Tháo gỡ điểm nghẽn để phấn đấu mọi người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí từ năm 2026

GS.TS Trần Văn Thuấn - Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia đã nhấn mạnh điều này trong phát biểu chỉ đạo tại hội nghị trực tiếp và trực tuyến toàn quốc do Bộ Y tế tổ chức chiều 9/6 nghe báo cáo tiến độ, nhận diện khó khăn, vướng mắc và thống nhất các giải pháp thúc đẩy việc tổ chức khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho người dân..

Bước chuyển căn bản trong chăm sóc sức khỏe Nhân dân 

Theo Thứ trưởng Trần Văn Thuấn, đây là một nhiệm vụ rất lớn, rất mới, rất thiết thực, trực tiếp cụ thể hóa tinh thần của Nghị quyết số 72 ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị; Chương trình hành động của Chính phủ tại Nghị quyết số 282; Chỉ thị số 17 của Thủ tướng Chính phủ; cũng như các quy định, hướng dẫn chuyên môn đã được Bộ Y tế ban hành trong thời gian qua.

Thứ trưởng Trần Văn Thuấn nêu rõ, điểm cốt lõi của nhiệm vụ không chỉ là tổ chức một đợt khám sức khỏe đơn thuần mà là tạo ra bước chuyển căn bản trong tư duy chăm sóc sức khỏe.

"Đây là sự chuyển đổi từ chữa bệnh là chính sang phòng bệnh chủ động; từ phát hiện bệnh muộn sang phát hiện sớm; từ chăm sóc sức khỏe rời rạc sang quản lý sức khỏe liên tục theo vòng đời; từ dữ liệu phân tán sang hồ sơ sức khỏe điện tử được cập nhật, kết nối và sử dụng hiệu quả trong quản trị hệ thống y tế", Thứ trưởng nhấn mạnh.

Ông cho rằng việc người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm không chỉ là chính sách an sinh mang tính nhân văn sâu sắc mà còn tạo nền tảng để giảm gánh nặng bệnh tật, giảm chi phí y tế, nâng cao chất lượng dân số, củng cố y tế cơ sở và từng bước hình thành cơ sở dữ liệu quản lý sức khỏe quốc gia.

Trong thời gian qua, Bộ Y tế đã khẩn trương tham mưu, trình Chính phủ ban hành Nghị định số 165 hướng dẫn Luật Phòng bệnh; đồng thời xây dựng, ban hành nhiều hướng dẫn chuyên môn liên quan đến khám sức khỏe định kỳ theo độ tuổi, nhóm đối tượng và đặc thù nghề nghiệp.

Bộ cũng đã tổ chức các hội nghị phổ biến, hướng dẫn chuyên môn, giải đáp bước đầu những khó khăn phát sinh tại địa phương; giao Cục Quản lý Khám, chữa bệnh làm đầu mối phối hợp với các đơn vị liên quan nghiên cứu, đề xuất giải pháp tháo gỡ.

Nhận diện rõ các điểm nghẽn để tháo gỡ kịp thời

Bên cạnh những kết quả bước đầu, Thứ trưởng Trần Văn Thuấn thẳng thắn nhìn nhận tiến độ triển khai tại nhiều địa phương còn chậm, chưa đồng đều.

Nhiều nơi vẫn còn lúng túng trong tổ chức thực hiện, từ mô hình triển khai, nhân lực, cơ chế tài chính, thanh toán bảo hiểm y tế đến việc cập nhật hồ sơ sức khỏe điện tử và kết nối dữ liệu.

"Nếu những điểm nghẽn này không được nhận diện đúng, phân loại đúng và xử lý đúng thẩm quyền thì nhiệm vụ rất lớn này sẽ khó đạt được tiến độ và chất lượng theo yêu cầu", Thứ trưởng cảnh báo.

Tại hội nghị, đại diện các đơn vị thuộc Bộ Y tế, các bộ, ngành liên quan và nhiều địa phương đã báo cáo tiến độ triển khai, đồng thời nêu các khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc miễn phí cho người dân.

Tiếp thu các ý kiến, Thứ trưởng Trần Văn Thuấn khẳng định Bộ Y tế sẽ không né tránh khó khăn và không để địa phương tự xoay xở trong quá trình thực hiện.

"Tinh thần của Bộ Y tế là không để một chủ trương rất đúng, rất nhân văn, rất lớn của Đảng, Nhà nước và Chính phủ bị chậm lại vì thiếu hướng dẫn, thiếu thống nhất hoặc thiếu cơ chế phối hợp", Thứ trưởng nhấn mạnh.

Theo lãnh đạo Bộ Y tế, mục tiêu phấn đấu mọi người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc ít nhất một lần trong năm 2026 là mục tiêu lớn, yêu cầu cao và thời gian triển khai rất gấp.

Tuy nhiên, đây là mục tiêu cần quyết tâm thực hiện bởi phía sau mỗi chỉ tiêu không chỉ là những con số thống kê mà là cơ hội để phát hiện sớm bệnh tật, giảm chi phí điều trị, giảm quá tải bệnh viện, củng cố y tế cơ sở và bảo vệ sức khỏe Nhân dân một cách chủ động, công bằng và bền vững hơn.

