Bom Iran lần đầu xuất hiện trên tiêm kích Su-30 Nga

Hình ảnh được công bố cuối tháng 5, cho thấy các tiêm kích Su-30SM của Không quân Armenia mang theo loại bom lượn dẫn đường chính xác được cho là Yasin của Iran trong một cuộc duyệt binh lớn tại Quảng trường Cộng hòa ở thủ đô Yerevan.

Bom lượn Yasin được thiết kế để tấn công các mục tiêu ở khoảng cách xa ngoài tầm nhìn trực tiếp của phi công. So với tên lửa dẫn đường, loại vũ khí này có chi phí thấp hơn đáng kể nhưng vẫn duy trì khả năng tấn công chính xác, giúp tăng đáng kể hiệu quả tác chiến của các máy bay chiến đấu.

Su-30SM có thể trở thành nền tảng cho vũ khí Iran

Su-30SM từ lâu được Nga quảng bá như một dòng tiêm kích tiêu chuẩn dành cho nhiều quốc gia thuộc không gian hậu Xô viết. Ngoài Armenia, Belarus và Kazakhstan cũng đang vận hành loại máy bay này, trong đó Kazakhstan là khách hàng nước ngoài lớn nhất của dòng chiến đấu cơ này.

Sự xuất hiện của bom Yasin trên Su-30SM diễn ra trong bối cảnh Iran đang đẩy mạnh hiện đại hóa lực lượng không quân. Năm 2025, Bộ Quốc phòng Iran xác nhận nước này đã đặt mua 48 tiêm kích Su-35 của Nga. Do Su-35 và phiên bản Su-30SM2 hiện đại nhất có nhiều điểm tương đồng về hệ thống tác chiến, các cuộc thử nghiệm tích hợp bom Iran trên Su-30SM có thể trở thành cơ sở cho việc trang bị loại vũ khí này cho Su-35 trong tương lai.

Một số nhà phân tích cho rằng việc Iran không chỉ mua máy bay Nga mà còn có khả năng xuất khẩu đạn dược cho các nền tảng này là dấu hiệu cho thấy Tehran đang từng bước hội nhập sâu hơn vào mạng lưới công nghiệp quốc phòng do Nga dẫn dắt.

Armenia và câu chuyện dang dở với Su-30SM

Armenia hiện là quốc gia vận hành số lượng Su-30SM ít nhất trong số các khách hàng nước ngoài của Nga. Nước này chỉ tiếp nhận 4 chiếc vào cuối năm 2019, theo các thỏa thuận trong khuôn khổ Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (CSTO), với phần lớn kinh phí được hỗ trợ thông qua các khoản tín dụng quân sự của Nga.

Khi những chiếc Su-30SM đầu tiên được bàn giao, giới lãnh đạo Armenia xem đây là bước ngoặt quan trọng đối với quá trình hiện đại hóa quân đội. Bộ trưởng Quốc phòng Armenia khi đó là ông Davit Tonoyan từng tuyên bố 4 máy bay chỉ là giai đoạn đầu của kế hoạch xây dựng phi đội gồm 12 chiếc.

Tuy nhiên, kế hoạch này chưa bao giờ trở thành hiện thực. Quan hệ giữa Yerevan và Moscow dần nguội lạnh, trong khi Armenia ngày càng tìm kiếm sự hợp tác với các nước NATO.

Thủ tướng Nikol Pashinyan sau đó thừa nhận rằng các tiêm kích Su-30SM được mua mà không đi kèm đầy đủ tên lửa không đối không. Điều này khiến chúng gần như không thể phát huy vai trò đáng kể trong cuộc chiến Nagorno-Karabakh năm 2020 với Azerbaijan, quốc gia nhận được sự hỗ trợ mạnh mẽ từ Thổ Nhĩ Kỳ.

Su-30SM từng được kỳ vọng thay đổi cán cân sức mạnh khu vực

Su-30SM được đánh giá là một trong những tiêm kích có tầm hoạt động xa, khả năng mang tải trọng lớn và hệ thống cảm biến mạnh nhất trong phân khúc chiến đấu cơ thế hệ 4++.

Khi Armenia quyết định mua loại máy bay này, nhiều chuyên gia cho rằng phi đội Su-30SM kết hợp với các hệ thống tên lửa đạn đạo Iskander-M của Nga có thể tạo ra sức răn đe đáng kể trong khu vực.

Nếu kế hoạch sở hữu 12 chiếc được hoàn tất, Armenia được kỳ vọng sẽ có khả năng đối trọng tốt hơn trước các mối đe dọa tiềm tàng từ Thổ Nhĩ Kỳ, quốc gia thành viên NATO chủ yếu dựa vào các tiêm kích F-16C/D đời cũ làm lực lượng chủ lực.

Trong bối cảnh đó, mối quan hệ chiến lược giữa Armenia và Iran cũng ngày càng được củng cố. Những bất đồng kéo dài giữa Tehran và Ankara, đặc biệt liên quan đến cuộc xung đột tại Syria, đã tạo nền tảng cho sự hợp tác chặt chẽ hơn giữa Iran và Armenia trong nhiều lĩnh vực, bao gồm cả quốc phòng và an ninh khu vực.