Tiêm kích F-16 Israel mang 4 tên lửa Rampage tấn công tầm xa, tránh bị Iran bắn hạ

Điểm đáng chú ý nhất của cấu hình này là máy bay mang bốn tên lửa tấn công tầm xa Rampage, cho phép tấn công mục tiêu từ khoảng cách an toàn mà không cần xâm nhập sâu vào không phận Iran.

Phiên bản F-16I hiện là xương sống của lực lượng tiêm kích Israel và đảm nhận phần lớn các nhiệm vụ tấn công trong chiến dịch nhằm vào Iran. Khác với nhiều biến thể F-16 khác, F-16I có thiết kế hai chỗ ngồi: một phi công điều khiển máy bay và một sĩ quan hệ thống vũ khí ngồi phía sau, thường được Israel gọi là "hoa tiêu", phụ trách vận hành vũ khí không đối đất và các hệ thống điện tử trong khi tác chiến.

Trong cấu hình mới, chiếc F-16I mang bốn tên lửa Rampage nhưng lại không gắn các thùng nhiên liệu phụ thường thấy trên máy bay chiến đấu Israel. Điều này cho thấy máy bay sẽ phụ thuộc nhiều vào tiếp nhiên liệu trên không để thực hiện các nhiệm vụ tấn công tầm xa. Nguyên nhân là do trọng lượng tương đối nhẹ của F-16 khiến nó khó có thể cất cánh nếu vừa mang bốn tên lửa đạn đạo vừa mang thêm hai hoặc ba thùng nhiên liệu phụ như cấu hình thông thường.

Ngày 28/2, Israel và Mỹ đã phát động một chiến dịch tấn công quy mô lớn nhằm vào Iran, trong đó các tiêm kích F-16 đóng vai trò chủ lực trong những đợt không kích cường độ cao của Israel. Iran sau đó đáp trả bằng cách phóng tên lửa đạn đạo nhằm vào các mục tiêu chiến lược tại Israel, cũng như các cơ sở liên quan đến Mỹ trong khu vực Trung Đông.

Việc Mỹ tham gia trực tiếp từ giai đoạn đầu của chiến dịch có thể đã tạo điều kiện để Israel sử dụng cấu hình F-16 mới này. Không quân Mỹ triển khai một số lượng lớn máy bay tiếp dầu như Boeing KC-135 Stratotanker và Boeing KC-46 Pegasus, giúp cung cấp nhiên liệu trên không cho các tiêm kích Israel và giảm sự phụ thuộc vào thùng nhiên liệu gắn ngoài.

Tên lửa Rampage được phát triển vào giữa thập niên 2010 trong chương trình hợp tác giữa Israel Aerospace Industries (IAI) và Israel Military Industries (IMI). Loại vũ khí này ra đời nhằm đáp ứng nhu cầu của Không quân Israel trong việc tấn công các mục tiêu được bảo vệ bởi hệ thống phòng không hiện đại, đặc biệt là tại Syria và Iran. Rampage là phiên bản phóng từ máy bay của tên lửa pháo binh tầm xa EXTRA, với tầm bắn khoảng 150–220 km.

Nhờ tầm bắn này, máy bay phóng có thể khai hỏa từ ngoài khu vực phòng không của đối phương. Amit Haimovich, giám đốc tiếp thị và phát triển kinh doanh của bộ phận Malam thuộc IAI, từng nhấn mạnh rằng ưu điểm quan trọng nhất của Rampage là khả năng tấn công mục tiêu từ khoảng cách xa, giúp máy bay mang phóng tránh được rủi ro từ các hệ thống phòng không.

Khả năng tấn công ngoài tầm phòng thủ đặc biệt quan trọng trong các chiến dịch ở Trung Đông. Hệ thống phòng không Syria từng nhiều lần tuyên bố bắn hạ máy bay Israel, dù Tel Aviv phủ nhận phần lớn các vụ việc này. Trong khi đó, phòng không Iran đã bắn hạ nhiều máy bay không người lái giá trị cao của Mỹ và Israel khi chúng hoạt động trong không phận nước này.

Một yếu tố khác khiến tên lửa tầm xa trở nên quan trọng là hạn chế về tầm bay của các tiêm kích phương Tây. So với nhiều máy bay chiến đấu của Nga và Trung Quốc, các máy bay phương Tây thường có tầm hoạt động ngắn hơn và khả năng mang vũ khí hạn chế hơn. Ngay cả tiêm kích tầm xa như F-15 Eagle cũng cần mang nhiều thùng nhiên liệu phụ để bay từ Israel tới không phận Iran. Trong khi đó, các tiêm kích Su-35 mà Iran đặt mua từ Nga có thể hoạt động với bán kính lớn hơn và mang đầy đủ vũ khí mà không cần nhiên liệu phụ trong nhiều trường hợp.

So với F-15, F-16 có tầm bay ngắn hơn đáng kể, vì vậy việc kết hợp tiếp nhiên liệu trên không với các loại vũ khí tầm xa như Rampage trở thành giải pháp quan trọng. Khi mang bốn tên lửa, mỗi chiếc F-16I có thể tấn công nhiều mục tiêu khác nhau trong một lần xuất kích.

Rampage có tốc độ khoảng Mach 2 và bay theo quỹ đạo gần giống tên lửa đạn đạo, khiến nó khó bị đánh chặn hơn so với phần lớn tên lửa hành trình cận âm. Điều này giúp tăng khả năng xuyên thủng các hệ thống phòng không hiện đại.

Hiện Israel được cho là đang vận hành khoảng 95 chiếc F-16I. Phiên bản này được thiết kế tập trung mạnh vào nhiệm vụ tấn công mặt đất. Máy bay mang theo nhiều thiết bị điện tử do Israel tự phát triển, bao gồm hệ thống máy tính và giao diện điều khiển của Elbit Systems, cùng hệ thống liên lạc do Rafael Advanced Defense Systems sản xuất. Bộ tác chiến điện tử của Elisra cung cấp các chức năng cảnh báo radar, cảnh báo tên lửa tiếp cận và gây nhiễu, giúp máy bay hoạt động hiệu quả trong các nhiệm vụ trấn áp phòng không.

Tuy nhiên, việc bổ sung nhiều thiết bị điện tử cùng lượng nhiên liệu lớn cũng khiến F-16I nặng hơn và có hiệu suất bay thấp hơn so với nhiều biến thể F-16 khác.

Trong các chiến dịch hiện nay, F-16I thường được hỗ trợ bởi tiêm kích tàng hình thế hệ năm F-35I Adir. Dù bản thân F-35I không trực tiếp mang các tên lửa tấn công tầm xa như Rampage trong nhiệm vụ này, nó sở hữu hệ thống cảm biến tiên tiến có thể phát hiện tín hiệu radar của đối phương và cảnh báo sớm cho các máy bay tấn công về nguy cơ bị khóa mục tiêu bởi hệ thống phòng không Iran.