thể cân nhắc tiêm kích thế hệ năm Su-57 của Nga trong tương lai để tạo ra mô hình phối hợp "cao – thấp" cùng Rafale. Không chỉ Nga, Trung Quốc cũng đang nổi lên như một đối tác tiềm năng của Indonesia trong lĩnh vực không quân.
Ngày 16/10/2025, Bộ trưởng Quốc phòng Indonesia Sjafrie Sjamsoeddin xác nhận nước này đã đặt mua 42 tiêm kích J-10C của Trung Quốc. Quyết định được cho là chịu ảnh hưởng lớn sau màn thể hiện của J-10C trong biên chế Không quân Pakistan hồi tháng 5/2025, khi loại máy bay này được cho là đã bắn hạ nhiều chiến đấu cơ Ấn Độ, bao gồm cả Rafale.
Việc cùng lúc sở hữu Rafale và J-10C cũng khiến Indonesia đối mặt bài toán thiếu hụt tiêm kích hạng nặng tầm xa, bởi cả hai đều thuộc nhóm chiến đấu cơ hạng nhẹ.
Trong bối cảnh đó, nhiều đồn đoán cho rằng Jakarta có thể cân nhắc mua tiêm kích tàng hình J-35 của Trung Quốc, mẫu máy bay hai động cơ lớn hơn, có tầm hoạt động xa hơn đáng kể.
Ở phía phương Tây, lựa chọn hiếm hoi trong phân khúc tiêm kích hạng nặng là F-15EX của Mỹ từng được Indonesia xem xét. Tuy nhiên, Boeing đã xác nhận chấm dứt đàm phán bán F-15EX cho Jakarta vào tháng 2/2026.
Một trong những nguyên nhân khiến tiêm kích Mỹ gặp khó tại các quốc gia trung lập là các hạn chế nghiêm ngặt mà Washington áp đặt đối với việc vận hành, nâng cấp và sử dụng máy bay. Theo nhiều chuyên gia, mức độ tự chủ mà Mỹ cho phép khách hàng thấp hơn đáng kể so với Nga và Trung Quốc, thậm chí cũng hạn chế hơn so với Pháp trong một số lĩnh vực.