Vùng đất ‘tâm hạn’ ở Khánh Hoà được hồi sinh

Dưới cái nắng hầm hập của những ngày giữa tháng 4, không khí lao động trên các cánh đồng hành tím, tỏi, ớt, hồ Ông Kinh, xã Vĩnh Hải (tỉnh Khánh Hòa) vẫn rộn ràng. Trên từng thửa ruộng, người dân tất bật cày xới, lắp đặt ống dẫn, điều tiết dòng nước len lỏi qua từng luống hành tím, tỏi, ruộng ớt… xanh mướt.

Đất "khát" hồi sinh

Ngày 21/4, phóng viên báo Sức khỏe và Đời sống đã đến khu vực hồ Ông Kinh (xã Vĩnh Hải, tỉnh Khánh Hòa). Điều dễ nhận thấy, hiện lòng hồ không còn cảnh cạn trơ đáy như mọi năm, thay vào đó là nguồn nước dồi dào xanh mát. Xung quanh, bà con tất bật làm đất để chuẩn bị xuống giống hành, tỏi.

Theo người dân địa phương, vùng đất cạnh hồ Ông Kinh vốn được xem là "tâm hạn". Mỗi khi bước vào mùa khô, nước hồ cạn dần, đất đai nứt nẻ, cây trồng còi cọc. Không ít hộ buộc phải tạm dừng sản xuất vì không đủ nước tưới.

Để cứu lấy mùa vụ, nhiều gia đình đã phải đầu tư hàng chục đến hàng trăm triệu đồng khoan giếng sâu từ 100 - 150m. Tuy nhiên, nguồn nước ngầm lại nhiễm mặn, lưu lượng thấp, không đáp ứng được nhu cầu tưới tiêu.

Đang loay hoay theo nước cho 2 sào (2.000m2) hành tím đang phát triển xanh mướt, anh Nguyễn Bình (ở thôn Mỹ Tường 1) chia sẻ: "Mấy năm trước không có nước ngọt để sản xuất, bà con phải tự bỏ tiền khoan giếng, nhưng khoan xong nước cũng nhiễm mặn, tưới cho cây hành không lên nổi, có khi còn chết rễ.

Các loại cây trồng như hành tím, tỏi, ớt… cho năng suất thấp. Cuộc sống người dân vì thế cũng gặp nhiều khó khăn".

Cách ruộng ớt nhà anh Bình chừng 200m, là rẫy ớt và hành 4 sào (4.000m2) của gia đình anh Phạm Chí Hiếu (ở thôn Mỹ Tường 1), nhờ có nước ngọt mà ruộng ớt và hành của anh phát triển đều và xanh mướt. Anh Hiếu cho biết, hiện nay gia đình đã giảm khá nhiều chi phí từ việc khoan giếng tìm nguồn nước.

"Thời điểm này các năm về trước lòng hồ đã cạn trơ đáy. Bà con phải xuống giữa lòng hồ để khoan giếng tìm nước hay di chuyển đàn gia súc đi nơi khác để tìm thức ăn và nước uống. Nhưng năm nay nước đã dồi dào. Chúng tôi đã thở phào nhẹ nhõm, không còn lo cảnh chạy tìm nước nữa", anh Hiếu cười nói.

Ông Nguyễn Thành Ngọc – Phó trạm Thủy nông Ninh Hải cho biết, vào thời điểm này những năm trước, lòng hồ Ông Kinh thường đã cạn trơ đáy. Để duy trì sản xuất và chăn nuôi, người dân phải tốn kém chi phí khoan giếng, nhưng nguồn nước vừa khan hiếm, vừa nhiễm mặn nên hiệu quả thấp.

Từ tháng 8/2025 đến nay, nhờ hệ thống dẫn nước từ hồ chứa Tân Mỹ (xã Bác Ái Tây) được đấu nối về hồ Ông Kinh, dòng nước ngọt ổn định đã "giải cơn khát" kéo dài nhiều năm cho vùng đất này. 

Đến nay, hồ đã đảm bảo tưới cho khoảng 140ha tại các thôn Mỹ Tường và Mỹ Phong. Dung tích nước trong hồ đạt khoảng 395.000/834.000m³ dung tích thiết kế, đủ đáp ứng nhu cầu sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi của người dân 24/24 giờ.

"Do thiếu nước nên bà con ở đây chỉ sản xuất được một vụ/năm, nhưng năm nay nguồn nước dồi dào bà con có thể sản xuất từ 2 – 3 vụ/năm, tùy loại cây trồng", ông Ngọc cho biết.

Nước về hồ Ông Kinh, nông dân hăng say sản xuất

Nước về, không khí lao động trên đồng ruộng giờ đây mang một sắc thái hoàn toàn khác. Người dân không còn thấp thỏm lo thiếu nước mà thay vào đó là sự chủ động, hứng khởi trong sản xuất. Từ việc cày xới đất, lắp đặt hệ thống ống dẫn cho đến điều tiết nước tưới đều diễn ra nhịp nhàng. Những nụ cười rạng rỡ hiện rõ trên gương mặt người nông dân khi chứng kiến cây trồng phát triển tốt.

Anh Nguyễn Bình (ở thôn Mỹ Tường 1) vui vẻ nói: "Từ khi có nước ngọt, năng suất hành tím tăng rõ rệt. Cây phát triển đều, củ chắc, chất lượng cao hơn so với trước đây. Nhờ đó, thu nhập cũng được cải thiện đáng kể.

Không chỉ hành tím, các loại cây trồng khác cũng sinh trưởng tốt hơn. Gia đình tôi cũng đã mạnh dạn mở rộng diện tích sản xuất, đầu tư thêm giống mới, hướng tới canh tác bền vững".

Ông Nguyễn Công Xưng - Chủ tịch Công ty TNHH một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Ninh Thuận cho biết, việc đưa nước từ dự án hệ thống thủy lợi Tân Mỹ về hồ Ông Kinh không chỉ giúp giải quyết bài toán thiếu nước trước mắt mà còn mở ra hướng phát triển lâu dài cho nông nghiệp địa phương.

Nguồn nước ổn định giúp người dân yên tâm sản xuất, giảm chi phí đầu tư vào khoan giếng, đồng thời hạn chế rủi ro do nước nhiễm mặn. Đây cũng là tiền đề để chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nâng cao giá trị kinh tế.

Ông Nguyễn CôngXưng cho biết: "Trước đây, tại vùng đất trên thường xuyên xảy ra khô hạn, thiếu nước nên chỉ canh tác được một vụ/năm. Nay do chủ động được nguồn nước nên bà con đã sản xuất được 2-3 vụ/năm, góp phần tăng thu nhập, tạo tiền đề quan trọng cho việc phát triển kinh tế - xã hội của khu vực phía Nam tỉnh Khánh Hòa trong thời gian tới".

Gần 10 giờ trưa, rời những cánh đồng ven hồ Ông Kinh trong cái nắng nóng hầm hập, chúng tôi vẫn bắt gặp những nụ cười rạng rỡ của người nông dân tần tảo. 

Trên các thửa ruộng hành tím, tỏi, ớt… dòng nước mát lành vẫn đều đặn len lỏi qua từng mương dẫn, nuôi dưỡng những luống cây xanh mướt, thẳng hàng, hình ảnh trở nên sống động cho sự hồi sinh và đổi thay của vùng đất "khát" nay đã bớt "khát".