Khẩn trương hoàn thiện dữ liệu và hướng dẫn chuyên môn

Để tháo gỡ các khó khăn, Thứ trưởng Trần Văn Thuấn giao Cục Quản lý Khám, chữa bệnh làm đầu mối tổng hợp đầy đủ các ý kiến tại hội nghị; phối hợp với các đơn vị liên quan phân nhóm vấn đề, xác định rõ thẩm quyền, đầu mối, sản phẩm và thời hạn xử lý.

Đối với các nội dung thuộc thẩm quyền của Bộ Y tế, Thứ trưởng yêu cầu khẩn trương nghiên cứu, sửa đổi hoặc ban hành các văn bản hướng dẫn cần thiết.

"Nội dung nào cần sửa Thông tư thì đề xuất sửa Thông tư. Nội dung nào cần ban hành quy trình chuyên môn, biểu mẫu, tiêu chuẩn dữ liệu hay tiêu chuẩn kết nối thì phải chủ động tham mưu, bảo đảm thống nhất, dễ hiểu và phù hợp thực tiễn", Thứ trưởng yêu cầu.

Những vấn đề vượt thẩm quyền của Bộ Y tế, liên quan đến cơ chế tài chính, ngân sách, bảo hiểm y tế hoặc cần điều chỉnh ở cấp Nghị định, cấp Luật sẽ được tổng hợp, đánh giá tác động và báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xem xét.

Về chuyên môn, lãnh đạo Bộ Y tế đề nghị các đơn vị tiếp tục rà soát, thống nhất nội dung khám theo từng nhóm tuổi, nhóm đối tượng; đồng thời làm rõ sự kết nối giữa khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc, khám sức khỏe học đường, khám bệnh bảo hiểm y tế, khám bệnh nghề nghiệp và các chương trình y tế đang triển khai.

Nguyên tắc đặt ra là không trùng lặp, không hình thức, không gây quá tải không cần thiết nhưng vẫn phải bảo đảm chất lượng chuyên môn, phát hiện được các nguy cơ sức khỏe chính và tạo ra dữ liệu có giá trị cho quản lý sức khỏe lâu dài.

Đối với các nhóm đối tượng đặc thù như trẻ em dưới 6 tuổi, học sinh, người lao động, người cao tuổi, người có nguy cơ cao hoặc đang quản lý bệnh mạn tính, Bộ Y tế sẽ tiếp tục hoàn thiện hướng dẫn để địa phương có cơ sở triển khai thống nhất.

Liên quan đến cơ chế tài chính và BHYT, Thứ trưởng giao các đơn vị chức năng phối hợp với Bảo hiểm xã hội Việt Nam và Bộ Tài chính tiếp tục làm rõ cơ chế chi trả, định mức, phương pháp lập dự toán và quyết toán kinh phí.

"Không thể để địa phương muốn làm nhưng không rõ nguồn chi; cơ sở y tế muốn triển khai nhưng không rõ cơ chế thanh toán; người dân được hưởng chính sách nhưng quá trình tổ chức lại thiếu thống nhất", Thứ trưởng lưu ý.

Đối với hồ sơ sức khỏe điện tử, Thứ trưởng Trần Văn Thuấn yêu cầu Trung tâm Thông tin y tế Quốc gia khẩn trương hoàn thiện hướng dẫn kỹ thuật về kết nối, liên thông và cập nhật dữ liệu.

"Dữ liệu phải đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và dùng chung. Mỗi kết quả khám sức khỏe phải trở thành một mảnh ghép trong bức tranh sức khỏe của từng người dân, từng địa phương và của cả quốc gia", Thứ trưởng nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, lãnh đạo Bộ Y tế đề nghị UBND các tỉnh, thành phố tiếp tục quan tâm chỉ đạo quyết liệt hơn nữa; huy động đồng bộ hệ thống y tế công lập, ngoài công lập, bệnh viện, trung tâm y tế và trạm y tế tham gia triển khai.

Các địa phương cần chủ động rà soát đối tượng, xây dựng kế hoạch phù hợp, bố trí điểm khám, tổ chức luồng khám và chuẩn bị đầy đủ điều kiện về nhân lực, cơ sở vật chất, dữ liệu và công nghệ thông tin.

Cũng tại hội nghị, Thứ trưởng Trần Văn Thuấn cho hay, Bộ Y tế sẽ có văn bản đề nghị UBND các tỉnh, thành phố báo cáo tiến độ triển khai hằng tháng. Đề nghị các địa phương gửi báo cáo về Bộ Y tế trước ngày 15 hằng tháng để Bộ Y tế tổng hợp, đánh giá tình hình, tháo gỡ kịp thời các khó khăn thuộc thẩm quyền và báo cáo cấp có thẩm quyền trước ngày 18 hằng tháng.

Thứ trưởng lưu ý, báo cáo cần ngắn gọn nhưng thực chất, thể hiện rõ số người đã được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc; tỷ lệ cập nhật vào sổ sức khỏe điện tử; tiến độ so với kế hoạch; khó khăn, vướng mắc; kiến nghị cụ thể; những mô hình tốt, cách làm hiệu quả để Bộ Y tế tổng hợp, hướng dẫn và nhân rộng.

"Bộ Y tế đề nghị các Bộ, ngành, địa phương tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Y tế; cùng chia sẻ khó khăn, cùng tháo gỡ điểm nghẽn, cùng bảo vệ mục tiêu chung: để mọi người dân được chăm sóc sức khỏe sớm hơn, chủ động hơn, công bằng hơn và hiệu quả hơn"- Thứ trưởng Trần Văn Thuấn nói.