Ma túy 'ẩn mình' và những cơn loạn thần ở người trẻ
Ma túy thế hệ mới đang “ẩn mình” trong vape, “nước vui”, thuốc giảm cân… khiến nhiều người trẻ vô tình trở thành nạn nhân. Các bác sĩ cảnh báo ngày càng nhiều trường hợp nhập viện tâm thần vì sử dụng các chất kích thích trá hình.
Không còn là những bệnh nhân nghiện heroin như nhiều năm trước, các cơ sở điều trị tâm thần hiện nay đang tiếp nhận ngày càng nhiều bệnh nhân trẻ tuổi rơi vào loạn thần sau khi sử dụng ma túy tổng hợp, cần sa, ketamine hay các chất kích thích trá hình trong thuốc lá điện tử.
Theo PGS.TS Bùi Quang Huy, Chủ nhiệm Khoa Tâm thần, Bệnh viện Quân Y 103, khoảng 10 năm trước, phần lớn bệnh nhân liên quan ma túy nhập viện chủ yếu do heroin. Tuy nhiên hiện nay, nhóm ma túy kích thích thần kinh như ma túy đá, ketamine, cần sa tổng hợp, "nước vui", … đang chiếm đa số.
"Các loại ma túy kích thích thần kinh đều tác động lên não, làm tăng tiết dopamine – chất tạo cảm giác hưng phấn. Ban đầu người dùng thấy vui vẻ, tăng giao tiếp, tỉnh táo, không buồn ngủ, đặc biệt phổ biến trong môi trường quán bar, vũ trường hoặc những người phải thức đêm nhiều. Nhưng khi chất này kích thích quá mức, não sẽ rơi vào trạng thái loạn thần", PGS.TS Bùi Quang Huy cho biết.
Biểu hiện thường gặp là hoang tưởng bị truy sát, nghe tiếng nói trong đầu, nhìn thấy hình ảnh không có thật. Nhiều người trong cơn "ngáo đá" trèo lên mái nhà, cột điện để trốn chạy "kẻ thù tưởng tượng", tự gây thương tích hoặc tấn công người xung quanh. "Dân gian gọi là 'ngáo đá', nhưng thực chất không chỉ ma túy đá mới gây ra tình trạng này. Ketamine, cần sa tổng hợp hay nhiều loại ma túy kích thích khác đều có thể dẫn đến loạn thần", PGS.TS Bùi Quang Huy nói.
Đáng lo ngại, độ tuổi sử dụng ma túy ngày càng trẻ hóa. Nhiều học sinh, sinh viên sử dụng chất kích thích thông qua thuốc lá điện tử, tinh dầu pha ma túy hoặc các loại "kẹo", "nước vui" mà không nhận thức đầy đủ mức độ nguy hiểm.
PGS.TS Bùi Quang Huy cho hay, các chất kích thích được pha vào tinh dầu thuốc lá điện tử rất phổ biến. Bề ngoài chỉ giống một thiết bị hút thông thường nên phụ huynh và nhà trường khó phát hiện.
"Có những em học sinh góp tiền mua chung một lọ tinh dầu rồi dùng cùng nhau. Nhiều em nghĩ chỉ là hút cho biết hoặc theo bạn bè, nhưng thực tế bên trong chứa chất gây nghiện mạnh", PGS.TS Bùi Quang Huy chia sẻ.
Không chỉ xuất hiện dưới dạng thuốc lá điện tử hay "kẹo", ma túy tổng hợp hiện còn bị trộn vào nhiều sản phẩm đội lốt thực phẩm chức năng, thuốc giảm cân khiến người dùng khó nhận biết. PGS.TS Bùi Quang Huy kể từng tiếp nhận nữ bệnh nhân liên tục sụt cân, mất ngủ, kích động và có biểu hiện rối loạn tâm thần. Khi xét nghiệm, kết quả cho thấy bệnh nhân dương tính với ma túy tổng hợp. Tuy nhiên, người phụ nữ này khẳng định chưa từng sử dụng ma túy. Sau khi xét nghiệm thuốc giảm cân, bác sĩ phát hiện trong thuốc giảm cân mua trên mạng có chứ ma túy và người phụ nữ sử dụng trong thời gian dài.
"Nhiều loại thuốc giảm cân trôi nổi bị trộn chất kích thích để tạo cảm giác tỉnh táo, chán ăn, giảm cân nhanh. Người dùng tưởng là thực phẩm hỗ trợ giảm cân thông thường nhưng thực chất đang nạp ma túy vào cơ thể mỗi ngày", PGS.TS Bùi Quang Huy cảnh báo.
Không chỉ gây loạn thần cấp, ma túy tổng hợp còn để lại hậu quả kéo dài. Theo bác sĩ, sau nhiều lần sử dụng, người bệnh có thể tái loạn thần dù đã ngừng chất kích thích hàng tháng, thậm chí hàng năm. Ngoài loạn thần, người nghiện còn dễ rơi vào trạng thái trầm cảm nặng sau khi ngừng sử dụng ma túy, với biểu hiện chán nản, mất động lực, ngủ nhiều, thậm chí có ý nghĩ tự sát.
Theo PGS.TS Bùi Quang Huy, việc điều trị rối loạn tâm thần do ma túy không quá khó nếu bệnh nhân dừng sử dụng chất kích thích hoàn toàn. Tuy nhiên, tỷ lệ tái nghiện rất cao.
"Nhiều người điều trị xong lại tiếp tục sử dụng. Mỗi lần tái nghiện, tổn thương não và mức độ loạn thần đều nặng hơn trước", bác sĩ cảnh báo.
Bên cạnh đó, ma túy tổng hợp hiện nay được sản xuất rất thủ công, nguyên liệu dễ kiếm, giá rẻ nên ngày càng phổ biến. Một số loại chỉ cần vài trăm nghìn đồng đã có thể sử dụng nhiều lần, khiến giới trẻ dễ tiếp cận hơn trước.
PGS.TS Bùi Quang Huy cho rằng, điều đáng sợ nhất là nhiều người trẻ coi việc thử ma túy như một trải nghiệm bình thường hoặc cách để "hòa nhập" với bạn bè mà không lường trước hậu quả.